(۶۴۰۲) سوال: من در محله‌ای زندگی می‌کنم که همسایگانی دارم که با ما در مسجد نماز نمی‌خوانند، در حالی‌که هیچ مانعی برای نمازخواندن آن‌ها در مسجد وجود ندارد، به خانه‌شان رفتم و آن‌ها را به نماز ترغیب کردم، و گفتند که نماز خواهیم خواند، ولی آن‌ها را در مسجد ندیدیم، آیا من در این باره گناهکارم؟ و آیا ذمّه‌ام از این مسأله برئ شده است؟ لطفاً راهنمایی فرمایید.

جواب:

اگر انسان همسایگانی داشته باشد که با جماعت نماز نمی‌خوانند، و او آن‌ها را نصیحت و راهنمایی و ارشاد کند، و از مخالفت با نماز جماعت برحذر بدارد، ذمّه‌اش برئ می‌شود؛ چه آنان نماز بخوانند یا نخوانند زیرا اگر انسان آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از نصیحت را واجب گردانیده است، را انجام دهد، ذمّه‌اش برئ می‌شود و جز ابلاغ، مسئولیتی بر عهده‌ی انسان نیست؛ چراکه هدایت در دست الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به پیامبرش محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: {إِنَّكَ لَا تَهۡدِی مَنۡ أَحۡبَبۡتَ وَلَـٰكِنَّ ٱللَّهَ یَهۡدِی مَن یَشَاۤءُ}[سوره القصص: ۵۶]: ([ای پیامبر،] بی‌تردید، تو نمی‌توانی هر کس را دوست داشته باشی [به اجبار به راه راست] هدایت ‌کنی؛ بلکه الله است که هر کس را بخواهد هدایت می‌کند) و فرمود: {فَذَكِّرۡ إِنَّمَاۤ أَنتَ مُذَكِّرࣱ* لَّسۡتَ عَلَیۡهِم بِمُصَیۡطِرٍ} [سوره الغاشية: ۲۱-۲۲]: ([ای پیامبر،] پند بده، که تو فقط پنددهنده‌ای* تو بر آنان مسلط [و چیره] نیستی) و فرمود: {إِنۡ عَلَیۡكَ إِلَّا ٱلۡبَلَـٰغُ} [سوره الشورى: ۴۸]: (تو وظیفه‌اى جز رساندن [وحی] نداری).

خلاصه اینکه: اگر انسان نصیحت واجب را انجام دهد، در صورتی که فردِ موردِ نصیحت هدایت یابد، این هدف مطلوب است و نعمتی از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برای او و برای شخص نصیحت‌شده محسوب می‌شود اما اگر چنین نشد، گناه بر عهده‌ی همان شخص است، چون حجت بر او اقامه شده؛ و اما نصیحت کننده، از گناه او هیچ مسئولیتی ندارد.