(۶۴۰۱) سوال: نظر شما درباره‌ی دعوتگری که وقتی از کسی خشمگین می‌شود، صدایش را بر او بلند می‌کند و خطاهای گذشته‌اش را به‌رویش می‌آورد، چیست؟ این دعوتگر به‌سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، در مسجد خطبه می‌خواند، و همین رفتار را با پدر و مادرش نیز دارد.

جواب:

دیدگاه ما این است که دعوتگر به‌سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باید نخستین کسی باشد که به آنچه دعوت می‌کند، عمل نماید و پیش از همه، کارهایی را که از آن نهی می‌کند ترک کند زیرا او به‌سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دعوت می‌دهد؛ پس اگر در این کار صادق است، باید آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسولش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نهی کرده‌اند، ترک کند و آنچه دستور داده‌اند، انجام دهد.

این‌که او هنگام سخن گفتن با مردم در مسیر دعوت، آن‌ها را با تندی و پرخاشگری سرزنش کند، روشی نادرست است؛ به‌خاطر فرمایش الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به رسولش: {فَبِمَا رَحۡمَةࣲ مِّنَ ٱللَّهِ لِنتَ لَهُمۡۖ وَلَوۡ كُنتَ فَظًّا غَلِیظَ ٱلۡقَلۡبِ لَٱنفَضُّوا۟ مِنۡ حَوۡلِكَۖ فَٱعۡفُ عَنۡهُمۡ وَٱسۡتَغۡفِرۡ لَهُمۡ وَشَاوِرۡهُمۡ فِی ٱلۡأَمۡرِ} [سوره آل عمران: ۱۵۹]: ([ای پیامبر،] به [برکتِ] رحمت الهی است که تو با آنان [= اصحاب،] نرم‌خو [و مهربان] شدی؛ و اگر تندخو و سنگدل بودی، قطعاً از اطرافت پراکنده می‌شدند؛ پس از آنان درگذر و برایشان آمرزش بخواه و در کارها با آنان مشورت کن) و نیز به این دلیل که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در برابر نرمی، پاداشی می‌دهد که در برابر خشونت نمی‌دهد؛ و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نرمی را در تمام امور دوست دارد، آیا این دعوتگر به آنچه در حدیث انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده نرسیده که: «أَنَّ أَعْرَابِيًّا بَالَ فِي الْمَسْجِدِ، فَقَامُوا إِلَيْهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: لَا تُزْرِمُوهُ. ثُمَّ دَعَا بِدَلْوٍ مِنْ مَاءٍ، فَصُبَّ عَلَيْهِ»^[۱]: (مردی بادیه‌نشین در مسجد ادرار کرد، مردم به سوی او برخاستند (تا او را بازدارند)، اما رسول الله صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَسَلَّم فرمودند: «او را قطع نکنید (مانع ادرارش نشوید) سپس رسول الله صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَسَلَّم ظرفی از آب خواستند و آن را بر (ادرار) ریختند) پس نصیحت من به هر دعوتگری آن است که در دعوت به‌سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با نرمی رفتار کند، و احکام شریعت را به‌گونه‌ای برای مردم بیان نماید که دل‌هایشان آرام گیرد و از آن شادمان شوند زیرا او به‌سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دعوت می‌دهد، نه به‌سوی خودش؛ و هدفش از دعوت، خاموش کردن حرارت غیرتش نیست، بلکه هدفش اصلاح مردم است، پس باید نزدیک‌ترین و آسان‌ترین راه‌ها را برای قانع‌کردن مردم و هدایت آن‌ها در پیش گیرد.

[۱] صحیح بخاری: كتاب الأدب، باب الرفق في الأمر كله، شماره (٥٦٧٩)، و صحیح مسلم: كتاب الطهارة، باب وجوب غسل البول وغيره من النجاسات، شماره (٢٨٤).