یکشنبه 9 ربیع‌الثانی 1448
۲۹ شهریور ۱۴۰۵
20 سپتامبر 2026

۴۷۵ – آیا به کار بردن لفظ «شهید» برای شخص جایز است؟

۴۷۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا اطلاق لفظ «شهید» برای شخصی، به عینه، جایز است؟ مثلا گفته شود: فلانی شهید است؟

جواب دادند: جایز نیست که برای شخصی به عینه شهادت دهیم که شهید است. حتی اگر مظلومانه کشته شده باشد، و یا حتی در حال دفاع از حق کشته شده باشد. جایز نیست بگوییم فلانی شهید است. این بر خلاف آن چیزی است که مردم امروزه بر آن هستند. امروزه شهادت را آن قدر بی ارزش کرده‌اند که به هر کسی که کشته شود، شهید می‌گویند. حتی اگر به خاطر تعصب جاهلیت کشته شده باشد. این کار حرام است. زیرا وقتی به مقتول می‌گویی شهید؛ این به عنوان شهادت و گواهی به حساب می‌آید که روز قیامت از آن مورد بازخواست قرار خواهی گرفت. به تو گفته خواهد شد: آیا تو اطلاع داری که او شهید است؟ به همین خاطر، وقتی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «هیچ کسی نیست که در راه الله زخمی شود، و الله بهتر می‌داند که چه کسی در راه او زخمی شده، روز قیامت در حالی آورده می‌شود که از زخمش خون می‌چکد؛ رنگ، رنگ خون است، اما بویش، بوی مسک است»؛ زیرا بعضی مردم ظاهرا دارد برای این می‌جنگد که کلمه‌ی الله، بالاتر از هر چیزی باشد. اما الله بهتر می‌داند که در قلبش چه می‌گذرد، و می‌داند که در قلبش، خلاف آنچه در ظاهر انجام می‌دهد، است. به همین خاطر بخاری در صحیح خود بابی دارد به نام «باب: لا یقل فلان شهید»، یعنی: «گفته نمی‌شود فلانی شهید است». زیرا مدار شهادت، بر قلب می‌چرخد، و جز الله، کسی از قلب‌ها خبر ندارد. مساله‌ی نیت، مساله‌ی عظیمی است. چه بسا که دو نفر یک عمل را انجام می‌دهند. اما فرق بین آنها، آسمان تا زمین است؛ این به خاطر نیت است. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «همانا اعمال به نیت‌ها بستگی دارد، و بر هر شخصی، آن چیزی است که نیت کرده. پس کسی که هجرتش به سوی الله و رسولش باشد، هجرتش به سوی الله و رسول است، و کسی که هجرتش به سوی دنیا باشد یا به خاطر زنی باشد که با او ازدواج کند، هجرتش به سوی همان چیزی است که به خاطرش هجرت کرده». والله اعلم.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(475) وسئل فضيلته: هل يجوز إطلاق “شهيد” على شخص بعينه فيقال: الشهيد فلان؟

فأجاب بقوله: لا يجوز لنا أن نشهد لشخص بعينه أنه شهيد، حتى لو قتل مظلوماً، أو قتل وهو يدافع عن الحق، فإنه لا يجوز أن نقول : فلان شهيد وهذا خلاف لما عليه الناس اليوم حيث رخصوا هذه الشهادة وجعلوا كل من قتل حتى ولو كان مقتولاً في عصبية جاهلية يسمونه شهيداً ، وهذا حرام لأن قولك عن شخص قتل:هو شهيد يعتبر شهادة سوف تسأل عنها يوم القيامة، سوف يقال لك : هل عندك علم أنه قتل شهيداً ؟ ولهذا لما قال النبي، ﷺ:”ما من مكلوم يكلم في سبيل الله والله أعلم بمن يكلم في سبيله إلا جاء يوم القيامة وكلمه يثعب دماً ، اللون لون الدم، والريح ريح المسك” فتأمل قول النبي، ﷺ: “والله أعلم بمن يكلم في سبيله” ـ يكلم: يعني يجرح ـ فإن بعض الناس قد يكون ظاهره أنه يقاتل لتكون كلمة الله هي العليا ولكن الله يعلم ما في قلبه، وأنه خلاف ما يظهر من فعله، ولهذا بوب البخاري رَحِمَهُ‌الله على هذه المسألة في صحيحه فقال: “باب لا يقال : فلان شهيد” لأن مدار الشهادة على القلب، ولا يعلم ما في القلب إلا الله – عَزَّوَجَلَّ – فأمر النية أمر عظيم، وكم من رجلين يقومان بأمر واحد يكون بينهما كما بين السماء والأرض وذلك من أجل النية فقد قال النبي، ﷺ: “إنما الأعمال بالنيات، وإنما لكل امرئ ما نوى، فمن كانت هجرته إلى الله ورسوله فهجرته إلى الله ورسوله، ومن كانت هجرته إلى دنيا يصيبها أو امرأة ينكحها فهجرته إلى ما هاجر إليه” والله أعلم.

مطالب مرتبط:

۴۹۴ – حکم گفتن این عبارات چیست: «شرایط به من اجازه ندادند» و «وقت اجازه نداد»؟

۴۹۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن این عبارات چیست: «شرایط به من اجازه ندادند»، و «وقت اجازه نداد»؟ جواب دادند: اگر منظور این است که وقت میسر نشد که فلان کار را انجام دهد، اشکالی ندارد. اما اگر منظورش این است که وقت، به خودیِ خود تاثیر دارد، جایز نیست. تعداد بازدید: […]

ادامه مطلب …

۴۶۶ – حکم این سخن چیست: «انسان از دو عنصر تشکیل شده: عنصری از خاک، که همان جسد است، و عنصر دیگر، از الله است که همان روح است»؟

۴۶۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم این سخن چیست: انسان از دو عنصر تشکیل شده: عنصری از خاک، که همان جسد است، و عنصر دیگر، از الله است که همان روح است؟ جواب دادند: این سخن احتمال دو معنا را دارد: اول: روح، جزئی از الله است. دوم: خلقت روح از طرف الله […]

ادامه مطلب …

۴۴۱ – آیا درست است بگوییم: الله آن چیز را به وجود آورد یا خلق کرد یا به تصویر کشید؟

۴۴۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: بعضی مردم می‌گویند: «الله فلان چیز را به وجود آورد». آیا درست است؟ فرق بین این جمله و بین اینکه بگوییم: «الله فلان چیز را خلق کرد» یا «الله فلان چیز را به تصویر کشید»، چیست؟ جواب دادند: فرقی بین به و جود آوردن و خلقت کردن نیست. […]

ادامه مطلب …

۴۴۲ – آیا نام‌گذاری با نام «ایمان» درست است؟

۴۴۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: کسی نام خود را ایمان بگذارد، چه حکمی دارد؟ جواب دادند: در اسم ایمان، نوعی تزکیه وجود دارد، و در حدیث صحیح آمده که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اسم «برة»[۱] را از ترس تزکیه، تغییر دادند. در صحیح بخاری از ابو هریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت شده که اسم زینب، قبلا […]

ادامه مطلب …

۴۷۴ – حکم گفتن این سخن چیست: «قدرت الهی چنین خواست» و «تقدیر چنین خواست»؟

۴۷۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن این سخن چیست: «قدرت الهی چنین خواست»، و «قَدَر چنین خواست»؟ جواب دادند: درست نیست بگوییم: «قدرت الهی چنین خواست». زیرا مشیئت، اراده است، و قدرت، معنا است، و معنا، دارای اراده نیست. بلکه اراده متعلق به اراده کننده، و مشیئت برای کسی است مشیئت کند. […]

ادامه مطلب …

۴۷۱ – حکم گفتن: «سیده عایشه رضی الله عنها» چیست؟

۴۷۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن این عبارت چیست: «سیده عایشه رضی الله عنها»؟ جواب دادند: شکی نیست که عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَایکی از سیدات زنان امت است. اما تصور می‌کنم اطلاق لفظ «سیده» بر زن، یا «سیدات» بر زنان، از غربی‌ها گرفته شده است. چون آنها هر زنی را سیده خطاب می‌کنند. حتی […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه