دوشنبه 20 صفر 1448
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
3 آگوست 2026

(۶۴۲) سوال: حفظ قرآن و حضور در درس‌های روزانه

(۶۴۲) سوال: چگونه شخص می‌تواند هم قرآن را حفظ کند و هم در درس‌های علمی که روزانه برگزار می‌شوند، حضور یابد؟ چون انجام دادن هر دو به اضافه‌ی اینکه باید به کارهای شخصی و کارهای خانواده هم برسد، برای شخص مشکل است.

جواب:

این به توانایی انسان بر می‌گردد و مردم در این زمینه با هم متفاوتند؛ برخی می‌توانند همه‌ی این کارها را با هم انجام دهند و عده‌ای هم نمی‌توانند بیشتر از یک کار انجام دهند. عده‌ی دیگری می‌توانند دو یا سه کار را با هم انجام دهند. به هر حال هر کس باید نگاه کند و ببیند که اگر انجام چند کار، برایش مشکل است، اولویت را در حفظ قرآن قرار داده و حضور در دروس روزانه را در اولویت بعدی قرار دهد. ولی اگر درسی مهم بود و باید به آن عنایت ویژه می‌داشت، تلاش کند تا در آن درس حضور یابد و آن را از دست ندهد.

اما در مورد نیازهای خانواده؛ اگر کسی نباشد که آن را انجام دهد، انجام آن از جمله اعمال صالحی است که موجب تقرب به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌شود. زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به سعد بن ابی وقاص رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ فرمودند: یعنی: «بدان که هر چه را تنها در راه رضای الله انفاق کنی، در برابر آن پاداش خواهی گرفت، حتی در برابر غذایی که در دهان همسرت می‌گذاری».[۱] گر چه غذایی را که برای همسر و فرزندانش مهیا می‌کند، مهیا کردنش او واجب است؛ زیرا نفقه‌ی همسر واجب است. اما با این حال، برای شخص اجر و پاداش نوشته می‌شود. پس اگر انسان در برآوردن نیازهای خانواده‌اش تلاش کند، به این نیت که اجر وثوابش نزد الله تعالی محفوظ است، الله تعالی نیز به او اجر و ثواب می‌دهد.

***

[۱] روایت بخاری در صحیح، کتاب الإیمان، باب ما جاء أن الأعمال بالنیة، حدیث شماره (۵۶)، و روایت مسلم، کتاب الوصیة، باب الوصیة بالثلث، حدیث شماره (۱۶۲۸)، از سعد بن ابی وقاص رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «وَاعلم أنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجهَ اللَّه إلاَّ أُجِرْتَ بها حَتَّى ما تَجْعلُ في في امرأَتِكَ».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ كيف يستطيع الشخص أن يُوَفِّقَ بين حفظ كتاب الله وبين حضور الدروس العلمية اليومية؟ لأنه يصعب عليه أن يوازن بينها وأن يوفق بينها، إلى جانب أعماله وأعمال الأهل؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: هذا يعود إلى قدرة الإنسان الذاتية، والناس يختلفون: فمن الناس من يستطيع أن يقوم بهذه الأعمال، ومنهم من لا يستطيع أن يقوم إلا بعمل واحد، ومنهم من يستطيع أن يقوم بعملين أو ثلاثة.
على كل حال ينظر الإنسان إلى نفسه، فإذا تزاحمت عليه فإن القيام بحفظ كتاب الله -عز وجل- أولى من حضور الدروس، ولكن إذا كان أحد الدروس مهما وجديرًا بالعناية به فليحاول أن يحضره حتى لا يفوته.
أما حاجة الأهل: إذا لم يكن أحد يقضيها فإن قضاءها من الأعمال الصالحة المقربة إلى الله عز وجل، فإن النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- قال السعد بن أبي وقاص رضي الله عنه: «واعلم أنك لن تُنفق نفقةً تبتغي بها وجه الله إلا أجرت عليها، حتى ما تجعله في في امرأتك»، أي: في فمها، مع أن ما يجعله في فم امرأته من الواجب عليه، إذ إن نفقة الزوجة واجبة، ومع ذلك كان له بها أجر، فإذا قام الإنسان على أهل بيته محتسبا أجره عند الله -عز وجل- آجره الله على ذلك.

مطالب مرتبط:

(۶۵۶) سوال: کدام یک از کتب تفسیر را بخوانم؟

(۶۵۶) سوال: از میان کتاب‌های تفسیر، کدام کتاب‌ها را مطالعه کنیم؟ جواب: کتاب‌های تفسیر زیادند و علما هر کدام قرآن را از جانبی تفسیر کرده‌اند؛ برخی به جنبه‌ی معانی قرآن پرداخته و کاری به إعراب و بلاغت و امثال آن ندارند. برخی دیگر جنبه‌ی مسائل إعرابی و بلاغت و امثال آنها بر تفسیرشان غالب است. […]

ادامه مطلب …

(۶۶۲) سوال: معرفی کتاب‌های دینی

(۶۶۲) سوال: می‌خواهم علوم شرعی را فرا گرفته و در دین آگاه باشم. لطفا مرا راهنمایی کنید که چه کتاب‌هایی در این زمینه، بهترین هستند؟ جواب: بهترین کتاب، قرآن است. هدایت و نور و شفای امراض قلبی در قرآن است. پس از قرآن، احادیث صحیحی که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ما رسیده‌اند و سپس […]

ادامه مطلب …

(۶۵۲) سوال: کدام کتاب سودمند را بخوانم؟

(۶۵۲) سوال: خواندن چه کتاب‌های سودمندی را به من توصیه می‌کنید؟ جواب: سودمندترین کتابی که توصیه می‌کنم آن را خوانده و در آن تدبر نمایی، قرآن است. همچنین تفاسیر علمای مورد اطمینان را مطالعه کن تا همان طور که قرآن را حفظ می‌کنی معنی آن را نیز بفهمی. به همین خاطر بود که صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم […]

ادامه مطلب …

(۷۰۱) حکم جواب ندادن به سوالات بی ربط به درس

(۷۰۱) سوال: من معلم هستم و بسیار پیش می‌آید که سوال‌های دانش آموزان مرا در حرج می‌اندازد. می‌خواهم بدانم جواب دادن به سوال‌هایی که ربطی به درس ندارد، چه حکمی دارد؟ جواب: اگر شما در کلاس درس هستید، وظیفه‌ی شما نیست که به سوال‌های خارج از درس جواب دهید. بلکه باید به دانش آموز گفته […]

ادامه مطلب …

(۶۹۰) حکم پاسخ دادن به سوالات شرعی

(۶۹۰) سوال: اگر کسی از من در مورد یک مساله‌ی شرعی سؤال کرد، جوابش را با چیزهایی که از مطالعه‌ی کتاب‌های دینی می‌دانم، یا با گوش دادن به نوارهای دینی یا چیزهایی که در این برنامه شنیده و یاد گرفته‌ام بدهم، یا اینکه بگویم: نمی‌دانم؟ جواب: بر تو واجب است که وقتی کسی از تو […]

ادامه مطلب …

(۷۱۵) حضور در زنگ دینی معلم غیر ملتزم

(۷۱۵) سوال: از یکی از کشورهای عربی سوال آمده: مدرسی که دروس دینی را در مدرسه به ما یاد می‌دهد، کسی است که ریشش را تیغ زده و انگشتر طلا به دست می‌کند و در برخی از امور کوتاهی دارد. آیا جایز است در کلاس این معلم شرکت کنم؟ جواب: جواب این سوال متشکل از […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه