(۱۸۴) سوال: يأجوج و مأجوج که در قرآن از آن‌ها یاد شده‌، چه کسانی هستند؟

جواب:

يأجوج و مأجوج دو قبیله‌ی بسیار بزرگ از فرزندان آدم هستند زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیث صحیح فرمود: «إنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ: يَا آدَمُ. فَيَقُولُ: لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ. فَيَقُولُ: ابْعَثْ بَعْثَ النَّارِ. فَيَقُولُ: وَمَا بَعْثُ النَّارِ؟ فَيَقُولُ: مِنْ كُلِّ أَلْفٍ تِسْعُمِائَةٌ وَتِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ إِلَى النَّارِ، وَوَاحِدٌ إِلَى الْجَنَّةِ»: «روز قیامت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ندا می‌زند: ‌ای آدم! می‌گوید: مطیع و فرمان‌ بردار هستم و همواره به پروردگار استعانت می‌جویم. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: از فرزندانت گروهی را به سوی آتش روانه کن. می‌گوید: پروردگارا! گروه آتش کدام‌اند؟ می‌فرماید: از هر هزار نفر، نهصد و نود و نه نفر. یعنی همه‌ی این افراد از فرزندان آدم در آتش‌اند و یک نفر در بهشت است» این مسأله بر صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم  سنگین آمد لذا گفتند: ‌ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ! کدام یک از ما آن یک نفر خواهد بود؟ فرمود: «أبشروا! فإنكم في أمتين ما كانتا في شيء إلا كثرتاه يأجوج و مأجوج، منكم واحد و منهم تسعمائة و تسعة و تسعون»^۱: «بشارت دهید! زیرا شما در میان دو امت هستید که در میان هر چه باشند، آن را زیاد می‌کنند که آنها يأجوج و مأجوج هستند. یک نفر از شما و نهصد و نود و نه نفر از آن‌ها است».

آن‌ها دو قبیله‌ی بزرگ اما اهل شر و فساد هستند؛ که دلیل این مسأله دو چیز است: امری که گذشته و امری که رخ خواهد داد:

امری که گذشته: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از ذو القرنین حکایت می‌کند؛ زمانی که به دو سد رسید: {وَجَدَ مِن دُونِهِمَا قَوما لَّا یَكَادُونَ یَفقَهُونَ قَولاً قالُوا یَـذَا ٱلقَرنَینِ إِنَّ یَأجُوجَ وَمَأجُوجَ مُفسِدُونَ فِی ٱلأَرضِ فَهَل نَجعَلُ لَكَ خَرجًا عَلَى أَن تَجعَلَ بَینَنَا وَبَینَهُم سَدّا} [كهف ۹۳ ۹۴]: «در کنار آن دو (کوه) مردمی را یافت که هیچ سخنی را نمی‌فهمیدند. گفتند: «ای ذوالقرنین! یأجوج و مأجوج در این سرزمین فساد می‌کنند؛ پس آیا هزینه‌ای برای تو قرار دهیم که میان ما و آن‌ها سدی بسازی؟ !» دلیل، در این قسمت است: {إِنَّ یَأجُوجَ وَمَأجُوجَ مُفسِدُونَ فِی ٱلأَرضِ} همچنین از ذو القرنین درخواست کردند بینشان و بین آن‌ها سدی قرار دهد. شر و فسادی که به وقوع خواهد پیوست: یعنی همان چیزی که در حدیث طولانی نوّاس بن سمعان آمده است: «أوحى اللَّهُ إليهِ: يا عيسى إنِّي قد أخرَجتُ عبادًا لي، لا يَدانِ لأحَدٍ بقتالِهِم، وأحرِزْ عبادي إلى الطُّورِ، ويبعَثُ اللَّهُ يأجوجَ، ومَأجوجَ، وَهُم كما قالَ اللَّهُ: مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ»^۲ : «الله به عیسی وحی نمود: همانا برخی از بندگانم را خارج نموده‌ام که کسی را یارای پیکار با آنان نیست، پس بندگانم را به سوی طور پناه بده، و الله يأجوج و مأجوج را بر می‌انگیزد، در حالی‌ که آنان از هر بلندی‌ سرازیر می‌شوند» این همان فسادی است که از آنان انتظار می‌رود. در آخر الزمان حرکت می‌کنند و از هر بلندی سرازیر می‌شوند و در زمین به فساد می‌پردازند تا این که عیسی بن مریم پروردگارش را علیه آنان فرا می‌خواند؛ پس همگی مانند یک فرد زنده، صبح‌گاهان می‌میرند.

این‌ها يأجوج و مأجوج هستند؛ اما آن چه در اسرائیلیات ذکر می‌شود که برخی از آنان قد بسیار بلندی دارند و برخی بسیار کوتاه قد هستند، برخی گوش‌هایی دارند که یک گوش را فرش کرده و بر آن می‌خوابد و دیگری را دور خود می‌پیچد و…؛ هیچ کدام از این موارد، صحت ندارد بلکه صحیح این است که آنان مانند دیگر فرزندان آدم هستند؛ از نظر جسم‌هایشان و آنچه با آن احساس و درک می‌کنند همانند هستند. بنابراین آنان مانند سایر بشر هستند اما اهل شر و فساد هستند.

***

1. [تخریج بخارى: كتاب أحاديث الأنبياء، باب قصة يأجوج و مأجوج، رقم ٣٣٤٨ | تخريج مسلم: كتاب الإيمان، باب قوله يقول الله لآدم أخرج بعث النار، رقم ٢٢٢] ↩︎
2. [تخريج مسلم: كتاب الفتن و أشراط الساعة، باب ذكر الدجال و صفته، رقم ٢٩٣٧] ↩︎