یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۶۷۱۵) حکم شرعی مواجهه با تقلب هم‌کلاسی‌ها و گزارش آن به معلم

(۶۷۱۵) سوال: او دانش‌آموز دبیرستانی است و در ایام امتحانات برخی از دانش‌آموزان تقلب می‌کنند او چکار باید کند؟ آیا به معلم گزارش دهد؟ آیا گناهی بر او است؟ و اگر دانش‌آموزان از این موضوع باخبر شوند، ممکن است او را نفرین کنند آیا این دعا مستجاب می‌شود؟

جواب:

اگر دانش‌آموزی در جلسه امتحان کسی را در حال تقلب ببیند، بر او واجب است که موضوع را به مراقب امتحان گزارش دهد و اگر این گزارش نتیجه‌ای نداشت، باید به مدیر اطلاع دهد و سکوت در برابر این موضوع حلال نیست، زیرا تقلب از گناهان کبیره است چنانچه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «مَنْ غَشَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا»[۱]: (کسی که ما را فریب دهد، از ما نیست).

و هنگامی که از گناهان کبیره است، امری منکر است و نهی از منکر واجب است و اگر دانش‌آموز موضوع را به کسی که می‌تواند  او را مجازات کند، گزارش دهد و متقلب مجازات شود، متقلب در اینجا مظلوم نیست بلکه به نوعی کمک شده است، زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «انْصُرْ أَخَاكَ ظَالِما أَوْ مَظْلُومًا. قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا نَنْصُرُهُ مَظْلُومًا، فَكَيْفَ نَنْصُرُهُ ظَالِما؟ قَالَ: تَأْخُذُ فَوْقَ يَدَيْهِ»[۲]: (برادرت را یاری کن، چه ظالم باشد و چه مظلوم؛ (اصحاب) گفتند: ‌ای رسول الله، مظلوم را یاری می‌دهیم اما چگونه ظالم را یاری کنیم؟ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: دست او را از ظلم بازدار).

اگر متقلب کسی که او را گزارش داده است نفرین کند، این دعا مستجاب نمی‌شود زیرا او در آن گناه‌کار و ظالم است و الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَٱللَّهُ لَا یَهۡدِی ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّـٰلِمِینَ} [سوره البقرة: ۲۵۸]: (و الله قوم ستمگر را هدایت نمی‌کند) و الله: {لَا یُفۡلِحُ ٱلظَّـٰلِمُونَ} [سوره اﻷنعام: ۲۱]: (ستمکاران رستگار نخواهند شد) لذا دعای او هرگز مستجاب نخواهد شد.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: إنها طالبة في المرحلة الثانوية، وفي أيام الامتحانات تقوم البعض من الطالبات بالغش فماذا تفعل؟ هل تقوم بإخبار المُعَلَّمَة؟ وهل عليها شيء ؟ وإذا عَرَفَت الطالبات بذلك، فقد يدعون عليها، فهل هذه الدعوة تستجاب؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا رأى الطالب، أو الطالبة مَن يَغُشُ في صالة الامتحان، فالواجب أن يرفع أمره إلى المراقبة، أو المراقب، وإذا لم يُجدِ ذلك شيئا، فليرفعه إلى المدير أو المديرة، ولا يحل له السكوت على ذلك، لأن الغش من كبائر الذنوب قال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «مَنْ غَشَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا».

وإذا كان من كبائر الذنوب، فهو منكر والنهي عن المنكر واجب، وإذا رفع الطالب الأمر إلى من يُمكنه أن يعاقب على ذلك، ثم عُوقب هذا الغاش، فإن ذلك الغاش ليس مظلوما بهذا، بل هو منصور، لأن النبي صلى الله عليه وسلم لما قال: «انْصُرْ أَخَاكَ ظَالِا أَوْ مَظْلُومًا». قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا نَنْصُرُهُ مَظْلُومًا، فَكَيْفَ تَنْصُرُهُ ظَالِما؟ قَالَ: «تَأْخُذُ فَوْقَ يَدَيْهِ».

وإذا دعا الغاش على من أخبر عنه، فإن دعوته لا تُقبل، لأنه آثم فيها وظالم، والله تعالى ﴿ وَٱللَّهُ لَا یَهۡدِی ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّـٰلِمِینَ ﴾ [البقرة: ٢٥٨]. وأخبر -سبحانه وتعالى – أنه ﴿ لَا یُفۡلِحُ ٱلظَّـٰلِمُونَ ﴾ [الأنعام: ٢١]، فدعاؤه لن يستجاب.

مطالب مرتبط:

(۶۷۰۵) آیا گفت‌وگوی ما درباره‌ی دانش‌آموزان، غیبت به حساب می‌آید؟

این غیبت محسوب نمی‌گردد زیرا مقصود از آن بد‌گویی از دانش‌آموز نیست و مقصود بیان وضعیت دانش‌آموز می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۶۶۹۰) از شما می‌خواهیم که برادران مدرسین را نصیحت و راهنمایی کنید؟

نصیحت من به برادران مدرسینم این است که تقوای الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را در کارشان رعایت نمایند و آن با اخلاص برای الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌باشد و این که قصدشان از تعلیم زنده کردن شریعت الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و فایده رساندن به بندگان الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد...

ادامه مطلب …

(۶۷۲۱) آیا جایز است که دانش‌آموز در زمان امتحان به هم‌کلاسی خود کمک کند؟

به هیچ عنوان کمک به هم‌کلاسی در امتحان جایز نیست، زیرا این کار نوعی خیانت در امانت است...

ادامه مطلب …

(۶۶۹۶) حکم گرفتن مرخصی بدون عذر پیش از آغاز تدریس

برای انسان جایز نیست که مرخصی درخواست کند مگر در صورتی که قانون آن را مجاز بداند، اگر قانون آن را مجاز بداند، اشکالی ندارد و در این صورت حقوقی که به او برای این روزها تعلق می‌گیرد، برای او حلال است....

ادامه مطلب …

(۶۷۱۱) حکم شرعی تعامل دانش‌آموزان دختر با پسران در مدارس مختلط

بدون شک این کار بسیار خطرناکی است و معمولاً بدون حجاب انجام می‌شود؛ برای زن جایز نیست که چهره و دستان خود را برای مردان بیگانه آشکار کند، نه در مدرسه و نه در جای دیگر...

ادامه مطلب …

(۶۶۹۷) آیا می‌توان با صدقه، حق‌الناس ناشی از غیبت کاری را جبران کرد؟

این کار او صحیح نیست اما بر او واجب است که پول را به دولت بازگرداند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه