(۶۱۸۹) سوال: بارک الله فیکم، لطفاً درباره عابدان و زاهدانی که از دنیا و زینت‌هایش روی‌گردان شده و به سوی الله، کتاب او، سنت پیامبرش و زندگی حقیقی و پایدار که سراسر آرامش و سعادت در دو جهان است، روی آوردند، برای ما سخن بگویید؟

جواب:

اولاً باید بدانیم که عابدان و زاهدان آن‌گونه نیستند که بسیاری از مردم تصور می‌کنند؛ گویی که دنیا را کاملاً رها کرده‌اند و در گوشه‌ای خلوت گرفته و از مردم دوری گزیده‌اند، نه امر به معروف می‌کنند و نه نهی از منکر بلکه عابدان کسانی‌اند به عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر مقتضای شریعت مشغولند و زاهدان کسانی‌اند که آنچه را برای آخرتشان سودی ندارد ترک می‌کنند و هر آنچه برای آخرت سودمند است، انجام می‌دهند حتی اگر مربوط به امور دنیوی باشد، برای همین زمانی گروهی از صحابه گرد هم آمدند و یکی از آنان گفت: من همیشه شب را به نماز می‌گذرانم و دیگری گفت: من همیشه روزه می‌گیرم و افطار نمی‌کنم و سومی گفت: من از زنان دوری می‌کنم و هرگز ازدواج نمی‌کنم، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آنان را سرزنش کرد و فرمودند: «أَنتُمُ الَّذِينَ قُلْتُمْ كَذَا وَكَذَا، أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لَأَخْشَاكُمْ لِلَّهِ وَأَتْقَاكُمْ لَهُ، لَكِنِّي أَصُومُ وَأُفْطِرُ، وَأُصَلِّي وَأَرْقُدُ، وَأَتَزَوَّجُ النِّسَاءَ، فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي»^[۱]: (شما همان کسانی هستید که چنین و چنان گفتید، به الله سوگند! من از همه شما بیشتر از الله می‌ترسم و پرهیزگارترم، اما روزه می‌گیرم و افطار می‌کنم، نماز می‌خوانم و می‌خوابم، و با زنان ازدواج می‌کنم، پس هر کس از سنت من روی‌گردان باشد، از من نیست)، لذا زهد حقیقی آن است که انسان آنچه را که در آخرت برایش سودی ندارد، رها کند، نه اینکه همه‌ی امور دنیوی را ترک نماید.

عبادت نیز آن است که انسان، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را بر پایه‌ی آنچه شریعت که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آورده، عبادت کند، اینان همان عابدان هستند اما کسانی که خود را از مردم جدا می‌کنند، در گوشه‌ای منزوی می‌گردند، نه مردم را می‌شناسند و نه مردم آنان را و از نعمت‌هایی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برایشان حلال کرده بهره نمی‌برند، اینان بیشتر سزاوار سرزنش‌اند تا ستایش، چرا که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {قُلۡ مَنۡ حَرَّمَ زِینَةَ ٱللَّهِ ٱلَّتِیۤ أَخۡرَجَ لِعِبَادِهِۦ وَٱلطَّیِّبَـٰتِ مِنَ ٱلرِّزۡقِۚ قُلۡ هِیَ لِلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ فِی ٱلۡحَیَوٰةِ ٱلدُّنۡیَا خَالِصَةࣰ یَوۡمَ ٱلۡقِیَـٰمَةِ} [سوره اﻷعراف: ۳۲]: ((ای پیامبر، به مشرکان) بگو: «لباس (و زینت‌هایی) را که الله برای بندگانش پدید آورده و (همچنین) روزی‌های پاکیزه را چه کسی حرام کرده است؟» بگو: «این (نعمت‌ها) در زندگی دنیا برای کسانی است که ایمان آورده‌اند (و اگر چه کافران نیز از آنها بهره‌مندند،) روز قیامت، مخصوص (مؤمنان) خواهد بود).

در نتیجه: عابدان کسانی هستند که عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را طبق شریعت آشکار انجام می‌دهند و زاهدان کسانی‌اند که از آنچه در آخرت سودی برایشان ندارد، پرهیز می‌کنند، نه اینکه به‌طور کلی همه‌ی امور دنیوی را رها نمایند.

چه‌بسا برخی از امور دنیوی برای آخرت سودمند باشند؛ مانند مال و ثروت، ثروت می‌تواند در آخرت به انسان نفع برساند، چه نیکوست مال حلال در دست مرد صالح و چه بسیارند کسانی که با ثروت خود به مسلمانان نفع رسانده‌اند: با یاری فقرا، ساختن راه‌ها، کمک در راه جهاد، چاپ کتاب‌های سودمند، و کارهای خیر فراوان دیگری که با وجود مشغول بودن به امور مالی، انجام داده‌اند.

[۱] صحیح بخاری: كتاب النكاح، باب الترغيب في النكاح، شماره (٤٧٧٦)، و صحیح مسلم: كتاب النكاح باب استحباب النكاح لمن تاقت نفسه إليه، شماره ( ١٤٠١).