(۵۸۶۱) حکم شرع درباره‌ی جلوگیری موقت از بارداری چیست؟

(۵۸۶۱) سوال: به نظرتان حکم شرع درباره‌ی جلوگیری موقت از بارداری چیست که به خاطر نیاز ضروری نیست، بلکه بدین خاطر است که زن از سختی و رنج بارداری سالیانه آسوده گردد، دیدگاه دشمنان اسلام درباره‌ی افزایش جمعیت چیست؟

جواب:

این یک سؤال مهم است، دشمنان اسلام دیدگاه مسلمانان را درباره‌ی افزایش جمعیت ندارند و تصور می‌کنند که افزایش جمعیت موجب مشکلات اقتصادی و بحران‌هایی در حکومت و مردم می‌شود و واضح است که این بحران‌ها و مشکلات، باعث هیاهو و درگیری مردم با یکدیگر می‌شود، آنان به تعداد زیاد نسل به صورتی ترسناک و وحشت‌آور فکر می‌کنند و افرادی که نفس و و ایمان ضعیف دارند تصور می‌کنند که این یک واقعیت است، در صورتی که اگر انسان اعتقاد و توکل قوی داشته باشد، خواهد دانست که الله هیچ مخلوقی را بی‌تدبیر از نظر روزی و رزق خود نخواهد آفرید، الله جَلَّ‌جَلَالُهُ می‌فرماید: {وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا} [هود: ۶]. (هر جنبنده‌ای که در زمین است، رزق او فقط با الله است و او محل استقرار و رفتنش را می‌داند. ) و می‌فرماید: {وَلا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِيَّاكُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْئاً كَبِيراً} [إسراء: ۳۱]. (و کودکانتان را از ترس فقر نکشید، ما به آن‌ها و شما روزی می‌دهیم که کشتنشان اشتباهی بزرگ است. ) و می‌فرماید: {وَلا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ} [انعام: ۱۵۱]. (و فرزندانتان را از فقط نکشید، ما به شما و آن‌ها روزی می‌دهیم. )

مؤمن باید بداند که زیاد بودن فرزند، موجب زیاد شدن رزق و روزی می‌شود؛ زیرا امت که زیاد شود، مایه‌ی قدرت و سربلندی آن است و موجب بی‌نیازی و عدم احتیاجش به دیگران می‌شود، بدین‌خاطر الله جَلَّ‌جَلَالُهُ با جمعیت زیاد بر بني اسرائيل منت نهاده و می‌فرماید: {وَجَعَلْنَاكُمْ أَكْثَرَ نَفِيراً} [اسراء: ۶]. (و شما را بیشترین تعداد قرار دادیم. ) و شعيب نیز به قومش یادآور می‌شود: {وَاذْكُرُوا إِذْ كُنتُمْ قَلِيلاً فَكَثَّرَكُمْ} [اعراف: ۸۶]. (و به یاد آورید هنگامی که اندک بودید و شما را زیاد نمودیم. ) از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده که فرمود: «تزوجوا الودود الولود». (با زنی که همسرش را بسیار دوست دارد و فرزند زیاد به دنیا می‌آورد ازدواج کنید. ) هر چه اعضای امت اسلامی بیشتر شود، موجب سربلندی و قدرت بیشتر آن است و دلیلی برای قدرت و سربلندی در میان سایر امت‌ها می‌شود که در حال حاضر قابل مشاهده و واضح است، بر این اساس شایسته است که انسان در پی افزایش تعداد فرزندان باشد، در این مورد، مردان و زنان را خطاب می‌کنم و در این مورد درست نیست که به داشتن تعداد کم فرزند تلاش کنند.

