(۷۴۳) سوال: نزدیک ده جزء از قرآن را حفظ کرده بودم، اما در مدت سه سال، به خاطر تحصیل، بسیاری از آن را فراموش کرده‌ام. آیا گناهی متوجه من می‌شود؟ و آیا شامل این فرموده‌ی الله تعالی می‌شوم: {كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنْسَى} [طه: ۱۲۶]: (همين است، آيات من به تو رسيد و تو آنها را ناديده گرفتی؛ همان گونه هم تو امروز ناديده گرفته می‌شوی}؟

جواب:

شامل این آیه نمی شوی، زیرا منظور از این آیه: {كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا}، یعنی آن را ترک کردی؛ عمل به آن را ترک کردی و احترامی برایش قائل نشدی و اشکالی در مخالفت کردن با آن ندیدی. معنی نسیان در اینجا همین است. همچنین گاهی نسیان به معنای ترک می‌آید؛ چنان که الله تعالی می‌فرماید: {نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ} [توبه: ۶۷]: (الله را ترک  كرده‌اند، الله نیز ايشان را ترک نموده است). از آن لحاظ نسیان در این آیه به معنای ترک است که الله تعالی دچار فراموشی که بر خلاف یاد داشتن است، نمی‌گردد. اما برای کسی که الله تعالی بر او منت گذاشته و به او توفیق داده تا قرآن را حفظ کند، شایسته نیست چنان سهل انگاری کند که قرآن را از یاد ببرد. بلکه باید از حفظ خود محافظت و مواظبت کند. زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به این کار دستور داده و فرموده: «بر قرائت قرآن، مواظبت كنيد؛ قسم به ذاتی كه جانم در دست اوست، قرآن سريعتر از شتری كه زانويش بسته باشد، می‌گريزد».[۱]

حال اگر امکان آن برایت وجود دارد که آنچه را فراموش کرده‌ای، دوباره بازیابی کنی که امیدوارم چنین باشد، این کار را انجام بده. زیرا بازیابی آن سهل و آسان است. از الله تعالی استعانت جسته و به قرآن روی آور و آن چیزی را که فراموش کرده‌ای، دوباره بازیابی کن. از الله تعالی خواهانم به تو کمک کند و آنچه را فراموش کرده‌ای، به یادت آورد.

***

^[۱] صحیح بخاری: کتاب فضائل القرآن، باب استذکار القرآن و تعاهده. حدیث شماره (۵۰۳۳). و صحیح مسلم: کتاب المساجد، باب الأمر بتعهد القرآن و کراهة قول نسیت آیة کذا. حدیث شماره (۱۸۸۰)، از ابوموسی اشعری رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «‌تَعَاهَدُوا ‌الْقُرْآنَ، فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَهُوَ أَشَدُّ تَفَصِّيًا مِنَ الْإِبِلِ فِي عُقُلِهَا».