جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۶۶۶) نظر شیخ ابن عثیمین در مورد چند کتاب مفید

(۶۶۶) سوال: نظر جناب شیخ در مورد کتاب (مختصر تفسیر ابن کثیر) و (فقه السنة) و (ریاض الصالحین) و  (الکبائر) و (قصص الانبیاء) چیست؟

جواب:

در ابتدا باید بگویم که رجوع کردن به اصل، بهتر و برتر است. اما اگر حاجت – مثل ضیق وقت یا دیگر اسباب – اقتضا کند که انسان به کتاب‌های مختصر رجوع کند، اشکالی ندارد.

اما در مورد کتاب‌هایی که برشمرد: هیچ کتابی نیست که در آن لغزش قلم یا فهم وجود نداشته باشد. بشر معصوم نیست. چه زیباست سخنی که عبدالرحمن بن رجب، از شاگردان ابن قیم در کتاب (القواعد الفقهیة) گفته: «و الله، عصمت را فقط برای کتاب خود خواسته و منصف کسی است که از خطای کمِ شخص در مقابل صحت و درستی زیادی که از او موجود است، چشم پوشی نماید».[۱] این سخنی نیک است. من غالب کتاب‌هایی را که سائل نام برد، مطالعه نکرده‌ام. پس نمی‌توانم در مورد هر کدام از آنها نظر بدهم. اما هر کسی که این کتاب‌ها یا دیگر کتب را خوانده و در جایی دچار اشکال شده، باید از اهل علم در مورد آن بپرسد.

***

[۱] (ص۳) با این لفظ: «‌ويأبى ‌الله ‌العصمة لكتاب غير كتابه، والمنصف من اغتفر قليل خطأ المرء في كثير صوابه».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما رأيكم يا فضيلة الشيخ في تفسير مختصر ابن كثير، وفقه السنة، ورياض الصالحين، والكبائر، وقصص الأنبياء؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: أقول أولا: إن الرجوع إلى الأصول أفضل وأحسن، لكن إذا دعت الحاجة إلى الرجوع إلى المختصرات – لضيق الوقت، أو لغير ذلك من الأسباب – فلا بأس.

وأما ما عَدَّدَهُ من الكتب بعد ذلك فإنه من المعلوم أنه لا يكاد كتاب يسلم من شيء يَطْغَى به القلم، أو يزل به الفهم، والإنسان غير معصوم، وما أحسن كلمة قالها عبد الرحمن ابن رجب رحمه الله في كتابه القواعد الفقهية، وهو أحد أحفاد شيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله في العلم، وهو تلميذ ابن القيم، وابن القيم تلميذ شيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله: «ويأبى الله العصمة لكتاب غير كتابه، والمنصف من اغتفر قليل خطأ المرء في كثير صوابه»، فإنها كلمة جيدة، وغالب هذه الكتب التي ذكرها السائل لم أستوعبها قراءة أو مطالعة، فلا يمكنني أن أحكم على كل واحد منها بعينه، ولكن من طالع هذه الكتب أو غيرها، وأشكل عليه مسألة من المسائل، فعليه أن يراجع أهل العلم في ذلك.

مطالب مرتبط:

(۶۵۵) سوال: مطالعه کتاب‌های دینی

(۶۵۵) سوال: از میان کتاب‌های دینی، توصیه می‌کنید چه کتاب‌هایی را خریده و مطالعه کنم؟ جواب: یکی از بهترین کتاب‌هایی که دیده‌ام، کتاب (زاد المعاد في هدي خیر العباد) تألیف ابن قیم است. این کتاب هم در زمینه‌ی فقه است و هم در زمینه‌ی سیرت و طب. کتاب مفید دیگر، کتاب (ریاض الصالحین) تالیف نووی […]

ادامه مطلب …

(۶۲۴) یاد گرفتن و عمل کردن به مسائل واجب

(۶۲۴) سوال: مسائلی که یاد گرفتن و عمل کردن به آنها واجب است، چیستند؟ جواب: بر انسان واجب است هر مساله‌ای مربوط به دین که به آن نیاز دارد را یاد بگیرد و این مسائل هم محصور نیستند. برای انسان واجب است که چگونگی وضو، نماز، روزه و حج را یاد بگیرد. در صورتی که […]

ادامه مطلب …

(۶۳۵) سوال: چگونگی حفظ کردن قرآن کریم

(۶۳۵) سوال: جناب شیخ من می‌خواهم قرآن را حفظ کنم. اما نمی‌دانم چطور این کار را انجام دهم. لطفا مرا راهنمایی کنید. جواب: روش حفظ قرآن به نسبت هر شخص و به نسبت استادی که نزد او حفظ می‌کند، متفاوت است. برای حفظ قرآن چندین روش وجود دارد. از جمله: اول: پنج آیه پنج آیه […]

ادامه مطلب …

(۶۹۳) ترک تدریس و اشتغال به عبادت

(۶۹۳) خانمی پرسیده: معلم هستم و می‌خواهم تدریس را رها کرده و مشغول عبادت شوم. آیا این کارم اشتباه است؟ اگر اشتباه نست، در صورتی که پدرم موافق کارم نباشد، حکمش چیست؟ جواب: بهتر است به تدریس ادامه دهد. چون تدریس، نشر علم است و بر خلاف عبادت خاص، تدریس عبادتی به شمار می‌رود که […]

ادامه مطلب …

(۶۹۰) حکم پاسخ دادن به سوالات شرعی

(۶۹۰) سوال: اگر کسی از من در مورد یک مساله‌ی شرعی سؤال کرد، جوابش را با چیزهایی که از مطالعه‌ی کتاب‌های دینی می‌دانم، یا با گوش دادن به نوارهای دینی یا چیزهایی که در این برنامه شنیده و یاد گرفته‌ام بدهم، یا اینکه بگویم: نمی‌دانم؟ جواب: بر تو واجب است که وقتی کسی از تو […]

ادامه مطلب …

(۶۳۹) سوال: حفظ قرآن در خانه و بدون تجوید

(۶۳۹) خانمی پرسیده: دوست دارم قرآن را در مدرسه‌ی حفظ قرآن، حفظ کنم. اما شرایطم این اجازه را به من نمی‌دهد. از شما تقاضا دارم مرا راهنمایی کنید که چطور قرآن را در خانه حفظ کنم؟ آیا اگر قرآن را بدون تجوید یا بدون فهم معانی آن حفظ کنم، مشکلی دارد؟ جواب: روش حفظ این […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه