(۶۷۶۴) راهنمایی شرعی وسواس در وضو و نماز

(۶۷۶۴) سوال: من زن متاهل و دارای دو فرزند هستم و از این بابت شاکر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را هستم و به نمازهای پنج‌گانه و قرائت قرآن مواظبت دارم اما مشکلم در هنگام وضو و هر نماز فرض است که دچار وسواس می‌شوم و فکر می‌کنم که وضویم صحیح نیست و نمازم دچار شک و تردید است و این مشکل بر این حالت ادامه دارد؛ مرا به چه کاری نصیحت می‌کنید؟ الله شما را جزای خیر دهد.

جواب:

این وسواس‌ها از شیطان است و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرموده است: {إِنَّ ٱلشَّیۡطَـٰنَ لَكُمۡ عَدُوࣱّ فَٱتَّخِذُوهُ عَدُوًّاۚ } [سوره فاطر: ۶]: (مسلما شیطان دشمن شماست، پس او را دشمن گیرید).

شیطان در عبادات، معاملات و تمام حالات آدمی وسوسه می‌کند تا او را در هیچ چیزی ثابت‌قدم نگذارد و عبادت او را از جهت‌های مختلف فاسد کند.

راه علاج این است که انسان از شیطان رانده شده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و به وسوسه‌های او اعتنا نکند و در وضو، ممکن است شیطان بگوید: که دستت را نشستی، شستن را کامل نکردی یا جاهای که شستن آن در دست واجب است را کامل نشسته‌ای و مانند آن و چه بسا بعد از وضو نیز این وسواس‌ها ادامه پیدا کند.

علاج همه‌ی آن‌ها این است که بگویی: (أعوذ بالله من الشیطان الرجیم) و به وسوسه‌ها اعتنا نکنی حتی اگر شیطان به تو بگوید که غسل را کامل نکردی یا عضوی را نادیده گرفته‌ای، لذا به آن اهمیت نده مادامی که این وسواس‌ها به شکل دائم است.

در نماز نیز ممکن است شیطان وسوسه کند که نمازت کامل نیست، مثلا رکوع یا سجودی را کم کرده‌ای و مانند آن که در این صورت باید از این وسوسه‌ها چشم‌پوشی کرد و از شیطان رانده شده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه برد و به او ضرری نمی‌رساند و چه بسا برای برخی افراد در میان او و خانواده‌اش وسوسه ‌کند که «تو همسرت را طلاق داده‌ای» یا به همسرت گفته‌ای که «اگر چنین کنی تو طلاقی» و مانند آن در حالی که این مسائل رخ نداده است بلکه وسواس است و حتی بعضی افراد به خاطر وسواس عباداتشان را فاسد می‌کنند مانند این که شیطان می‌گوید وضوی تو باطل شده است در حالی که باطل نگشته است ولی به خاطر قدرت وسوسه‌ها وضوی خود را باطل می‌کند سپس به خاطر همین باطل کردنش وضو می‌گیرد و بعد از این شیطان او را وسوسه می‌کند و می‌گوید: تو وضو نداری و به خاطر قدرت این وسواس دوباره وضوی خود را باطل می‌کند سپس دوباره وضو می‌گیرد و این روند ادامه پیدا می‌کند و همچنین در نماز، بعد از رکعت اول یا رکعت‌های بعدی وسوسه می‌کند و می‌گوید: «آیا نیت کردی؟ » یا «آیا تکبیر الإحرام گفتی؟ » و به این ترتیب فرد نماز را قطع کرده و دوباره از ابتدا می‌خواند سپس بار دیگر وسوسه می‌کند و می‌گوید: نیت نکردی، تکبیر نگفتی و این‌گونه دوباره نماز می‌خواند تا این وقت نماز تمام می‌شود و انسان نماز را شروع می‌کند سپس قطع می‌کند و دوباره می‌خواند و این را تکرار می‌کند.

وسواس تنها به اعمال محدود نمی‌شود بلکه می‌تواند به اضطراب و خستگی روحی نیز منجر شود همچنین در مورد طلاق نیز، شیطان به انسان می‌گوید: «تو همسرت را طلاق داده‌ای» در حالی که چنین چیزی واقعاً رخ نداده است و وسواس بوده سپس به فرد می‌گوید: در این حالت همسرت را طلاق بده تا راحت شوی و چه بسا این آخرین طلاق باشد (یعنی طلاق سومی باشد) و در وضع دشواری قرار بگیرد.

راه درمان همه‌ی آن‌ها این است که انسان به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از شیطان رانده شده پناه ببرد و از وسوسه‌ها دوری کند همانطور که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بدان راهنمایی نمودند و فرمودند: «يَأْتِي الشَّيْطَانُ أَحَدَكُمْ، فَيَقُولَ: مَنْ خَلَقَ كَذَا وَكَذَا؟ حَتَّى يَقُولَ لَهُ: مَنْ خَلَقَ رَبَّكَ؟ فَإِذَا بَلَغَ ذَلِكَ، فَلْيَسْتَعِذْ بِاللَّهِ، وَلْيَنْتَهِ»[۱]: (شیطان یکی از شما را وسوسه می‌کند و می‌گوید: چه کسی فلان چیز را خلق کرده؟ چه کسی فلان چیز دیگر را خلق کرده؟ تا اینکه می‌پرسد: چه کسی خالق پروردگارت است؟ هنگامی که به این مرحله رسید، پس باید به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و از آن دست بکشد).

این مشکل برای برخی افراد پیش می‌آید، تا جایی که آنها گاهی می‌پرسند: شیطان می‌گوید تو در حال عبادت بت هستی در حالی که در خانه خود هیچ بتی نیست و یا حتی بتی را نمی‌شناسد و نمی‌داند که چیست ولی شیطان او را فریب می‌دهد و وسوسه می‌کند و شاید بگوید: تو در حال عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هستی، اما الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کجاست؟ و به این ترتیب به انکار منجر شود، ما از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ عافیت را می‌طلبیم اما درمان این وسواس این است که بگوید: خوب، من وضو گرفتم و نماز خواندم، پس برای کی نماز می‌خوانم؟ آیا برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیست؟ این ایمان است و هیچ کس وضو نمی‌گیرد و نماز نمی‌خواند، چه در محل نماز خود (اگر نماز جماعت بر او واجب نیست) یا در مسجد، مگر اینکه به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ایمان داشته باشد زیرا او نماز نمی‌خواند و طهارت نمی‌گیرد مگر برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و این ایمان است لذا وقتی شیطان در قلب انسان این وسوسه‌های بزرگ را می‌اندازد بر انسان واجب است که آن را با این دو روش دور کند: پناه بردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از شیطان رانده شده و دوری و روی‌گردانی از وسوسه‌ها، پس از آن، این‌ها از بین خواهند رفت.

[۱] صحیح بخاری: كتاب بدء الخلق، باب صفة إبليس وجنوده، شماره (۳۱۰۲)، و صحیح مسلم: كتاب الإيمان، باب الوسوسة في الإيمان وما يقوله من وجدها، شماره (١٣٤).

تعداد بازدید: 30

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: إني امرأة متزوجة، وعندي طفلان، وأحمد الله على ذلك، ومواظبة على الصلوات الخمس في مواعيدها، ومواظبة على قراءة القرآن، ولكن مشكلتي عند الوضوء، وعند الصلاة في كل فرض يصيبني وساوس أن وضوئي غير سليم، وأن صلاتي فيها شَكٍّ، وتستمر معي المشكلة على هذا الحال فانصحوني ماذا أفعل؟ جزاكم الله خيرا.

فأجاب رحمه الله تعالى هذه الوساوس من الشيطان، وقد قال الله – تعالى – ﴿ إِنَّ ٱلشَّیۡطَـٰنَ لَكُمۡ عَدُوࣱّ فَٱتَّخِذُوهُ عَدُوًّاۚ ﴾ [فاطر: ٦].

والشيطان يوسوس لابن آدم في عبادته، وفي معاملاته، وفي جميع أحواله حتى يدعه غير مستقر على أمر من الأمور، وربما يُفسد عليه العبادة من وجوه شتی.

ودواء ذلك أن يستعيذ الإنسان بالله من الشيطان الرجيم، وينتهي عما وسوس به، ويُعرض عنه، ففي الطهارة مثلا يأتي للإنسان ويقول: ما غَسَلْتَ يدك، ما أكملت الغَسْل ، ما استوعبت اليد كُلَّها التي يجب غسلها، وما أشبه ذلك، وربما تحدث له هذه الوساوس بعد فراغه من الوضوء.

