شنبه 27 جمادی‌الاول 1448
۱۶ آبان ۱۴۰۵
7 نوامبر 2026

(۶۷۷۷) گاهی اوقات در برخی از امور شرعی به شک دچار می‌شوم، آیا در قرآن و سنت درمانی برای این مشکل وجود دارد؟

(۶۷۷۷) سوال: گاهی اوقات در برخی از امور شرعی به شک دچار می‌شوم، آیا در قرآن و سنت درمانی برای این مشکل وجود دارد؟ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به شما اجر بدهد.

جواب:

من نمی‌دانم منظور او از شک چیست، آیا او در وجود آن شک دارد یا در اجرای آن؟ اگر اولی باشد، بر او واجب که سؤال کند، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {فَسۡـَٔلُوۤا۟ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ} [سوره النحل: ۴۳]: (پس اگر نمی‌دانید از اهل علم (=اهل کتاب) بپرسید) و اگر دومی باشد، باید مبنا را بر یقین بگذارد و به شک توجه نکند و اگر شروع به وضو گرفتن کرد و در حال وضو گرفتن شک کند که آیا نیت کرده یا نه؟ به او می‌گوییم: ادامه بده و به شک توجه نکن و اگر شروع به نماز خواندن کرد و در نماز شک کند که آیا نیت کرده یا نه؟ به او می‌گوییم: ادامه بده و به شک توجه نکن و اگر نماز قضا بر او واجب باشد و شک کند که آیا آن را ادا کرده یا نه؟ به او می‌گوییم: نماز را بخوان و شک را کنار بگذار و نمونه‌های زیادی برای این موضوع وجود دارد.

بنابراین، مهم این است که به این سؤال کننده بگوییم: اگر شک او در مورد حکم شرعی است، باید از اهل علم بپرسد و اگر شک او در عمل خودش است، باید به یقینش عمل کند مگر در مواردی که غلبه ظن کافی است که در این صورت بر اساس غلبه ظن عمل کند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: في بعض الأحيان يطرأ على شَكٍّ في بعض الأمور الشرعية، فهل من علاج له في الكتاب والسنة مأجورين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: ما أدري ما معنى الشك، هل هو يشك في وجوده، أو يشك في فعله؟ إن كان الأول، فالواجب عليه أن يسأل، لقول الله – تعالى – ﴿ فَسۡـَٔلُوۤا۟ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ﴾ [النحل: ٤٣]. وإن كان الثاني فليبن على اليقين، ولا يلتفت للشك، فإذا شَرع في الوضوء، وفي أثناء الوضوء شك في النية هل نوى، أو لا؟ نقول استمر في الوضوء، ولا تلتفت. وإذا شرع يصلي، وفي أثناء الصلاة شك: هل نوى أم لا؟ نقول: استمر، ولا تلتفت للشك، وإذا كان عليه صلاة فائتة وشك: هل قضاها أم لا؟ نقول: صَلَّها واطرح الشك. والأمثلة على هذا كثيرة.

فالمهم أن نقول لهذا السائل: إن كان الشك شكا في الحكم الشرعي فاسأل أهل العلم، وإن كان شكا في عملك، فعليك باليقين، إلا ما يكفي فيه غلبة الظن، فاعمل بغلبة الظن.

مطالب مرتبط:

(۶۷۶۹) نوجوان مؤمن و وسوسه‌های اعتقادی

این وسواس‌هایی که به انسان مؤمن دست می‌دهد، غیرعادی و تازه نیست بلکه قدیمی است و صحابه نیز از آن به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم شکایت کردند و هرگاه ایمان در قلب وارد شود و در آن استقرار یابد، این وسواس‌ نیز می‌آیند...

ادامه مطلب …

(۶۷۷۲) درمان مؤثر وسواس از نظر شما در قرآن و سنت چیست؟

درمان مؤثر برای وسوسه‌ها، چه در عقیده و چه در اعمال، این است که انسان به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از شیطان رانده شده پناه ببرد و کاملاً از آن دست بکشد....

ادامه مطلب …

(۶۷۸۲) آیا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ افرادی را که به وسواس قهری مبتلا هستند، مورد مؤاخذه قرار می‌دهد؟

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کسی را که به وسواس قهری مبتلا شده است، مؤاخذه نمی‌کند زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید...

ادامه مطلب …

(۶۷۸۵) راهکارهای شرعی و ادعیه برای رفع ترس از مرگ و عذاب قبر

درمان آن این است که انسان به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از شر شیطان رانده‌شده پناه ببرد و آیه‌الکرسی را بخواند...

ادامه مطلب …

(۶۷۷۶) تاثیر وسواس‌های قلبی در ذکر و شهادتین

این‌ها وسواس هستند، پس به آن‌ها اهمیت نده و توجهی نکن و اگر چنین وسواسی را احساس کردی، از شیطان رانده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببر....

ادامه مطلب …

(۶۷۶۶) حکم وسواس در وضو و ترس از عذاب آخرت

نصیحت من به این سوال کننده و دیگر افرادی که دچار وسواس شده‌اند - و این افراد زیادند - این است که از آنچه در دلشان می‌افتد به‌طور کامل روی برگردانند، پس از اینکه از شر شیطان رانده شده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه بردند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه