پنج‌شنبه 9 رمضان 1447
۷ اسفند ۱۴۰۴
26 فوریه 2026

(۵۷۹۹) حکم سفر روزانه زن برای تحصیل بدون همراهی محرم

(۵۷۹۹) سوال: دختر دانشجویی که حدود بیست و پنج یا سی کیلومتر از خانه‌اش فاصله دارد می‌گوید: هیچ‌کس از اعضای خانواده‌ام نمی‌توانند با من سفر کنند و از این‌رو می‌ترسم که با سفر گناهکار شوم، اما تمام تلاشم این است که تحصیل کنم و مدرک دانشگاهی بگیرم که بتوانم به مسلمانان خدمت کنم، مثلاً به عنوان یک پزشک یا یک معلم، آیا این سفر که حدود یک ساعت و نیم تا دو ساعت طول می‌کشد، برایم جایز است یا در چنین موقعیتی گناهکار هستم؟

جواب:

اگر بدون محرم سفر کند، گناهکار است؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «لا تسافر امرأةٌ إلا مع ذی محرم». (زن فقط با محرمش سفر کند. ) پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این سخنان را در خطبه‌ای برای آموزش مردم بیان نمود، کردی ایستاد و گفت: ‌ای رسول الله!زنم به حج رفته و من چنین و چناه در غزوه شرکت کرده‌‌ام، پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «انطلق فحج مع امرأتك». برو و با همسرت حج کن. )[۱] روشن است که آموزش چیزهای مفید دنیوی و دینی به زن، اگر ابزار انجام و دسترسی به آن حرام نباشد، کاری پسندیده و مطلوب است، اما اگر ابزار و روش آن حرام باشد، این کار حرام است؛ نه این‌که در اصل و ذات خود جرام باشد، بلکه به خاطر چیزهای دیگر حرام است، پس یا شوهرش او را ببرد یا محرم همراهش باشد و یا از فایل‌های صوتی و تصویری استفاده کند و از راه دور و در منزل امتحان بدهد.


[۱] تخریجش بیان شد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: إنها طالبة في الكلية التي تبعد عن المنزل حوالي خمسة وعشرين كيلو أو ثلاثين كيلو، تقول: ولا أجد أحدًا من محارمي ليسافر معي، وأخشى أن أكون عاصية الله بسفري هذا، ولكنني أحرص على أن أتعلم وأحصل على شهادة جامعية تمكنني من نفع المسلمين وخدمتهم، مثل أن أكون طبيبة أو معلمة، فهل يجوز لي السفر، خاصةً أن وقت السفر يستغرق من ساعة ونصف إلى الساعتين، أم أني أكون عاصية في مثل هذه الحالة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: إنها تكون عاصية إذا سافرت بلا محرم؛ لقول النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم: «لا تُسَافِرُ امرأَةٌ إلا مَعَ ذِي تَحْرَمٍ»، قال ذلك وهو يخطب الناس يعلمهم، فقام رجلٌ وقال: يا رسول الله، إن امرأتي خرجت حاجةً وإني اكتُتِبْتُ في غزوة كذا وكذا، فقال له النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم: «انْطَلِقُ فَحُجَّ مَعَ امْرَأَتِكَ». ومعلوم أن تعلم المرأة لما ينفعها في دينها ودنياها أمر مطلوب، هذا إذا لم تكن الوسيلة إليه محرمة، فإن كانت الوسيلة إليه محرمة حُرّم هذا الأمر؛ لا لذاته بل لغيره، فإما أن يذهب بها زوجها إن كانت متزوجة، وإما أن تتزوج شخصًا ويكون محرما لها، وإما أن تكتفي بما تسمعه من المسجلات من هذه الدروس وتطلب أن يكون اختبارها اختبار منازل، أي بانتساب.

مطالب مرتبط:

(۵۸۳۷) حکم همراهی کودکان خردسال هنگام رساندن خدمتکار به مقصد

کافی نیست که فقط خدمتکار، کودکان را بیاورد، بلکه بهتر است علاوه بر کودکان، مادر خدمتکار نیز همراه شود. در نتیجه مسأله‌ی خلوت کردن با نامحرم از بین می‌رود.....

ادامه مطلب …

(۵۸۰۰) حکم سفر زن با هواپیما بدون محرم

پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیثی فرمود: زن باید فقط با محرمش سفر کند....

ادامه مطلب …

(۵۸۰۲) آیا زن اجازه دارد بدون اجازه‌ی شوهرش از خانه بیرون برود؟

خروج زن از خانه فقط با اجازه‌ی شوهر جایز است....

ادامه مطلب …

(۵۸۲۲) حکم رفتن زن نزد پزشک مرد برای معالجه چیست؟

اگر ضرورت و نیاز باشد و کسی جز پزشک مرد برای معالجه نباشد، ایرادی ندارد، اما نباید پژشک با زن تنها بماند...

ادامه مطلب …

(۵۸۰۷) پاسخ به ادعای محدودیت زن در جامعه

در حقیقت آنها که این نظر را دارند، در واقعیت می‌خواهند نقش زنان را محدود کنند؛ زیرا زنان نقش و کار خود را در خانه دارند و اگر به بازار بروند، خانه تحت تأثیر قرار می‌گیرد و این منجر به ناتوانی می‌شود...

ادامه مطلب …

(۵۸۰۵) حکم سفر زن برای تحصیل و ارائه‌ی درس، بدون محرم

ایرادی ندارد که زن به تنهایی برای تدریس، آموزش یا ارائه درس برود، البته اگر در امنیت باشد، اما سوار شدنش به تنهایی با راننده، بی‌تردید حرام است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه