(۵۷۲۹) حكم بلند گذاشتن لباس

(۵۷۲۹) سوال: حكم بلند گذاشتن لباس که بین مردم عادی و زیاد شده چیست؟ قاعده‌ی این حکم چیست؟ آیا غرور و تکبر شرط است؟

جواب:

بلند گذاشتن لباس یعنی این‌که لباس مرد تا پایین‌تر از قوزک پای او بیاید، که حرام و بلکه از گناهان کبیره است؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم طبق روایت مسلم از ابو ذرٍ رضي الله عنه فرمود: «ثلاثة لا يكلمهم الله يوم القيامة ولا ينظر إليهم ولا یزکیهم ولهم عذاب أليم» (الله در روز رستاخیز، با سه نفر سخن نمی‌گوید و به آنان نگاه نمی‌کند و آن‌ها را پاک نمی‌گرداند وعذاب دردناکی دارند.) وی سه مرتبه تکرار فرمود و سپس أبو ذر گفت: چه زیانی کرده‌اند و آنان چه کسانی هستند ای رسول الله؟ فرمود: «المسبل والمنان والمنفق سلعته بالحلف الكاذب»([۱]) (بلندکننده‌ی لباس و کسی‌که منت می‌گذارد و کسی‌که کالایش را با سوگند دروغ می‌دهد.) مُسبِل یعنی کسی‌که هر نوعی از لباسش تا پایین‌تر از قوزک‌هایش بیاید، مَنّان یعنی کسی‌که به خاطر کار خوبی که برای دیگران انجام می‌دهد، منت می‌گذارد و پیوسته آن کار خوب را به دیگری یادآوری می‌کند و بر او منت می‌گذارد، مَنّان مفهوم مبالغه دارد و به معنای منت زیاد در برابر انجام کار خوب است، “منفق سلعته بالحلف الكاذب” کسی است که در خرید و فروش و با هدف افزایش قیمت کالایش به دروغ می‌گوید: به الله سوگند که آن‌را به صد سکه خریده‌ام، در حالی‌که به هشتاد سکه خریده و کالایش را با ویژگی‌هایی توصیف می‌کند که چنان نیست و هدفش افزایش قیمت کالاست، شاهد مورد نظر ما در این حديث، مُسبِل است که در این حدیث به صورت مطلق بیان شد، یعنی بلند گذاشتن لباس از روی غرور باشد یا بدون قصد غرور، و فقط آن‌را به بخشی از بدن که پایین‌تر از قوزک است محدود کرده‌ایم، زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «ما أسفل من الكعبين ففي النار»([۲]) (آن‌چه پایینتر از قوزک باشد، در آتش است.) اما اگر بالاتر از قوزک باشد، ایرادی ندارد.

می‌گویند که بخشی از لباس که پایین‌تر از قوزک قرار می‌گیرد، دو گونه است:

اول: بلند گذاشتنش از روی غرور است، این کار هشدار شدیدی دارد، بدین صورت که در روز قیامت الله به او توجه نمی‌کند و او را پاک نمی‌گرداند و با او سخن نمی‌گوید و عذاب دردناکی در پیش دارد، بنابراین حديث ابو ذر مقيد است به این‌که کار از روی غرور و تکبّر انجام شود، اما اگر این کار بدون قصد غرور باشد، مجازاتش فرق می‌کند، بدین صورت که فقط مقداری که پایین‌تر از قوزک باشد در آتش ماجازات می‌شود، این مجازات بخشی از بدن را رفا می‌گیرد و عجیب نیست که مجازات جزئی و باشد، ثابت شده که وقتی اصحاب پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وضو می‌گرفتند، در شستن پاها سهل‌انگاری می‌کردند، در نتیجه با صدای بلند فرمود: «ويل للأعقاب من النار».([۳]) (وای از مجازات پاها در آتش.)

خلاصه این‌که اگر کسی لباسش را از روی غرور و تکبّر بلند بگذارد، مجازاتش طبق حدیث ابو ذر این است که الله در رستاخیز با او سخن نمی‌گوید و به او نگاه نمی‌کند و او را پاک نمی‌گرداند و ذعاب دردناکی در پیش دارد، و اگر بدون قصد غرور باشد، مجازاتش آتش دوزخ است، البته فقط آن بخشی که پایین‌تر از قوزک باشد.

([۱]) تخریج آن گذشت.

([۲]) تخریج آن گذشت.

([۳]) تخریج آن گذشت.

تعداد بازدید: 33

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ، ما حكم الإسبال الذي عم بين الكثير من الناس؟ وما هو ضابطه؟ وهل هو مقيد بالخيلاء؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: الإسبال هو أن يكون الثوب أو السروال أو المشلح نازلا عن الكعب في حق الرجال، وهو محرم، بل من كبائر الذنوب؛ لقول النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم – فيما رواه مسلم عن أبي ذر رضي الله عنه: «ثلاثة لا يُكَلِّمُهُمُ اللهُ يومَ القيامةِ ولا يَنْظُرُ إليهم ولا يُزَكِّيهِمْ، ولهم عذابٌ أليم». قال أبو ذر: خابوا وخسروا، من هم يا رسول الله؟ قال: «المُسْبِلُ والمَنَّانُ والمنفقُ سِلْعَتَهُ بالحَلِفِ الكاذِبِ» المُسْبِل هو من نزل ثوبه من سروال أو إزار أو قميص أو مشلح عن الكعبين والمنان هو الذي يمن بما فعل من المعروف لغيره، فتجده يمن عليه ويذكره بما فعل فيه من معروف، والمنان صيغة مبالغة تقتضي أنه كثير المن فيما يأتي به من معروف، أما الْمُنَفِّق سلعته بالحَلِفِ الكاذب فهو الذي يحلف في بيعه وشرائه من أجل زيادة الثمن، وهو كاذب بأن يقول: والله قد اشتريتها بمائة وقد اشتراها بثمانين أو يصفها بصفة ليست فيها من أجل أن يزيد الثمن، الشاهد في هذا الحديث هو قوله: «المسبل»، وظاهر الحديث الإطلاق، سواءٌ أسبل بخُيّلاء أم لا ، وإنما حددناه بالكعبين لقول النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم: «مَا أَسْفَلَ مِنَ الكَعْبَيْنِ فَفِي النَّارِ»، أما ما كان فوق الكعبين فلا يضر، وقد يُقال: إن النازل عن الكعبين ينقسم إلى قسمين: الأول أن يجر ثوبه خُيّلاء، فهذا هو الذي فيه الوعيد الشديد أن الله لا ينظر إليه ولا يزكيه وله عذاب أليم، وعلى هذا فيكون حديث أبي ذر مقيدًا يدل على أن المراد من فعل ذلك خُيّلاء، وأما من نزل ثوبه عن كعبيه بلا خيلاء فإن عقوبته دون ذلك، وهي أنه يُعَذَّب في النار بحسب ما نزل من ثوبه عن كعبيه، وهذا عذاب جزئي، ولا تستغرب أن يكون العذاب جزئيا؛ فقد ثبت عن النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أنه قال حين جعل بعض الصحابة يغسل رجليه دون عقبيه أنه نادى بأعلى صوته: «وَيلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنَ النَّارِ».

وخلاصة الجواب أن من أسبل ثوبه خُيّلاء فله هذا الوعيد الذي في حديث أبي ذَرٍّ ؛ أن الله لا يكلمه يوم القيامة ولا ينظر إليه ولا يزكيه وله عذاب أليم، وإذا كان غير خُيَلاء فإنه متوعد عليه بالنار، لكنه وعيد جزئي فيما حصلت فيه المخالفة فقط.