پنج‌شنبه 24 شعبان 1447
۲۳ بهمن ۱۴۰۴
12 فوریه 2026

(۲۰۵) حقیقت چگونگی سوال در قبر

(۲۰۵) سوال: در کتابی با عنوان (دقائق الأخبار) مطلبی با این مضمون خواندم که بعد از مرگ، فرشته‌ای بر انسان در قبرش وارد می‌شود که نامش دومان است. به او می‌گوید: عملت را بنویس. می‌گوید: قلم، دوات و برگه‌ام کجا است؟ انگشت سبابه‌اش را گرفته و می‌گوید: این قلمت است، به دهانش اشاره کرده و می‌گوید: جوهرت این ‌جا است و تکه‌ای از پوست دستش را جدا کرده و می‌گوید: این برگه‌ات است. همچنین مطالب زیادی درباره‌ی رخدادهای بعد از مرگ را روایت کرده است؛ مانند: اجازه گرفتن روح از پروردگارش بعد از گذشت یک هفته و برگشت آن به خانه‌ای که در آن زندگی می‌کرده است. آیا این درست است؟ آیا دلیلی از قرآن و سنت وجود دارد که این سخنان را اثبات کند؟

جواب:

این نادرست و بلکه باطل است؛ جایز نیست که در امور غیبی، به چیزی اعتماد کنیم که از الله و پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت نیست زیرا کسی غیر از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ یا کسی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وی را برگزیده -مانند پیامبران- از امور غیبی اطلاع ندارد. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {عَالِمُ ٱلغَیبِ فَلَا یُظهِرُ عَلَى غَیبِهِۦ أَحَدًا إلَّا مَنِ ٱرتَضَى مِن رَّسُول فَإِنَّهُۥ یَسلُكُ مِن بَینِ یَدَیهِ وَمِن خَلفِهِۦ رَصَدا} [جن ٢٦-٢٧]: «(الله) دانای غیب است و هیچ کس غیبش را نمی‌داند * مگر رسولانی که آنان را برگزیده است که بی‌گمان از پیش روی او و پشت سرش نگهبانی می‌گمارد» هر آن‌ چه در آن کتاب درباره‌ی رخدادهای بعد از مرگ برای انسان بیان کرده، باطل است که هیچ اصلی ندارد.

برادرانم را از خواندن چنین کتاب‌هایی هشدار می‌دهم که امثال این کتاب‌ها در باب وعظ، ترغیب و ترهیب بسیار است. در این‌گونه کتاب‌ها، احادیثی یافت می‌شود که هیچ اصلی ندارند و هدف جعل ‌کنندگان این احادیث، تقویت رغبت و اشتیاق یا رهبت و ترس در مردم است که این اشتباه است. از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهم اگر این کارشان از روی حُسن نیت بوده آنان را عفو نماید. حتما از خواندن چنین کتاب‌هایی خودداری کنید که آن چه از سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که به صحت رسیده و از ایشان ثابت است ما را از این احادیث دروغین بی‌نیاز می‌کند.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: قرأت في كتاب يسمى (دقائق الأخبار) ما يفيد أن الإنسان بعد الموت يدخل عليه في القبر ملك اسمه دومان، فيقول له: اكتب عملك. فيقول: أين قلمي وحبري وورقي؟ فيمسك سبابة يده اليمنى ويقول هذا ،قلمك ويشير إلى فمه من هنا حبرك، ويقطع من جلد يده ويقول: هذا .ورقك. وروى الكثير مما يحدث بعد الموت مثل استئذان الروح من ربها بعد أسبوع وتعود إلى البيت الذي كانت تعيش قطعة فيه. هل هذا صحيح؟ وهل هناك ما يثبت ذلك من القرآن والسنة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا غير صحيح بل هو باطل، والأمور الغيبية لا يجوز الاعتماد فيها على شيء لم يثبت فيها عن الله ورسوله، لأن الأمور الغيبية لا يطلع عليها إلا الله -عز وجل-، أو من أطلعه الله عليه ممن اصطفاه من الرسل، قال الله تعالى: ﴿ عَلِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِن رَّسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا ﴾ [الجن: ٢٦ –

٢٧]، وما ذكره مما يكون للإنسان بعد موته فهو باطل لا أصل له.

و إني أُحذر أخي السائل من قراءة مثل هذه الكتب، وما أكثر أنواعها في الوعظ والترغيب والترهيب فإن كثيرًا من الكتب المصنفة في الوعظ والترغيب والترهيب فيها أحاديث لا زمام لها، وإنما يقصد واضعوها أن يقووا رغبة الناس أو رهبتهم، وهذا خطأ، أرجو الله أن يعفو عنهم إذا كان صادرًا عن حسن النية، فالحذر الحذر من مثل هذه الكتب، وما صح من رسول الله صلى الله عليه وسلم فيه كفايتنا عن هذه.

مطالب مرتبط:

(۲۵۴) حکم آرزو کردن مرگ برای مسلمان

جایز نیست به خاطر سختی و ضرری که به او رسیده آرزوی مرگ کند بلکه واجب است صبر نماید، امید اجر و پاداش داشته باشد، با سختی مبارزه کند و به وسیله‌ی راهنمایی و نصیحت برادرانش از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برای دفع چنین کارهای ممنوع و حرام، کمک بگیرد....

ادامه مطلب …

(۱۹۴) آیا عذاب قبر، خاص برای روح است یا بدن؟

عذاب قبر در اصل بر روح است که گاهی به بدن نیز متصل می‌شود؛ به‌ خصوص وقتی هنگام دفن، درباره‌ی پروردگار، دین و پیامبر می‌پرسند؛ زیرا روح به جسم بازگردانده می‌شود؛ اما بازگشت برزخی است که تعلق روح به بدن، مانند دنیا نیست....

ادامه مطلب …

(۲۳۰) ورود مسلمان گناه‌کار به دوزخ و سبب خروجش

احادیث زیادی است که از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده که مؤمنان گناه کار وارد دوزخ می‌شوند، در آن به اندازه‌ی گناهانشان عذاب می‌بینند و سپس از آن خارج می‌شوند....

ادامه مطلب …

(۱۹۷) اعتقاد اهل سنت و جماعت درباره‌ی زندگانی برزخی

دیدگاه اهل سنت و جماعت درباره‌ی زندگانی برزخی این است که هرگاه انسان دفن شود و همراهانش به وی پشت کنند، دو فرشته نزدش می‌آیند، او را می‌نشانند و از سه چیز از او می‌پرسند: پروردگارت کیست؟ دینت چیست؟ پیامبرت کیست؟....

ادامه مطلب …

(۲۶۷) آیا الله عَزَّوَجَلَّ در موضوع قضا و قدر به بندگانش ظلم می‌کند؟

توصیه و نصیحتم به این برادر و کسانی که مانند او هستند و چنین شبهاتی دچار شده‌اند این است که قبل از هر چیز، به خود بازگردند، قصد و نیت را نیک گردانیده و عزم و اراده‌ی خویش را استوار نمایند؛ تا برای رسیدن به حق، نیتشان سالم و اراده‌هایشان راستین باشد که در این صورت تضمین می‌کنم که موفق شده و به آن دست می‌یابند؛...

ادامه مطلب …

(۲۴۴) عذاب شیاطین در قیامت چگونه است؟

آتشی که شیاطین با آن عذاب می‌‌شوند همان آتشی است که انسان‌‌های کافر با آن عذاب می‌گردند و فرقی ندارد. ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه