(۶۰۸۴) سوال: به الله قسم یاد نموده که بعد از وفات همسرم ازدواج نکنم سپس بعد از هفت از سال از وفاتش با خواهر او ازدواج کردم؛ الان سه پسر از همسر دومی دارم؛ شیخ بزرگوار! آیا در چنین حالتی بر من کفاره واجب است؟

جواب:

قبل از جواب می‌‌گویم: قسم یاد نمودنش به اینکه بعد از وفات همسرش ازدواج نمی‌‌کند اشتباه بزرگی است، زیرا ازدواج از سنت پیامبران است همچنین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن امر نموده و می‌‌فرماید: «یا معشر الشباب، من استطاع منکم الباءة فلیتزوج»[۱]: (ای جوانان کسی که توانایی ازدواج را دارد ازدواج کند، زیرا باعث حفظ چشم و شرمگاه می‌‌شود و کسی که توانایی ندارد روزه بگیرد) همچنین اینکه انسان بعد از وفات همسرش قسم یاد نموده که ازدواج نکند چه بسا سبب آن عدم رضایت به قضا و قدر الهی باشد همچنین به منزلت دست کشیدن از این چیز با استناد به قضا و قدر است. بلکه آنچه شایسته بوده این است که به ازدواج بشتابد تا اینکه شرمگاه خود را حفظ نموده و به دستاوردهای بزرگی که در ازدواج وجود دارد برسد؛ از جمله دستاوردهای بزرگ در ازدواج افزایش نسل امت اسلامی است. برای مسلمانان شایسته است تا جایی که می‌‌توانند نسل را افزایش دهند تا اینکه اشتیاق رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگامی که فرمود: «تزوجوا الودود الولود»[۲]: (با زنی که شوهرش را بسیار دوست می‌‌دارد و زیاد فرزند می‌‌آورد ازدواج کنید) محقق شود همچنین به خاطر اینکه امت اسلامی مستقل از دیگران باشد همچنین به خاطر شکوهمندی امت در مقابل دنیا که هر چقدر جمعیت امت اسلامی بیشتر باشد در مقابل دشمنانش شکوهمندتر و خودکفاتر است.

در جواب سؤال تو می‌‌گوییم: مردی که قسم یاد نموده بعد از وفات همسرش ازدواج نکند سپس بعد از هفت سال با خواهر او ازدواج کرده بر او واجب است کفاره‌‌ی قسم دهد که بین سه چیز اختیار دارد یعنی غذا دادن یا لباس پوشاندن ده مسکین یا آزاد کردن برده و اگر یکی از این سه چیز را نیافت سه روز پی در پی روزه بگیرد، به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَٰكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا عَقَّدتُّمُ الْأَيْمَانَ ۖ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ ۖ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ۚ ذَٰلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ ۚ وَاحْفَظُوا أَيْمَانَكُمْ ۚ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ}[المائدة: ۸۹]: (الله شما را به خاطر سوگندهای لغو (و بیهوده)تان مؤاخذه نمی‌‌کند اما شما را بخاطر سوگندهایی که (از روی قصد) یاد نموده‌‌اید، مؤاخده می‌کند پس کفاره‌‌ی آن غذا دادن ده مسکین  از غذاهای متوسطی که به خانواده‌‌ی خود می‌خورانید یا لباس پوشانید آنها و یا آزاد کردن یک برده است پس اگر کسی (هیچ یک از اینها) نیابد سه روز روزه بگیرد این کفاره‌‌ی سوگندهای شما هرگاه که سوگند یاد کردید (و به آن وفا نکردید) است و سوگندهای خود را حفظ کنید (و نشکنید) این چنین الله آیات خود را برای شما بیان می‌‌کند باشد که شکر گزارید).

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.