(۶۲۸۸) سوال: بارک الله فیکم شیخ گرامی، اگر کسی از برادر مسلمانش حقی را بدون اطلاع او بگیرد و سپس بخواهد آن را به او برگرداند ولی از فتنه می‌ترسد، چکار کند؟

جواب:

سوال کننده می‌گوید: اگر کسی چیزی را از برادر خود گرفته، شاید مرادش این است که چیزی را از برادرش گرفته و سپس الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر او منت نهاده و توبه کرده باشد، بر او واجب است که آن را به هر وسیله‌ای که ممکن است به صاحبش بازگرداند، پس وسیله‌ای را انتخاب کن موجب ضرر و مشکل نشود، مثال: اگر صد درهم از او دزدیده باشد و سپس توبه کرده و بخواهد آن را به او بازگرداند، بدیهی است که اگر به او بگوید: «این همان مالی است که من از تو دزدیدم، و اکنون توبه کرده‌ام و می‌خواهم آن را به تو برگردانم»، ممکن است فتنه و دشمنی‌ای پیش آید و صاحب مال بگوید: «تو بیشتر از این را دزدیده‌ای»، و این موجب درگیری شود، در چنین حالتی، می‌تواند آن پول را در پاکتی بگذارد و آن را به‌دست یک دوست امین بسپارد و به او بگوید: «این را به فلانی بده و به او بگو که این از کسی است که قبلاً این مال را از تو گرفته، و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به او توفیق توبه داده، و حالا این مال همان مال است» و اگر صاحب مال از او بپرسد: «این شخص کیست؟» لازم نیست نام او را بگوید، و حتی اگر به او فشار آورد که نامش را بگوید، می‌تواند به شکلی تأویل کند و بگوید: «او را نمی‌شناسم»، و در دل نیت کند که او را در وضعیتی خاص نمی‌شناسد یعنی غیر از حالتی که او دارد، به این صورت، ذمهه‌ی آن شخص برئ می‌شود و آن واسطه هم اجر و پاداش زیادی می‌برد.