شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۵۷۸) دیدگاه اسلام درباره‌ی تصوف و صوفیه

(۵۷۸) سوال: دیدگاه اسلام درباره‌ی تصوف و صوفیه چیست؟

جواب:

گفته شده است که واژه‌ی “صوفيه” از صفا گرفته شده است. همچنین گفته شده است: از صفوة و پاکی گرفته شده است و نیز گفته شده است: از صوف و پشم گرفته شده است؛ که البته همین آخری صحیح‌تر است زیرا آنان در آغاز ظهورشان از روی زهد و پارسایی، لباس‌های پشمین می‌پوشیدند.

صوفيه طریقت‌های متعددی دارند که برخی از آنان به کفر صریح می‌انجامد؛ زیرا به عقیده‌ی وحدت وجود می‌رسند و فقط پروردگار را می‌بینند! آنان معتقد هستند که هر چیز و منظره‌ای از آيات الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ همان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است! تردیدی نیست که این اعتقاد، کفر صریح است. برخی دیگر نیز با اعتقادات دیگری از اسلام خارج می‌شوند و درجات متفاوتی دارند.

به سؤال کننده توصیه می‌کنم که كتاب (هذه هي الصوفيه) تألیف شيخ عبد الرحمن الوكيل رَحِمَهُ‌الله را بخواند؛ زیرا نویسنده در این کتاب، اعتقادات صوفیه را که ادعا می‌کنند اهل صفاء و شناخت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هستند، آشکار می‌نماید. آنان در حقیقت از نادان‌ترین مردم نسبت به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هستند زیرا داناترین مردم به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، سپس خلفای راشدین این امت و سپس تابعین و پیروان آنان به نیکی بوده‌اند. اینان آگاه‌ترین مردم هستند و هر کس روشی غیر از روش آنان را در پیش گیرد، نادانی او نسبت به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به مقدار فاصله‌اش از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و خلفای راشدین ایشان است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما موقف الإسلام من الصوفية؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الصوفية كلمة قيل: إنها مشتقة من الصَّفَا. وقيل: إنها مشتقة من الصفوة. وقيل: إنها مشتقة من الصوف. وهو الأقرب؛ لأنهم كانوا إيَّان ظهورهم يرتدون الألبسة من الصوف تقشُفًا وتزهدًا.

والصوفية لها طرق متعددة، تصل بهم أحيانًا إلى الكفر الصريح؛ حيث إنهم يصلون إلى القول بوحدة الوجود، وأنهم لا يُشاهدون إلا الرب، ويعتقدون أن كل شيء مُشاهَد من آيات الله -تبارك وتعالى – فإنه هو الله، ولا شك أن هذا كفر صريح، ومنهم من يَشدُّ عن الإسلام دون ذلك، وهم على درجات متفاوتة.

وأنا أنصح السائل أن يقرأ كتاب هذه هي الصوفية» للشيخ عبد الرحمن الوكيل رحمه الله؛ لأنه بيَّن في هذا الكتاب ما كان عليه الصوفية، الذين يدعون أنهم أهل الصفاء والمعرفة بالله عز وجل، وهم في الحقيقة أجهل الناس بالله ؛ لأن أعلم الناس بالله رسول الله صلى الله عليه وسلم، ثم خلفاؤه الراشدون في هذه الأمة، ثم التابعون لهم بإحسان، هؤلاء هم أعرف الناس، وكل من سلك سبيلا غير سبيلهم فإن فيه من الجهل بالله بمقدار ما نَأَى به عن طريق النبي صلى الله عليه وسلم وخلفائه الراشدين.

مطالب مرتبط:

(۵۷۴) معتزله چه کسانی هستند؟

معتزله، فرقه‌ی بدعت‌گزاری هستند که اعتقادشان درباره‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، کلام الله و افعال الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مخالف مذهب اهل سنت و جماعت است؛ رئیس آنان عمرو بن عبيد و واصل بن عطاء هستند.

ادامه مطلب …

(۵۸۰) حکم تصوف و صوفيه

مسلمان به جای این ‌که خود را در مسیر صوفیه، یادگیری آن و عمل به اصطلاحاتش خسته کند، باید نیروی خود را در پیمودن راه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، خلفای راشدین و امامان هدایت‌یافته صرف کند تا حق برایش آشکار گردد، از آن پیروی نماید و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را از روی علم و بصیرت، عبادت کند.

ادامه مطلب …

(۵۸۸) حکم مدیحه‌سرایی‌های نبوی و برپا کردن جشن تولد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم توسط صوفی‌ها

مدیحه‌سرایی‌های نبوی که این برادر بدان اشاره می‌کند، بدون شک مدایحی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن راضی و خشنود نیست و بلکه از آن نهی نموده و هشدار داده است.

ادامه مطلب …

(۵۷۳) ضوابط شناخت فرقه‌های گمراه

ضابطه برای شناخت نوع بدعت، ‌ مراجعه به قرآن و سنت است. هر آن‌چه قرآن و سنت دلالت دهند که بدعت کفری است آن بدعت، شخص را از اسلام خارج می‌کند.

ادامه مطلب …

(۵۸۷) حکم تصدیق سخنان مشایخ تصوف

بدانید که هر کس دیگران را به سوی گمراهی دعوت کند، گناه این دعوت و گناه کسانی که به او عمل کرده‌اند تا روز رستاخیز برایش ثبت می‌شود؛ دروازه‌ی توبه باز است؛ فقط کافی است به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بازگردید و برای دیگران تبیین نمایید که راه پیشین شما گمراهی بود.

ادامه مطلب …

(۵۸۳) حکم ادعای صوفیه مبنی بر اینکه اوليا علمی را به طور مستقیم از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دریافت می‌کنند

کسانی را که اولیاء می‌نامند، اگر ادعای آگاهی از علم غیب داشته باشند، اولياء نیستند؛ بلکه دشمنان الله هستند زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و آن‌چه را در شریعت پیامبرش محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ثبوت رسیده است، تکذیب کرده‌اند.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه