(۱۰۵۸) سوال: آیا برای مسلمانی که دینش را بلد است، جایز است دیگران را موعظه کند، اما هنگام روایت حدیث، معنی آن را بگوید و نصّ حدیث را ذکر نکند؟ آیا چنین کاری گناه دارد؟

جواب:

منظور سائل این است که می‌خواهد حدیث را به معنا روایت کند. علمای حدیث اختلاف دارند که آیا می‌شود حدیث را به معنا روایت کرد یا خیر؟ بعضی می‌گویند جایز است، به شرط اینکه شخص گوینده، معنای آن را بداند و چیزی از آنچه را که با معنا نقل می‌کند، تغییر ندهد. شرط دیگر اینکه است که چیزی را که باید از حدیث بفهمد، بفهمد؛ طوری که چیزی از آن را حذف نکند.

حال اگر به معنی آگاه بود و حدیث را طوری که خللی در آن نباشد، فهمید؛ صحیح این است که چنین روایتی جایز است. اما شایسته است آن را با گفتن: أو کما قال صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پایان دهد تا کسی حدیث را با این لفظ حفظ نکند و تصور نکند که این همان لفظ حدیث از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است.

***