جمعه 5 ذیحجه 1447
۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
22 می 2026

(۷۹۱) حکم اشتباهات سهوی در قرائت قرآن

(۷۹۱) سوال: سائل می‌گوید: جوانی هستم که به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ایمان دارم. پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را نیز تصدیق می‌کنم. بر نمازهای فرض مواظبت داشته و قرآن را زیاد تلاوت می‌کنم. اما وقتی بین قرائت خود و قاریانی که صدایشان را از رادیو می‌شنوم، مقایسه می‌کنم، می‌بینم اشتباهات زیادی دارم. آیا به خاطر اشتباهات غیر عمدی که در قرائت مرتکب می‌شوم، گناهی دارم؟

جواب:

الله عزوجل قرآن را به زبان عربی فصیح بر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نازل کرده است. زیرا او سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ * علَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ * بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ} [شعراء:۱۹۳-۱۹۵]: (روح الأمین – جبریل – آن را بر قلبت نازل کرد تا از جمله هشدار دهندگان باشی. به زبان عربیِ واضح). در نتیجه بر انسان واجب است قرآن را با زبان عربی بخواند. کلمات را همان طور که هستند، ادا کرده و جایز نیست حرکاتشان را تغییر دهد. اگر حرکات را تغییر می‌دهد، بر او واجب است برود و قرآن را بیاموزد. به اندازه‌ی توان، قرآن را تکرار کند و جایز نیست در این زمینه سهل انگاری به خرج دهد و بگوید: قرآن را با همه‌ی اشتباهاتی که دارم، باز هم همان طور می‌خوانم.

اما اشتباهاتی مثل صفات حروف که حرکات را تغییر نمی‌دهد، رعایتش واجب نیست: مثل مد و قصر و امثال اینها. البته در صورتی که مثلا ترک مد یا قصر، باعث اسقاط حرف شود، جایز نیست؛ چون اسقاط حرف مثل اسقاط حرکت آن است. امروزه نیز – الحمدلله – چاپ‌های زیادی از قرآن وجود دارد و شخص می‌تواند قرآنی انتخاب کند که آن را کلمه کلمه بخواند تا قرائش را تصحیح نماید.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنه شاب مؤمن بالله -سبحانه وتعالى-، ومصدق لنبيه صلى الله عليه وسلم، ومحافظ على الصلوات المكتوبة، ويُكثر من قراءة القرآن والله الحمد، ولكن يقول عندما أقارن بين قراءتي وبين قراءة المقرئين من خلال المذياع أجد أنني أرتكب أخطاء كثيرة، فهل علي إثم لما أرتكبه من أخطاء من غير قصد؟ أفيدونا أفادكم الله.

فأجاب – رحمه الله تعالى -: أقول : إن الله -سبحانه وتعالى- أنزل على عبده محمد صلى الله عليه وسلم الكتاب بلسان عربي مبين كما قال الله -تبارك وتعالى-: ﴿ نَزَلَ يه الروحُ الْأَمِينُ عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنذِرِينَ بِلِسَانٍ عَرَب مُّبِينِ ﴾ [الشعراء:۱۹۵-۱۹۳ِ]

فيجب على الإنسان أن يقرأ هذا القرآن باللسان العربي: فيرفع المرفوع وينصب المنصوب، ويجر المجرور، ويجزم المجزوم، ولا يجوز له أن يُغَيّر الحركات، فإذا كان يُغيّرها فالواجب عليه أن يتعلم وأن يكرر بقدر استطاعته، ولا يجوز أن يتهاون في هذا الأمر ويقول: سأبقى على ما أنا عليه من الخطا.

وأما ما لا تتغير به الحركات من صفات الحروف فهذا ليس بواجب: مثل المد والقصر وما أشبه ذلك، إلا أن يؤدي ترك المد إلى إسقاط حرف، أو يؤدي القصرُ إلى إسقاط حرف هذا لا يجوز؛ لأن إسقاط الحرف كتغيير حركته والمصاحف ولله الحمد ،متوفرة وبالإمكان أن يأخذ الإنسان مصحفًا يقرؤه كلمةً كلمةً حتى يأتي به على وجه الصواب.

مطالب مرتبط:

(۷۹۴) آیا این دو حدیث با هم تضاد دارند؟

(۷۹۴) سوال: فرق بین این دو حدیث چیست: حدیث ام المومنین عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَاکه می‌گوید: «کسی که قرآن بخواند و در آن لکنت داشته و خواندنش بر او سخت باشد، دو پاداش دارد».[۱] با حدیثی که می‌گوید: «چه بسا قرآن خوانی که قرآن او را لعنت می‌کند»[۲] ؟ جواب: در صورتی که حدیث دوم یعنی «چه […]

ادامه مطلب …

(۷۹۸) منظور از تغنّی به قرآن در حدیث

(۷۹۸) سوال: خانمی پرسیده: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده: «لَيْسَ منَّا مَنْ لَمْ يتغنَّ بالقرآن».[۱] «از ما نیست کسی که قرآن را با صدای زیبا نخواند». منظور از تغنّی به قرآن در این حدیث چیست؟ جواب: در معنای این حدیث رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که فرموده: «لَمْ يتغنَّ بالقرآن» اختلاف وجود دارد. گفته شده: بدین معناست که […]

ادامه مطلب …

(۷۹۹) قرائت قرآن با تجوید رایج امروزی

(۷۹۹) سوال: آیا قرائت قرآن با تجوید معروف امروزی، سنت است؟ جواب: تا جایی که من به آن رسیده‌ام، قرائت قرآن با تجویدی که امروزه رواج دارد، روشی برای قشنگ خواندن قرآن است. ولی واجب نیست. بلکه واجب این است که شخص، حروف و حرکات را درست تلاوت کند. اما اگر به نحوی که امروزه […]

ادامه مطلب …

(۷۸۷) آشنایی به احکام تجوید برای قاری قرآن

(۷۸۷) سوال: آیا لازم است کسی که قرآن می‌خواند، به احکام تجوید وارد باشد؟ جواب: لازم نیست قاری قرآن به قواعد تجوید وارد باشد و شرط هم نیست که قرائتش با تجوید باشد. بلکه به مجرد اینکه حروف و حرکات را همان طور که هست، بخواند، اجر و ثواب دارد، حتی اگر قواعد تجوید را […]

ادامه مطلب …

(۷۸۹) تلاوت بدون رعایت احکام تجوید

(۷۸۹) سوال: آیا کسی که قرآن را بدون رعایت احکام تجوید تلاوت کند، چون احکامش را نمی‌داند، گناه کار است؟ جواب: گناه کار نیست؛ چون احکام تجوید فقط برای قشنگ شدن تلاوت است و واجب نیست. هر کس کلمات و حروف را همان طور که هستند، ادا نماید، آنچه را که در قرائت قرآن بر […]

ادامه مطلب …

(۷۸۶) آیا رعایت نکردن احکام تجوید، گناه است؟

(۷۸۶) سوال: آیا جایز است کسی قرآن راتلاوت کند، اما برخی احکام تجوید را مراعات ننماید؟ جواب: بله، جایز است. البته تا زمانی که اشتباه حرکاتی نداشته باشد. اما اگر در خواندن حرکات، اشتباه کند، واجب است اشتباهش را تصحیح نماید. ولی رعایت تجوید، واجب نیست. تجوید یعنی قشنگ تلفظ کردن و شکی نیست که […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه