(۶۹۲) سوال: احساس می‌کنم به چنان درجه‌ای از علم نرسیده‌ام که مردم را به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دعوت کنم و این به خاطر حیایی است که دارم. آیا تبلیغ مقدار کمی از دین، کفایت می‌کند؟

جواب:

کسی که الله تعالی به او علمی عطا فرموده، بر او واجب است که هر جا اقتضا کند، آن را بین مردم منتشر نماید. چون علم نوعی امانت است و وظیفه‌ی شخص است که آن را به مستحقش برساند. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «از من به مردم برسانید حتی اگر یک آیه باشد».[۱] مسائلی که بر هر بنده واجب است، بر حسب توانایی و استطاعت است. بر کسی که این سوال را پرسیده، واجب است بر حسب استطاعتش آن مقدار از شریعت را که می‌داند، به دیگران برساند. الله تعالی هیچ کسی را بیشتر از توانایی‌اش مکلف نفرموده و شخص باید از نزدیکان خود شروع کند. چرا که الله تعالی می‌فرماید: {وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ} [شعراء: ۲۱۴]: (خويشاوندان نزديك خود را هشدار ده). چون نزدیکان و خویشان مستحق‌تر به نیکی هستند تا دیگران. همچنین باید در ادای علم حکمت داشته باشی که بدانی با چه اسلوبی و چگونه و چه وقت و کجا آن علم را ادا کنی. چون خیر به این وسیله حاصل می‌شود. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ} [بقره: ۲۶۹]: (حکمت را به هركس كه بخواهد می‌دهد و به هر كس كه حکمت داده شود، بيگمان خير فراوانی بدو داده شده است و جز خردمندان متذكر نمی‌گردند).

***

[۱] صحیح بخاری: کتاب أحادیث الأنبیاء، باب ما ذکر عن بنی إسرائیل، حدیث شماره (۳۴۶۱). سنن ترمذی: أبواب العلم عن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، باب ما جاء فی الحدیث عن بنی إسرائیل، حدیث شماره (۲۶۶۹). مسند أحمد: مسند عبدالله بن عمرو رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا، حدیث شماره (۶۴۸۶)، از عبدالله بن عمرو بن عاص رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا با این لفظ: «بَلِّغُوا عَنِّي وَلَوْ آيَةً».