(۱۰۵۷) سوال: آیا جایز است برای گفتار پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چون وحی است، بگوییم: صدق الله العظیم؟

جواب:

بهتر است بگوییم: صدق رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم . زیرا این کلام رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم گر چه وحی است، اما کلام الله نیست. چنان که از تتبّع و استقراء معلوم می‌شود، قسمتی از سنت وحی و قسمتی نیز اجتهاد است. قسمتی وحی است که به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وحی شده و قسمتی نیز اجتهاد است که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اجتهاد کرده و سپس قرآن در تایید آن و یا در بیان حکم صحیح، نازل شده است.

نکته‌ی دیگر اینکه پایان دادن به کلام رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یا کلام الله با گفتن “صدق الله العظیم” یکی از امور نوپیدایی است که در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و سلف صالح معروف نبوده است. بله، اگر موضوعی پیش آمد که سخن الله و رسولش را تصدیق می‌کرد، می‌توانی بگویی: صدق الله. به عنوان مثال، ببینی به فرزندانت وابسته‌ای یا باعث شوند که به فتنه بیفتی و این باعث شود که از دین غافل بشوی و تو را از دین بازدارند، می‌گویی: صدق الله العظیم: {إِنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ} [انفال: ۲۸]: (بدانید که اموال و اولاد شما وسیله‌ی آزمایش هستند)، یا اتفاقی شبیه این بیفتد که در تایید کلام الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است و در این هنگام می‌گویی: صدق الله.

همچنین وقتی اتفاقی بیفتد که مصداق فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم باشد و آنگاه بگویی: صدق رسول الله که چنین و چنان گفت، اشکالی ندارد. اما اینکه هر بار قرآن خواندی، در آخر بگویی صدق الله، یا هر وقت حدیث خواندی، بگویی صدق رسول الله، سنت نیست، بلکه بدعت است.

***