یکشنبه 26 رمضان 1447
۲۴ اسفند ۱۴۰۴
15 مارس 2026

(۱۰۴۴) شروط حدیث صحیح کدام است؟

(۱۰۴۴) سوال: شروط حدیث صحیح چیست؟

جواب:

حدیث صحیح حدیثی است که در آن پنج شرط وجود داشته باشد:

 شرط اول: راوی آن عادل باشد: یعنی در دینش عدالت داشته و فاسق نباشد.

شرط دوم: دارای قوت ضبط کامل باشد: به گونه‌ای که در حفظ حدیث و نقل و روایت آن خطایی نداشته باشد. حال اگر به ندرت خطایی داشت، این خطا حکمی ندارد. یعنی: خطایی که به ندرت اتفاق بیفتد، به سبب این خطا بر او حکم نمی‌شود.

شرط سوم: سند متصل باشد، یعنی شاگرد مستقیم از شیخ خود روایت کند.

شرط چهارم: حدیث معلّل نباشد. یعنی ایرادی در آن نباشد که باعث شود در سند و متنش ضعف ایجاد شود.

شرط پنجم: سند و متن حدیث، شاذ نباشد.

اگر این پنج شرط موجود باشند، حدیث صحیح و قابل قبول است و به آن عمل می‌شود. اما اگر در یکی از شروط خللی وجود داشته باشد، از درجه‌ی صحت سقوط می‌کند و اگر از درجه‌ی صحیح سقوط کند، به درجات دیگر که عبارتند از: حسن لذاته و حسن لغیره و صحیح لغیره و ضعیف و موضوع و مرسل و منقطع و معضل که در علم مصطلح معروف هستند، تنزل می‌یابد. اما چیزی که الان برای ما اهمیت دارد این است که شروط حدیث صحیح را بدانیم که پنج تاست و آنها را ذکر کردیم.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما هي شروط الحديث الصحيح؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الحديث الصحيح هو ما جمع خمسة شروط:

الشرط الأول: أن يكون الناقل له عَدْلًا، أي: عَدْلًا في دينه ليس بفاسق.

الشرط الثاني: أن يكون ضابطًا ضَبْطَاً تاماً، بحيث لا يخطئ في التَّحَمُّل ولا في الأداء، والنادر لا حكم له، يعني: والخطأ النادر لا حكم له.

الشرط الثالث: أن يكون السَّنَد مُتَّصلا بحيث يرويه التلميذ عن شيخه مباشرة.

الشرط الرابع: أن يكون الحديث غير مُعَلَّل، أي: ليس فيه عِلَّةٍ تَقْدَح فيه، لا في سَنَده ولا في مَتْنِه.

الشرط الخامس: ألا يكون شاذًا لا في سَنَده ولا في مَثْنِه.

فإذا تمت هذه الشروط كان صحيحًا مقبولا يُعمل به، وإذا اختل شرط منها نزل عن درجة الصحة وإذا نزل عن درجة الصحة فهو درجات منه الحسن لذاته، والحسن لغيره والصحيح لغيره والضعيف، والموضوع، والْمُرسَل، والمنقطع، والْمُعْضَل، وهذا معروف في علم المصطلح، والذي يهمنا أن نعرف شروط الصحيح، وهي خمسة كما ذكرته آنفًا.

مطالب مرتبط:

(۱۰۴۶) سوال در مورد حدیث موقوف و مقطوع

احادیث موقوف احادیثی هستند که به صحابی منسوب می‌شوند نه به پیامبر. اما مقطوع: حدیثی است که به تابعی و طبقه‌ی بعد از آنها منسوب است

ادامه مطلب …

(۱۰۵۱) حکم عمل به حدیث ضعیف که مخالف قرآن نباشد

عمل به حدیث ضعیف جایز نیست. زیرا اگر انسان به آن عمل کند به این معناست که آن را به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نسبت داده، در حالی که از او ثابت نیست.

ادامه مطلب …

(۱۰۵۹) آیا حفظ کردن حدیث واجب است؟

بر انسان واجب نیست که احادیث را حفظ کند، اما واجب است علمی که به آن نیاز دارد تا بتواند عبادات و معاملاتش را انجام دهد، یاد بگیرد

ادامه مطلب …

(۱۰۵۷) گفتن صدق الله العظیم بعد از خواندن حدیث

پایان دادن به کلام رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یا کلام الله با گفتن "صدق الله العظیم" یکی از امور نوپیدایی است که در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و سلف صالح معروف نبوده است

ادامه مطلب …

(۱۰۴۵) حکم عمل نکردن به حدیث آحاد

برای عمل به یک حدیث مهم است که آن حدیث شروط صحت را داشته باشد. در این صورت عمل به آن واجب است. فرقی نمیکند که چند نفر آن را روایت کرده باشند

ادامه مطلب …

(۱۰۵۰) آیا می‌توان به حدیث ضعیف استناد کرد؟

نمی‌توان به احادیث ضعیف استدلال کرد و به عنوان دلیل از آنها استفاده کرد. نسبت دادن آنها به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هم جایز نیست مگر اینکه برای بیان ضعف آن باشد.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه