دوشنبه 4 شوال 1447
۳ فروردین ۱۴۰۵
23 مارس 2026

(۶۴۴) سوال: راه فراموش نکردن حفظ قرآن

(۶۴۴) سوال: من انسان فراموش‌کاری هستم و خیلی زود چیزهایی را که حفظ کرده‌ام، از یاد می‌برم. وقتی سوره‌ای از قرآن را حفظ می‌کنم، بعد از یک یا دو روز آن را فراموش می‌کنم، یا جمله و کلمه‌ای از یادم می‌رود و غالبا یک کلمه را جا گذاشته و کلمه‌ی بعدش را می‌خوانم. نصیحت شما به من برای اینکه این سوره های مبارک را فراموش نکنم، چیست؟

جواب:

نصیحتم به شما همان است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند که انسان همیشه بر قرائت قرآن مواظبت داشته و آن را زیاد بخواند و تکرار نماید. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «بر قرائت قرآن، مواظبت داشته باشید. سوگند به ذاتی كه جانم در دست اوست، قرآن سريع‌تر از شتری كه زانويش بسته باشد، می‌گريزد».[۱]

پس قرآن را زیاد تلاوت کن و از کارهایی که ذهن تو را مشغول کرده و موجب فراموشی شود پرهیز نما و سعی کن که تکرار حفظیاتت، با یاری جستن از الله عزوجل همراه باشد. زیرا یاری جستن از الله و عبادت، با همدیگر مقرون هستند. چنان که الله تعالی می‌فرماید: {إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ} [فاتحه: ۵]: (تنها تو را می‌پرستيم و تنها از تو ياری می‌طلبيم). همچنین می‌فرماید: {فَاعْبُدْهُ وَتَوَكَّلْ عَلَيْهِ} [هود: ۱۲۳]: (پس او را عبادت نما و بر او توکل کن). وقتی از الله تعالی یاری خواستی و کارت را به او واگذار نموده و بر مواظبت و مراجعه‌ی قرآن پافشاری ورزیدی و قرائت قرآن کار اصلی تو شد، آنگاه بشارت بر تو که ان شاءالله قرآن را فراموش نخواهی کرد.

***

[۱] صحیح مسلم: کتاب المساجد و مواضع الصلاة، باب الأمر بتعهد القرآن، حدیث شماره (۷۹۱). سنن دارمی: کتاب فضائل القرآن، باب فی تعاهد القرآن، حدیث شماره (۳۳۹۱). مسند احمد: مسند عقبة بن عامر الجهنی (۱۷۳۱۷) و مسند ابوموسی الأشعری (۱۹۶۸۵)، از ابوموسی اشعری و عقبة بن عامر جهنی با این لفظ: «تَعَاهَدُوا الْقُرْآنَ، فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَهُوَ أَشَدُّ تَفَلُّتًا مِنَ الإِبِلِ فی عُقُلِهَا».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

ييقول السائل: إنني كثير النسيان، فعندما أحفظ سورة من القرآن الكريم بعد يوم أو يومين أنساها، أو أنسى جملة أو كلمة، وغالبا ما أتخطى هذه الكلمة إلى الكلمة التي بعدها، فبماذا تنصحونني مأجورين لكي لا أنسى هذه السور المباركات؟ جزاكم الله خيرا.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الذي ننصحك به ما أرشد إليه النبي صلى الله عليه وسلم من تعاهد القرآن، وكثرة تلاوته ،وتذكره فإن رسول الله صلى الله عليه وسلم أمر بذلك وقال: تعاهدوا القرآن، فوالذي نفسي بيده لهو أشد تفلنا من الإبل في عُقلها»، فأكثر من تلاوة القرآن وأعرض عن المشاغل التي تشغل ذهنك وتوجب نسيانك، ثم احرص على أن يكون تذكرك لكتاب الله مقرونا بالاستعانة بالله عز وجل، لأن الاستعانة مقرونة بالعبادة كما قال -تعالى-: ﴿إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ﴾ [الفاتحة: ٥]، وقال تعالى: ﴿ فَأَعْبُدُهُ وَتَوَكَّلْ عَلَيْهِ ﴾ [هود: ١٢٣]، فإذا استعنت بالله وفوضت الأمر إلى الله، وحرصت على تعاهد القرآن، وصار هو شغلك الشاغل، فأبشر فإنك لن تنساه إن شاء الله -تعالى-.

مطالب مرتبط:

(۷۱۵) حضور در زنگ دینی معلم غیر ملتزم

(۷۱۵) سوال: از یکی از کشورهای عربی سوال آمده: مدرسی که دروس دینی را در مدرسه به ما یاد می‌دهد، کسی است که ریشش را تیغ زده و انگشتر طلا به دست می‌کند و در برخی از امور کوتاهی دارد. آیا جایز است در کلاس این معلم شرکت کنم؟ جواب: جواب این سوال متشکل از […]

ادامه مطلب …

(۶۳۰) کسی که فکرش پریشان است، چگونه طلب علم کند

(۶۳۰) سوال: شخصی دوست دارد علم دینی را بیاموزد. اما ذهنش خیلی پریشان است و به فکر فرو رفته و آن را فراموش می‌کند. به راحتی نمی‌تواند چیزی را حفظ کند مگر اینکه وقت زیادی را صرف آن نماید. با توجه به اینکه او وقت خود را صرف امور سودمندی مثل گوش دادن به نوارهای […]

ادامه مطلب …

(۷۰۴) کمک درسی به دانشجویان و دانش آموزان

(۷۰۴) سوال: آیا کمک کردن به دانش آموزان در حل تکالیف یا مساعدت و کمک به دانشجویان در تحقیقاتی که دارند، فقط برای اینکه در کارشان به آنها کمکی شده باشد و همچنین برای تشجیع و ترغیبشان و گاهی نیز به خاطر ضیق وقت، تعاون بر نیکی و تقوا به حساب می‌آید؟ جواب: این به […]

ادامه مطلب …

(۶۵۳) سوال: بهترین کتاب در علوم حدیث برای حفظ

(۶۵۳) سوال: بهترین کتاب برای حفظ در علوم حدیث چه کتابی است؟ همچنین بهترین شرحی که بر آن نوشته شده، چه کتابی است؟ جواب: ظاهرا منظور سؤال کننده کتاب حدیث در مورد احکام است که یکی از بهترین‌ها، کتاب (عمدة الاحکام) تألیف حافظ عبدالغنی مقدسی است که مؤلف احادیثش را از روایاتی که بخاری و […]

ادامه مطلب …

(۶۵۰) سوال: کتاب‌های مفید بعد از قرآن

(۶۵۰) سوال: لطفا بعد از قرآن، کتاب‌های شرعی و مفیدی به من معرفی کنید که روایات آنها از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به صحت رسیده‌اند. جواب: کتاب‌هایی که یک دانشجو می‌تواند از آنها مستفید شود، بستگی به شرایط دانشجو دارد: اگر کسی است که می‌خواهد در یکی از رشته‌های علمی متمکن و متبحّر شود، خواندن کتاب‌های […]

ادامه مطلب …

(۶۱۲) بهترین روش طلب علم چگونه است

(۶۱۲) سؤال: برای ما از اهمیت علم شرعی برای طالب علم سخن بگویید و بفرمایید که بهترین راه برای طالب علم چیست؟ در مورد حفظ قرآن کریم، چه چیزی بر او واجب است؟ چگونه می‌توانیم عقیده‌ی اسلامی را بفهمیم، خصوصا اگر شخص تنهاست و به چیزی که او را در فهم اسماء وصفات الله یاری […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه