یکشنبه 9 ربیع‌الثانی 1448
۲۹ شهریور ۱۴۰۵
20 سپتامبر 2026

(۱۰۴۶) سوال در مورد حدیث موقوف و مقطوع

(۱۰۴۶) سوال: آیا به احادیث موقوف عمل می‌شود؟ آیا حدیث مقطوع جزء احادیث ضعیف به حساب می‌آید؟

جواب:

احادیث موقوف احادیثی هستند که به صحابی منسوب می‌شوند نه به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و عمل به آن بستگی به این دارد که آیا به گفتار صحابی عمل می‌شود یا نه؟ بعضی از اهل علم می‌گویند: گفتار صحابه حجت است و به آن عمل می‌شود. اما بعضی دیگر می‌گویند که حجت نیست و حجت در قرآن و حدیث پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اجماع امت است.

کسان دیگری در مورد این مساله قائل به تفصیل هستند و می‌گویند: اگر صحابی از کسانی است که به علم و فقه معروف باشد، گفتارش حجت است. اما در غیر این صورت گفتارش حجت نیست. این قول از دیگر اقوال عادلانه‌تر، دقیق‌تر و میانه‌تر و صحیح‌تر است.

اما مقطوع: حدیثی است که به تابعی و طبقه‌ی بعد از آنها منسوب است و حتی اگر سند آن نیز صحیح باشد، حجت به شمار نمی‌رود. زیرا قول تابعی حجت نیست و تابعین مانند دیگر علمای این امت هستند که قولشان قابل قبول و رد است.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: الأحاديث الموقوفة هل يُعمل بها؟ وأيضًا الأحاديث المقطوعة هل تعتبر من الضعيفة؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الأحاديث الموقوفة هي المنسوبة إلى الصحابي، لا إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم والعمل بها يتوقف على العمل بقول الصحابي، فَمِن أهل العلم من قال: إن أقوال الصحابة حُجَّةٌ يُؤخذ بها، ومنهم من قال إنها ليست بحجة، وإن الحجة في كتاب الله وسنة رسوله صلى الله عليه وسلم وإجماع الأمة.

ومن الناس من فَصَّل وقال: إذا كان الصحابي ممن عرف بالعلم والفقه فقوله حجة، وإن لم يكن كذلك فقوله ليس بحجة، وهذا أعدل الأقوال وأوسط الأقوال وأصح الأقوال.

وأما المقطوع: فهو ما نُسِب إلى التابعي فَمَن بعده، وليس بحجة حتى وإن صح سنده؛ لأن قول التابعي ليس بحجة، فإن التابعين كغيرهم من علماء هذه الأمة، يُؤخذ من أقوالهم ويُترك.

مطالب مرتبط:

(۱۰۵۰) آیا می‌توان به حدیث ضعیف استناد کرد؟

نمی‌توان به احادیث ضعیف استدلال کرد و به عنوان دلیل از آنها استفاده کرد. نسبت دادن آنها به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هم جایز نیست مگر اینکه برای بیان ضعف آن باشد.

ادامه مطلب …

(۱۰۵۶) حکم خواندن حدیث همانند قرآن با صوت

جایز نیست انسان کلامی غیر از قرآن را با صفتی که قرآن تلاوت می‌شود بخواند. خصوصا نزد عوام مردم که فرق تلاوت قرآن با دیگر چیزها را از روی نغمه خاص آن می‌دانند

ادامه مطلب …

(۱۰۵۳) روش تشخیص حدیث صحیح از موضوع

در این علم باید به متخصصینش مراجعه شود؛ کسانی که به احادیث توجه و عنایت دارند و صحیح و ضعیف را از هم تشخیص می‌دهند. به کتب آنها مراجعه شود

ادامه مطلب …

(۱۰۵۵) کتاب‌های توصیه شده در حدیث

کتاب‌های زیادی در این زمینه تالیف شده‌اند که یکی از بهترین کتاب‌هایی که می‌توان نام برد، ریاض الصالحین تالیف علّامه نووی رَحِمَهُ‌الله است.

ادامه مطلب …

(۱۰۵۹) آیا حفظ کردن حدیث واجب است؟

بر انسان واجب نیست که احادیث را حفظ کند، اما واجب است علمی که به آن نیاز دارد تا بتواند عبادات و معاملاتش را انجام دهد، یاد بگیرد

ادامه مطلب …

(۱۰۵۸) حکم روایت کردن حدیث به معنا

مشکلی ندارد. اما شایسته است آن را با گفتن: أو کما قال صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پایان دهد تا کسی حدیث را با این لفظ حفظ نکند و تصور نکند که این همان لفظ حدیث از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه