چهارشنبه 16 شعبان 1447
۱۵ بهمن ۱۴۰۴
4 فوریه 2026

(۶۶۶) نظر شیخ ابن عثیمین در مورد چند کتاب مفید

(۶۶۶) سوال: نظر جناب شیخ در مورد کتاب (مختصر تفسیر ابن کثیر) و (فقه السنة) و (ریاض الصالحین) و  (الکبائر) و (قصص الانبیاء) چیست؟

جواب:

در ابتدا باید بگویم که رجوع کردن به اصل، بهتر و برتر است. اما اگر حاجت – مثل ضیق وقت یا دیگر اسباب – اقتضا کند که انسان به کتاب‌های مختصر رجوع کند، اشکالی ندارد.

اما در مورد کتاب‌هایی که برشمرد: هیچ کتابی نیست که در آن لغزش قلم یا فهم وجود نداشته باشد. بشر معصوم نیست. چه زیباست سخنی که عبدالرحمن بن رجب، از شاگردان ابن قیم در کتاب (القواعد الفقهیة) گفته: «و الله، عصمت را فقط برای کتاب خود خواسته و منصف کسی است که از خطای کمِ شخص در مقابل صحت و درستی زیادی که از او موجود است، چشم پوشی نماید».[۱] این سخنی نیک است. من غالب کتاب‌هایی را که سائل نام برد، مطالعه نکرده‌ام. پس نمی‌توانم در مورد هر کدام از آنها نظر بدهم. اما هر کسی که این کتاب‌ها یا دیگر کتب را خوانده و در جایی دچار اشکال شده، باید از اهل علم در مورد آن بپرسد.

***

[۱] (ص۳) با این لفظ: «‌ويأبى ‌الله ‌العصمة لكتاب غير كتابه، والمنصف من اغتفر قليل خطأ المرء في كثير صوابه».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما رأيكم يا فضيلة الشيخ في تفسير مختصر ابن كثير، وفقه السنة، ورياض الصالحين، والكبائر، وقصص الأنبياء؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: أقول أولا: إن الرجوع إلى الأصول أفضل وأحسن، لكن إذا دعت الحاجة إلى الرجوع إلى المختصرات – لضيق الوقت، أو لغير ذلك من الأسباب – فلا بأس.

وأما ما عَدَّدَهُ من الكتب بعد ذلك فإنه من المعلوم أنه لا يكاد كتاب يسلم من شيء يَطْغَى به القلم، أو يزل به الفهم، والإنسان غير معصوم، وما أحسن كلمة قالها عبد الرحمن ابن رجب رحمه الله في كتابه القواعد الفقهية، وهو أحد أحفاد شيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله في العلم، وهو تلميذ ابن القيم، وابن القيم تلميذ شيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله: «ويأبى الله العصمة لكتاب غير كتابه، والمنصف من اغتفر قليل خطأ المرء في كثير صوابه»، فإنها كلمة جيدة، وغالب هذه الكتب التي ذكرها السائل لم أستوعبها قراءة أو مطالعة، فلا يمكنني أن أحكم على كل واحد منها بعينه، ولكن من طالع هذه الكتب أو غيرها، وأشكل عليه مسألة من المسائل، فعليه أن يراجع أهل العلم في ذلك.

مطالب مرتبط:

(۶۰۷) خلاصه‌ای در فضیلت علم و دانش

(۶۰۷) سوال: امروزه جوانان را می‌بینم که به طاعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پایبند شده‌اند، ولی تنها مشغول یادگیری حدیث وتفسیر وتوحید وفقه هستند و علوم دیگر مانند ریاضیات و علوم را ترک کرده و می‌گویند به دنبال آخرت هستند. به همین خاطر تنها به دروس شرعی اهتمام ورزیده و با علوم دیگر، کاری ندارند. من نمی‌گویم […]

ادامه مطلب …

(۶۵۳) سوال: بهترین کتاب در علوم حدیث برای حفظ

(۶۵۳) سوال: بهترین کتاب برای حفظ در علوم حدیث چه کتابی است؟ همچنین بهترین شرحی که بر آن نوشته شده، چه کتابی است؟ جواب: ظاهرا منظور سؤال کننده کتاب حدیث در مورد احکام است که یکی از بهترین‌ها، کتاب (عمدة الاحکام) تألیف حافظ عبدالغنی مقدسی است که مؤلف احادیثش را از روایاتی که بخاری و […]

ادامه مطلب …

(۶۸۶) سوال در مورد کتاب بدائع الزهور

(۶۸۶) سوال: نظر شما در مورد کتاب «بدائع الزهور» چیست؟ جواب: مطالب غیر صحیح زیادی در این کتاب وجود دارد و به نظرم کسی نباید آن را بخرد و آن را در دسترس خانواده‌اش قرار دهد. چون مطالب نامطلوبی در آن وجود دارد. *** تعداد بازدید: ۱۸

ادامه مطلب …

(۷۲۳) بلند شدن شاگردان هنگام ورود معلم

(۷۲۳) سوال: حکم بلند شدن دانش آموزان هنگام ورد معلم به کلاس برای ادای احترام به معلم، چیست؟ جواب: برپا شدن هنگام ورد معلم به کلاس برای احترام و تعظیم معلم، شایسته نیست. زیرا صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم این کار را با رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که از هر کسی برای احترام و تعظیم شایسته‌تر است، نکرده‌اند. اما […]

ادامه مطلب …

(۶۳۷) سوال: حفظ قرآن برای آدم کم حافظه

(۶۳۷) سوال: من همیشه سعی می‌کنم قرآن کریم و سنت پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را بخوانم. اما از لحاظ حفظ، ضعیف هستم.  شما چه روشی را به من پیشنهاد می‌کنید که به وسیله‌ی آن، قرآن را حفظ کنم؟ جواب: اینها چندتا از اسباب حفظ قرآن هستند: اول: بهتر است از کودکی حفظ قرآن را شروع کند. زیرا […]

ادامه مطلب …

(۶۶۹) دو کتاب (حادی الأرواح) و (الروح) ابن قیم

(۶۶۹) سوال: نظر شما در مورد دو کتاب (حادی الارواح) و (الروح) تالیف ابن قیم چیست؟ جواب: هر دو کتاب ابن قیم، یعنی (حادی الأرواح) و (الروح) کتاب‌های سودمندی هستند و خیر زیادی در آنها نهفته است. گر چه هر دو کتاب خالی از اشکالاتی که ما را در صحتشان متردد می‌کنند، نیستند، اما بدون […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه