(۶۷۶۲) سوال: شیخ بزرگوار، من جوانی بودم که در گمراهی بزرگی بودم اما الحمدلله الله که مرا به راه راست هدایت کرد و راه حق را برایم روشن ساخت، او بر هر چیزی قادر است؛ اما زمانی که در حال نماز خواندن هستم، شیطان سعی می‌کند مرا به یاد روزهای جاهلیت بیندازد همچنین وقتی در مکانی تنها هستم؛ چه کنم و چه نصیحتی برای من دارید؟ الله به شما جزای خیر بدهد.

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَإِمَّا یَنزَغَنَّكَ مِنَ ٱلشَّیۡطَـٰنِ نَزۡغࣱ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِۚ إِنَّهُۥ سَمِیعٌ عَلِیمٌ} [سوره اﻷعراف: ۲۰۰]: (و اگر از سوی شیطان وسوسه‌ای به تو رسد، به الله پناه ببر، بی‌گمان او شنوای داناست).

به این برادر می‌گوییم: هرگاه به خاطر این اموری که می‌ترسی باعث گمراهی و انحراف تو شود به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از شیطان رانده شده پناه ببر اما اگر یادآوری از آنچه در زمان جاهلیت از تو سر زده به خاطر شکرگزاری از نعمت هدایت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با استقامتی که بر تو منت گذاشته است، می‌باشد که در این صورت مشکلی نیست زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به انصار فرمود: «يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ، أَلَمْ أَجِدْكُمْ ضُلَّالًا؛ فَهَدَاكُمُ اللَّهُ بِي؟ وَعَالَةً؛ فَأَغْنَاكُمُ اللَّهُ بِي؟ وَمُتَفَرِّقِينَ؛ فَجَمَعَكُمُ اللَّهُ بِي؟ »[۱]: (ای گروه انصار، آیا شما را گمراه نیافتم و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به وسیله‌ی من شما را هدایت نکرد؟ آیا فقیر نبودید که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به وسیله‌ی من شما را ثروتمند نمود؟ آیا پراکنده و متفرق نبودید که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به وسیله‌ی من شما را گرد هم جمع نموده و متحد و یکپارچه نمود؟ ).

یادآوری انسان از گناهانی که انجام داده و تخلف او از شرع به منظور یادآوری نعمت هدایت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، مانعی ندارد و اشکالی در آن نیست.

اما اگر این یادآوری موجب ترس از انحراف مجدد شود و فرد احساس کند که ممکن است به سمت آن گناهان برگردد، نباید آن را یادآوری کند زیرا ترس شر و فتنه در آن وجود دارد.

[۱] صحیح بخاری: كتاب المغازي، باب غزوة الطائف، شماره (٤٠٧٥)، وصحیح مسلم: كتاب الزكاة، باب إعطاء المؤلفة قلوبهم على الإسلام، شماره (١٠٦١).