ودواء ذلك كله أن تقول: أعوذ بالله من الشيطان الرجيم، وأن تُعرض، حتى لو قال لك الشيطان: إنك لم تكمل الغسل، أو إنك أسقطت عضوا من أعضائك، فلا يَهمَّنَّك ما دام الأمر فيك على سبيل الوسواس الدائم.

ويأتي في الصلاة أيضًا يوسوس للإنسان بأنه لم يُصَلِّ صلاة كاملةً، بأنه نقص ركوعًا، أو نقص سجودًا، وما أشبه ذلك، فليُعرض عنه، وليستعذ بالله من الشيطان الرجيم، ولا يَضُرُّه، وربما يأتي بعض الناس فيما بينه وبين أهله فيقول : إنك طلقت زوجتك، أو قلت لها : إن فعلت كذا فأنت طالق أو ما أشبه ذلك، وهو لم يقع، لكنه وسواس، حتى إن بعض الناس يصل به الأمر إلى إفساد العبادة من أجل الوسوسة، فيأتيه مثلا ويقول: انتقض وضوؤك. وهو لم ينتقض، لكن لقُوَّة الوسواس يذهب فيُحدِث، ثم بعد أن يتوضأ من هذا الحدث يأتيه الشيطان ويقول: أنت مُحدِث . ومِن قُوَّة هذا الوسواس يذهب ويُحدث ثم يذهب ويتوضأ وهكذا، وهكذا في الصلاة يأتيه الشيطان بعد أن صلى ركعة، أو أكثر يقول: ما كبرت للإحرام، ما نويت الصلاة. فيقطع صلاته ويبتدئ من جديد، فإذا شرع فيها جاءه مرة ثانية وقال ما نويت ما كبرت فيعيد وهكذا، حتى يخرج الوقت، والإنسان يبدأ الصلاة ثم يقطعها، ويستأنف، وهكذا.

وليس الأمر يقتصر على الفعل، لكن يكون في الإنسان قلق نفسي وتعب، وكذلك بالنسبة للطلاق يقول للشخص: أنت طلقت زوجتك، وهو لم يُطلقها، لكن وساوس، ثم يقول: إذن أستريح فيُطلق، وربما تكون هذه الطلقة آخر طلقة، فيقع في حرج شديد. ودواء ذلك كله أن يستعيذ الإنسان من الشيطان الرجيم وينتهي كما أرشد إلى ذلك النبي صلى الله عليه وسلم حيث قال: «يَأْتِي الشَّيْطَانُ أَحَدَكُمْ فَيَقُولُ: مَنْ خَلَقَ كَذَا، مَنْ خَلَقَ كَذَا، حَتَّى يَقُولَ: مَنْ خَلَقَ رَبَّكَ؟ فَإِذَا بَلَغَهُ فَلْيَسْتَعِذْ بِاللَّهِ وَلْيَنتهِ»

وهذه البلوى تحدث لبعض الناس، حتى إنهم يسألون أحيانا يقول: إن الشيطان يقول لي: إنك تصلي للصنم، مع أنه في بيته، وليس عنده صنم، وربما لا يعرف الصنم، ولا يدري ما هو، لكن الشيطان يخدعه ويَغُرُّه، وربما يقول له: إنك تصلي الله، ولكن أين الله؟ فيؤدي به إلى الجحود، نسأل الله العافية، لكن دواء ذلك أن يقول: طيب أنا توضأت الآن وصليت، فَلِمَن أُصلي؟ أليس الله ؟ هذا هو الإيمان، ولا أحد يتوضأ ويأتي ويصلي- سواء في مصلاه إن كان ممن لا تجب عليه الجماعة، أو في المسجد – إلا وهو مؤمن بالله -عز وجل- لأنه لا يصلي، ولا يتطهر إلا الله، وهذا هو الإيمان، فما يُلقيه الشيطان في قلب الإنسان من هذه الوساوس العظيمة يجب أن يطردها الإنسان بهذين الأمرين:

بالاستعاذة بالله من الشيطان العظيم والانتهاء عنها، والإعراض عنها، ثم بعد هذا تزول.