(۱۸۰۷) سوال: جوانی که سن او به ۳۱ سال رسیده است و در وقتی که به سن بلوغ نیز رسیده بوده است به مدت ۲ سال نماز و روزه را ترک کرده بوده است پس آیا این کفاره‌ای دارد؟ با وجود این که الان تمام نمازها و روزه را بجای می‌آورد و به خاطر آن از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌ترسد و حسرت آن دو سال را می‌خورد که دو رکن از ارکان اسلام از او فوت شده است؟

جواب:

در این مسئله که عبادت‌هایی که وقت معینی دارند اگر بدون عذر از وقتش خارجش کنند در مورد قضای آن اختلاف دارند بعضی از آنها می‌گویند: قضا برآنها واجب می‌شود و برخی دیگر می‌گویند: قضا واجب نیست و مثال آن این است که مردی نمازی را عمدا بدون عذر از وقتش خارج کند یا روزه‌ی رمضان را بدون عذر عمدا از وقتش خارج کند، بعضی از اهل علم می‌گویند: قضا بر ایشان واجب می‌شود زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برای مسافر و مریض در رمضان قضا را واجب گرادنیده است و زمانی که الله قضا را برای شخصی معذور است قرار داده پس من باب اولیٰ بر غیر آن نیز است و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که می‌فرماید: «من نام عن صلاةٍ أو نسيها فليصلها إذا ذكرها، لاكفارة لها إلا ذلك» (کسی که از نمازی خواب رفت یا فراموش کرد پس هنگامی که بیاد آورد آن را بخواند و کفاره‌ای غیر از آن ندارد) و همچنین الله برای شخصی که خواب می‌افتد و یا فرمواش می‌کند قضا را واجب کرده است پس از باب اولیٰ بر شخصی کخ معذور نمی‌باشد قضا وجود دارد قول دوم در این مسئله: برای کسی که عبادتی که آن معین و محدود است را بدون عذر از وقتش خارج کند، قضا واجب نمی‌باشد زیرا که آن عبادت معین است که در زمان خاصی خوانده شود و اگر قبل یا بعد آن خوانده شود قبول نمی‌باشد و اگر مردی نماز را قل از وقتش بخواند از او قبول نمی‌شود و اگر روزه‌ی فرض را قبل از رمضان بگیرد از او قبول نمی‌شود و همچنین اگر بدون عذر شرعی نماز و روزه را از وقتش خارج کند نیز از او قبول نمی‌شود و این قول راجح است زیرا که انسان وقتی عبادتی را از وقتش بدون عذر شرعی خارج می‌کند و بعد آن انجام می‌دهد در واقع عملی را انجام داده است که امر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسول بر آن نیست و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «من عمل عملاً لیس علیه أمرنا فهو رد»^[۱] (هر عملی که امر ما بر آن نیست مردود است) و زمانی که عملش مردود باشد پس تکلیف به قضا کردن آن فایده‌ای ندارد.

و برای همین به سوال کننده می‌گوییم اگر بدون عذر دو سال نماز و روزه را ترک کرده‌ای پس بر تو لازم است که توبه‌ای صادقانه و نصوح به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بکنی و زیاد اعمال صالح انجام دهی و آنچه از تو فوت شده است را قضا نکنی زیرا که اگر قضا کنی برای تو فایده‌ای ندارد ولی توبه آنچه قبل بوده است را پاک می‌کند همانگونه که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است.

[۱] تخریج آن گذشت.