(۵۹۷۹) حکم ذبح شخص تارک نماز چیست؟

(۵۹۷۹) سوال: شیخ محمد! حکم شریعت از دیدگاه شما پیرامون ذبح شخص تارک نماز چیست؟ آیا جایز است شخص نمازگزار از آن بخورد؟

جواب:

اگر کسی که نماز نمی‌‌خواند ذبح کند، خوردن آن حلال نیست، زیرا قول راجح از اقوال اهل علم این است که تارک نماز کافر و از دین خارج است و مادامی که از دین خارج است ذبح او حلال نیست، زیرا ذبح حلال نیست؛ مگر اینکه ذبح کنند مسلمان یا اهل کتاب یعنی یهود یا نصارا باشد، به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَّكُمْ}[المائدة: ۵]: (و (همچنین) طعام اهل کتاب برای شما حلال است) و غذای اهل کتاب، همان‌‌طور که ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا تفسیر نموده، ذبح آنها است[۱]. اما ذبح مرتد و سایر کفار غیر از یهود و نصارا حلال نیست و اجماع را بر این مسئله بسیاری از اهل علم نقل نموده‌‌اند. هرگاه مسلمان و اهل کتاب ذبح کنند، ذبح آنها برای ما حلال است هر چند ندانیم آیا نام الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر آن برده شده یا خیر؟ در صحیح بخاری از عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا روایت شده که قومی به نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده و گفتند: ‌ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ! گروهی برای ما گوشت می‌‌آورند و ما نمی‌‌دانیم آیا اسم الله بر آن می‌‌برند یا خیر؟ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «سمو أنتم وکلوا»: (شما بسم الله بگویید و بخورید) عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا گفت: آنها تازه مسلمان بودند[۲]. در اینجا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ذبح این افرادی را که دانسته نشده آیا بر ذبح خود بسم الله گفته یا خیر، حلال نموده است، زیرا اگر یک فعلی از اهل آن صادر شود پیرامون کیفیت فعل، شروط و موانع آن سؤال نمی‌‌شود؛ زیرا اصل بر صحت است مگر اینکه دلیلی بر فساد آن باشد. همچنین در مورد ذبح مسلمان، یهودی و نصرانی نمی‌‌پرسیم که چگونه آن را ذبح نموده است بلکه آن را می‌‌خوریم و سؤال نمی‌‌کنیم که آیا بر آن بسم الله گفته یا خیر؟ زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از ذبح یهود خوردند و نپرسیدند که چگونه ذبح نموده‌‌اند و قاعده‌‌ای که به آن اشاره نمودیم بسیار مفید است و آن هم این است که اصل برای کسی که اهلیت فعل را دارد، صحیح بودن فعل او است تا اینکه دلیلی بر فساد آن باشد و اگر ما، مسلمانان را الزام کنیم به اینکه در مورد فعل انجام دهنده بپرسند که آیا شروط آن کامل شده و موانع آن رفع شده، سختی زیادی را بر مسلمانان که تابع روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش هستند تحمیل نموده‌‌ایم. خلاصه اینکه ذبح کسی که نماز نمی‌‌خواند، حرام است و خوردن آن، چه برای نمازگزاران و چه غیر نمازگزاران حرام است.

‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شیخ بزرگوار! اگر تارک نماز وجوب آن را انکار کند؟

‌‌جواب: همچنین اگر منکر فرضیت آن باشد، ذبح او حرام است مگر اینکه تازه مسلمان باشد که نمی‌‌داند نماز واجب است یا خیر؟ این شخص با جهلش به وجوب، کافر نمی‌‌شود تا اینکه حق برای او آشکار گردد. بعد از اینکه حق آشکار گشت، بر وی به آنچه مقتضای این انکار است، حکم می‌‌شود.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

تعداد بازدید: 72

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم الشرع في نظركم يا شيخ محمد إذا ذبح الذبيحة فرد تارك للصلاة، هل يجوز للمصلي أن يأكل منها؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا ذبح من لا يصلي ذبيحة فإنها لا تحل، أي لا يحل أكلها؛ لأن القول الراجح من أقوال أهل العلم أن تارك الصلاة كافر كفرا مخرجًا عن الملة، وإذا كان كافرًا كفرًا مخرجًا عن الملة فإن ذبيحته لا تحل؛ لأن الذبيحة لا تحل إلا إذا كان الذابح مسلما أو كتابيا، وهو اليهودي والنصراني؛ لقوله تعالى: ﴿الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَتُ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَبَ حِلٌ لكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لهّمْ﴾ [المائدة: ٥]، وطعام الذين أوتوا الكتاب هو ذبائحهم كما فسره بذلك ابن عباس رضي الله عنهما، وأما المرتدون وسائر الكفار غير اليهود والنصارى فإن ذبيحتهم لا تحل، وقد حكى الإجماع على ذلك غير واحد من أهل العلم والمسلم والكتابي – وهو اليهودي والنصراني- إذا ذبح الذبيحة حلت لنا، وإن كنا لا ندري هل ذكر اسم الله عليها أم لا؛ ففي صحيح البخاري عن عائشة رضي الله عنها أن قوما جاءوا إلى النبي صلى الله عليه وسلم فقالوا: يا رسول الله إن أقواما يأتوننا باللحم لا ندري أذكروا اسم الله عليه أم لا؟ فقال النبي صلى الله عليه وسلم: «سَمُّوا أَنْتُمْ وَكُلُوا» قالت وكانوا حديثي عهد بكفر. فهنا أحل النبي صلى الله عليه وسلم ذبيحة هؤلاء الذين لا يُدرى أذكروا اسم الله على ذبائحهم أم لا؛ لأن الفعل إذا كان صادرًا من أهله فإنه لا يسأل عن كيفية فعله ولا عن شروطه ولا عن موانعه؛ لأن الأصل الصحة، إلا أن يقوم دليل الفساد، وكذلك أيضًا لا نسأل عن ذبيحة المسلم واليهودي والنصراني كيف ذبحها، بل نأكل ولا نسأل كيف ذبحها، ولا نسأل هل سمى أم لا؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم أكل من ذبائح اليهود ولم يسألهم كيف ذبحوا، والقاعدة التي أشرنا إليها قبل قليل مفيدة جدا، وهي أن الأصل فيمن هو أهل للفعل الصحة حتى يقوم دليل على الفساد، ولو أننا ألزمنا المسلمين بأن يسألوا عن فعل الفاعل هل تمت شروطه وانتفت موانعه لألحقنا حرجًا كثيرًا بالمسلمين المتبعين لهدي النبي صلى الله عليه وسلم وأصحابه، والخلاصة أن ذبيحة من لا يصلي حرام، لا يحل أكلها لا للمصليين ولا لغير المصلين.

فضيلة الشيخ : إذا كان تاركًا للصلاة جاحدا لوجوبها؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: وكذلك إذا كان جاحدا بفرضيتها، فإن ذبيحته حرام؛ لأنه كافر، إلا إذا كان حديث عهد بإسلام لا يدري هل الصلاة واجبة أو غير واجبة، فإن هذا لا يكفر بجهله الوجوب، حتى يعرف ويبين له الحق، فإذا جحده بعد أن بين له حكم عليه بما يقتضيه ذلك الجحد.