(۷۳۸) سوال: آیا اینکه می‌گویند هر کس قرآن را کامل حفظ نماید، الله تعالی جهنم را بر او حرام می‌کند، درست است؟

جواب:

چنین چیزی را از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ندیده‌ام. اما کسی که قرآن یا قسمتی از قرآن را حفظ کند، قرآن حجتی برای او یا بر علیه اوست. این طور نیست که هر کس قرآن را حفظ کند، قرآن حجتی برای او باشد؛ زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «قرآن حجتی به نفع تو یا بر علیه توست».[۱]

در صورتی که انسان به آن عمل نموده، خبرهای قرآن در تصدیق کرده و از احکامش پیروی نماید، قرآن حجتی به نفع او خواهد بود. اما اگر از قرآن رویگردانی کند، قرآن بر علیه او خواهد بود. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنِ اتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَى * وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى * قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنْتُ بَصِيرًا * قَالَ كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنْسَى * وَكَذَلِكَ نَجْزِي مَنْ أَسْرَفَ وَلَمْ يُؤْمِنْ بِآيَاتِ رَبِّهِ وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَشَدُّ وَأَبْقَى} [طه: ۱۲۳-۱۲۷]: (پس هرگاه هدايت و رهنمود من برای شما آمد، هركه از هدايت و رهنمودم پيروي كند، گمراه و بدبخت نخواهد شد * و هركه از ياد من روی بگرداند، زندگی تنگی خواهد داشت؛ و روز رستاخيز او را نابينا حشر خواهیم کرد * خواهد گفت: پروردگارا! چرا مرا نابينا  محشور کرده‌ای؟ من كه قبلا بينا بوده‌ام * می‌فرمايد: همين است، آيات من به تو رسيد و تو آنها را ناديده گرفتی؛ همان گونه هم تو امروز ناديده گرفته می‌شوی * ما اين گونه سزا می‌دهيم كسی را كه افراط و تفريط پيش می‌گيرد و به آيات پروردگارش ايمان نمی‌آورد * مسلّماً عذاب آخرت بسيار سخت‌تر و ماندگارتر است).

اما با این حال باز هم مسلمانان را تشویق می‌کنم که قرآن را حفظ کنند؛ زیرا قرآن یک ذخیره و غنیمت است. وقتی کسی آن را حفظ کند، می‌تواند هر وقت و هر جایی آن را بخواند؛ البته جز در اوقات و اماکنی که از قرائت قرآن در آنها نهی شده است. می‌تواند در حالی که در تخت خوابیده، یا در مسیر رفتن به مسجد و مدرسه، یا در حال رفتن به حلقه‌ی ذکر یا وقتی که دارد به بازار می‌رود، قرآن بخواند.

نکته‌ی دیگر اینکه قرآن مثل دیگر کتاب‌ها نیست. انسان به ازای هر حرفی که از قرآن بخواند، ده نیکی نصیبش می‌شود و هر نیکی می‌تواند ده تا هفتصد برابر و بیشتر شود. همچنین انسان هر بار که قرآن را با تدبر بخواند، محبت و تعظیمش نسبت به الله تعالی بيشتر مي‌شود و قرآن جزء سرشتش می‌گردد که با خواندنش مسرور شده و اگر نخواند، محزون می‌شود. پس نصیحتم به مسلمانان این است که قرآن را حفظ کنند. خصوصا کودکان سعی کنند قرآن را حفظ نمایند؛ زیرا حفظ کردن قرآن در کودکی، دو فایده دارد:

فایده‌ی اول: کودک زودتر از بزرگ‌سال حفظ می‌کند.

فایده‌ی دوم: کودک دیرتر از بزرگ‌سال فراموش می‌کند.

از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ خواهانیم که ما را از جمله کسانی قرار دهد که قرآن را چنان که شایسته است، تلاوت می‌کنند.

 ***

^[۱] صحیح مسلم: کتاب الطهارة، باب فضل الوضوء، حدیث شماره (۲۲۳)، از ابومالک اشعری رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «وَالْقُرْآنُ ‌حُجَّةٌ ‌لَكَ ‌أَوْ ‌عَلَيْكَ».