درباره‌ی تنظیم نسل و فرزندان که در سؤال مطرح شد، باید گفت که در حقیقت آمده است که انسان می‌تواند فرزندانش را تنظیم کند، یعنی زن یکسال باردار شود و نوزادی به دنیا بیاورد و سال دیگر باردار نشود، اما این در به انسان برنمی‌گردد و فقط گاهی این‌گونه تنظیم می‌کند، و گاهی به هدف مورد نظرش نمی‌رسد، چه بسا در سالی که قصد دارد باردار شود، باردار شدن به تأخیر می‌افتد و چه بسا فرزندانش را از دست بدهد، اگر فرزندش بمیرد و خواست الله جَلَّ‌جَلَالُهُ نباشد که همسرش فرزند دیگری به دنیا بیاورد، بدون فرزند می‌ماند.

بله، اگر فرض کنیم که زن قادر نیست که هر سال نمی‌تواند بدون مشقت غیرعادی باردار شود، این یک دلیل است که باید باروری خود را کنترل کند. با این حال این کار تنها با اجازه‌ی شوهر ممکن است، اگر شوهر از این کار منع کند، حق دارد، همچنین اگر شوهر از زن خواسته باشد که از وسایل جلوگیری از بارداری استفاده کند، زن مجبور به قبول آن نیست، هر دوی زوجین حق دارند به تنظیم خانواده‌ی خود اقدام کنند، بدین خاطر علماء گفته‌اند: شوهر فقط با اجازه‌ی همسرش که کنیز نباشد می‌تواند از داشتن فرزند سر باززند، يعني زن نیز حق داشتن فرزند را دارد و دیدگاه برتر و درست این است که اگر ثابت شود شوهر نازا است، زن حق دارد از او جدا شود، زیرا حق دارد که صاحب فرزند باشد.

آنچه در سؤال در مورد انفجار جمعیت یا تورم جمعیت یا موارد مشابه توسط دشمنان اسلام مطرح شده است، مانند آنچه که در پاسخ اول اشاره کردم، تنها یک بزرگنمایی از سوی دشمنان اسلام برای هشدار دادن به مسلمان است، وظیفه‌ی مسلمان این است که از این ادعاها و بزرگنمایی‌ها خودداری کند و بداند که این افراد دشمن هستند، همان‌طور که الله در قرآن می‌فرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ} [ممتحنه: ۱]. (ای کسانی که ایمان آورده‌اید! دشمن من و دشمن خودتان را دوست نگیرید. ) کافر در هر زمان و مکانی دشمن مسلمان است و به همین دلیل مسلمان باید بداند که هر کافری که در چیزی مصلحت مسلمانان داشته باشد، از آن کار بهره خواهد برد و منافع بیشتری برای خود به دست خواهد آورد.

تعداد بازدید: 17

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حُكم الشرع في نظركم فضيلة الشيخ في تحديد النسل لفترة مؤقتة دون حاجة ماسة لذلك إلا أن المرأة تريد فقط أن ترتاح من عناء الحمل السنوي؟ ويسأل عن مقولة أعداء الإسلام عن الانفجار السكاني.

فأجاب رحمه الله تعالى: إن هذا السؤال سؤال مهم؛ وذلك أن أعداء المسلمين لبسوا على المسلمين فيما يتعلق بكثرة النسل، وأوهموهم أن كثرة النسل يحصل بها ضائقة اقتصادية وأزمات على الحكومة وعلى الأفراد، ومن المعلوم أن الضائقة الاقتصادية والأزمات تسبب الفوضى والتفاوت بين الناس بعضهم البعض، فهم يصورون كثرة النسل بصورة مخيفة مروعة، ويتوهم ضعاف النفوس والإيمان أن هذا أمر حقيقي، ولو كان عند الإنسان قوة إيمان وتوكل لَعَلِمَ أن الله سبحانه وتعالى لن يخلق مخلوقا إلا وقد تكفل برزقه؛ كما قال الله تعالى: ﴿وَمَا مِن دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا﴾ [هود: ٦]، وقال تعالى: ﴿وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَدَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلَقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِيَّاكُمْ إِنَّ قَبْلَهُمْ كَانَ خِطْنَا كَبِيرًا﴾ [الإسراء: ٣١]، وقال تعالى: ﴿وَلَا

تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُم مِّنْ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ﴾ [الأنعام: ١٥١].

فليعلم المؤمنُ أن كثرة النسل سبب لكثرة الرزق؛ لأن الأمة إذا كثرت كان ذلك عزا لها وكان ذلك سببًا لاكتفائها بذاتها عن غيرها، ولهذا امتن الله -عز وجل- على بني إسرائيل بتكثيرهم، قال تعالى: ﴿وَجَعَلْنَكُمْ أَكْثَرَ نفيرا﴾ [الإسراء: ٦] . وذكَّر شُعَيْب قومه بذلك فقال: ﴿وَاذْكُرُوا إِذْ كُنتُمْ قَلِيلًا فَكَذَرَكُمْ﴾ [الأعراف: ٨٦] ، وثبت عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه قال: «تَزَوَّجُوا الْوَدُودَ الْوَلُودَ» والولود كثيرة الولادة، وكلما كثرت الأمة الإسلامية كان ذلك عزًا لها، وكان ذلك سببًا لهيبتها بين الأمم، وكان ذلك سببًا لاكتفائها بذاتها عن غيرها، كما هو ظاهر ومعلوم، وبناء على ذلك فالذي ينبغي للإنسان أن يحرص على كثرة الأولاد أخاطب بذلك الرجل والمرأة، ولا ينبغي لهما أن يحاولا قلة الولد.

وأما ما ذكره السائل من تنظيم النسل ففي الحقيقة أن هذا وارد أن ينظم الإنسان نسله وتكون ولادة المرأة بين سنة وأخرى، أي سنة للولادة وسنة لعدم الولادة، ولكن الحقيقة أن هذا الأمر ليس إلى الإنسان، وقد ينظم الإنسان هذا التنظيم ولكن لا يحصل المراد به ربما يتأخر الحمل في السنة التي يريد أن يكون فيها حمل، وربما يموت الأولاد الذين كانوا عنده، فإذا مات الأولاد ولم يشأ الله عز وجل أن تنجب المرأة بعد ذلك بقيت لا أولاد لها.

نعم لو فُرض أن المرأة غير قادرة على ذلك، أي أنها لا تستطيع أن تحمل كل سنة إلا بمشقة غير معتادة؛ فهذا وجه يبرر لها أن تنظم حملها، ومع ذلك لا يكون هذا إلا بإذن الزوج، فلو منع الزوج من ذلك فالحق له، كما أن الزوج لو طلب منها أن تستعمل ما يمنع الحمل فليس عليها قبول ذلك، فكل واحد من الزوجين له حق في الولد ولهذا قال أهل العلم: يحرم أن يعزل الرجل عن زوجته الحرة إلا بإذنها، يعني أن لها حقا في الولد، وكذلك القول الراجح إذا تبين أن الزوج عقيم فللزوجة حق الفصل؛ لأن لها حقا في ولد.

وأما ما ذكره السائل من قول أعداء الإسلام: الانفجار السكاني أو التضخم السكاني أو ما أشبه ذلك، فإن هذا كما أشرت إليه في أول الجواب من تهويل الأمر من أعداء الإسلام على المسلم، والواجب على المسلم ألا يغتر بهؤلاء وتهويلاتهم، وأن يعلم أنهم أعداء كما وصفهم الله بذلك بقوله: ﴿يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوّى وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ﴾ [الممتحنة: ١]، والكافر عدو للمسلم مهما كان في أي زمان وفي أي مكان، ولهذا يجب على المؤمن أن يعلم أن الكافر لو فعل شيئًا فيه مصلحة للمسلمين فإنه سوف يكسب من وراء ذلك لنفسه ما هو أكثر وأكثر من المصالح.