سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۷۱۱) رفتن زن برای شرکت در درس و سخنرانی

(۷۱۱) سوال: حکم خروج مکرر زن از خانه برای شرکت در سخنرانی‌ها و دروس چیست؟ مثلا عصر برای حضور در حلقه‌های حفظ قرآن و بعد از عشا برای حضور در سخنرانی علما حاضر شود. آیا در صورتی که این کار با اجازه‌ی ولی باشد، جایز است؟ آیا این کار، یعنی خروج زیاد از خانه، تشابه به مردان حساب می‌شود؟ آیا با این آیه‌ی کریمه مخالف است که می‌فرماید: {وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ} [احزاب: ۳۳]: (و در خانه‌های خود بمانید)؟

جواب:

اشکالی ندارد که زن برای حضور در حلقه‌های حفظ قرآن مخصوص زنان، از خانه خارج شود. چون این یک نوع خیر به شمار می‌رود. همچنین اشکالی ندارد که در سخنرانی علما حضور یابد؛ در صورتی که از این سخنرانی‌ها استفاده می‌برد. حتی اگر این جلسات هر شب نیز برگزار شود، در صورتی که خوف فتنه نبوده و ولیّ او نیز موافقت داشته باشد، اشکالی برای حضور در این جلسات نیست و مخالف با این آیه‌ی کریمه نیست که می‌فرماید: {وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الأُولَى} [احزاب: ۳۳]: (و در خانه‌هایتان بمانید و به مانند جاهلیت گذشته، تبرج و آرایش نکنید). چون خروج زن از خانه فقط در صورتی درست است به خاطر مصلحتی بالاتر از مصلحت ماندن در خانه باشد. البته در مورد سخنرانی‌ها و کنفرانس‌ها، امروزه مساله خیلی ساده شده و به وسیله‌ی نوارهای صوتی که این سخنرانی‌ها و کنفرانس‌ها در آنها ضبط می‌شود، شخص می‌تواند در خانه نیز آنها را گوش دهد. اما ممکن است عده‌ای از سخنرانان راغب نباشند کسی صدایشان را ضبط کند که در این صورت، هر کس می‌خواهد به سخنرانی گوش کند، حتما باید در آنجا حضور یابد.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: ما حكم خروج المرأة إلى الندوات والمحاضرات باستمرار؟ كأن تحضر في وقت العصر حلقات تحفيظ القرآن، وفي فترة ما بعد العشاء تحضر الندوات لبعض العلماء؟ فهل هذا الفعل يجوز إذا كان. برضا وليها؟ وهل في ذلك مشابهة للرجال بكثرة الخروج؟ وهل يخالف الآية الكريمة: ﴿ وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُن ﴾ [الأحزاب: ٣٣]؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: لا حرج على المرأة أن تخرج إلى حلقات تحفيظ القرآن النسائية، فإن هذا من الخير، ولا حرج عليها أن تحضر الندوات إذا كانت تنتفع بذلك، حتى لو تكررت المحاضرات والندوات كل ليلة، فلا حرج عليها إذا أمنت الفتنة ووافقها وَلِيُّها على ذلك، وهذا لا يخالف الآية الكريمة: ﴿ وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّحَ الْجَهِلِيَّةِ الْأُولَى ﴾ [الأحزاب: ٣٣)، لأن المرأة لم تخرج من بيتها إلا لمصلحة فوق بقائها في بيتها، على أن الأمر -والحمد لله – في الوقت الحاضر يمكن تداركه بالنسبة للندوات والمحاضرات بالأشرطة التي تُسَجَّلُ فيها تلك الندوات والمحاضرات، ولكن ربما يكون بعض المحاضرين لا يرغب أن تسجل محاضراته، وحينئذ يكون حضور المحاضرة لا بد منه لمن أراد أن يستمع إليها.

مطالب مرتبط:

(۶۹۴) وظیفه کسی که درس دینی خوانده

(۶۹۴) سوال: اگر کسی علم دینی داشته و از یک دانشکده‌ی علوم دینی فارغ التحصیل شده و در حال حاضر مشغول به تدریس در دبیرستان باشد، در صورتی که امام مسجد یا دانشجویان علوم دینی از او تقاضای سخنرانی در مسجد یا در مناسبتی داشته باشند و او نپذیرد و بگوید: همین که در دبیرستان […]

ادامه مطلب …

(۶۱۸) آیا علوم شرعی منحصر در علوم دینی است؟

(۶۱۸) سوال: آیا آموختن دین فقط منحصر در علوم شرعی است یا علوم دیگری را نیز شامل می‌شود؟ جواب: علوم دینی زیر مجموعه‌ی علم شرعی هستند، و آموختنِ آنها شرعی است. در این مورد حرفی نیست. اما در مورد یادگیری بقیه‌ی علوم؛ باید دید: اگر در راستای کمک به یادگیری علوم شرعی هستند، به عنوان […]

ادامه مطلب …

(۶۰۹) آیا این حدیث صحیح است؟

(۶۰۹) سوال: آیا این حدیث صحیح است: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «فضيلت و برتري عالم بر عابد مانند فضيلت من بر پائين‌ترين شماست»؟[۱] جواب: تا جایی که به نظرم می‌رسد این حدیث ضعیف است. البته شکی نیست که جاهل به هیچ وجه با عالم برابری نمی‌کند. چرا که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرموده: {قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ […]

ادامه مطلب …

(۶۹۶) فتوا دادن عالم عقیده در باب فقه

(۶۹۶) سوال: آیا جایز است عالمی که عقیده خوانده، در مسائل فقهی نیز فتوی دهد؟ بر عکس آن چه؟ جواب: برای هیچ کس جایز نیست در مورد مساله‌ای که از آن آگاهی ندارد، فتوا دهد؛ چه این شخص در زمینه‌ای دیگر عالم باشد یا خیر. الله تعالی می‌فرماید: {قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ […]

ادامه مطلب …

(۶۸۳) کتاب الروض الفائق و تنبیه الغافلین

(۶۸۳) سوال: جناب شیخ! نظر شما در مورد دو کتاب (الروض الفائق) و (تنبیه الغافلین) چیست؟ جواب: از کتاب «الروض الفائق» اطلاعی ندارم. اما کتاب «تنبیه الغافلین» کتاب موعظه است و غالبا کتاب‌های موعظه، حاوی روایات ضعیف و چه بسا روایات ساختگی هستند. همچنین حکایت‌های نادرستی در آنها وجود دارد که منظور مولف از نوشتن […]

ادامه مطلب …

(۶۱۴) روش صحیح طلب علم در ابتدای آموختن

(۶۱۴) سوال: جناب شیخ از شما تقاضا دارم که روش صحیح طلب علم برای مبتدی را بیان کنید. هم چنین کتاب‌هایی که باید از آنها شروع کند را معرفی نمایید. جواب: منهج صحیح برای طالب علم، چه در اول راه باشد و چه در میانه راه طلب علم و چه در پایان آن، این است […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه