جمعه 29 شوال 1447
۲۸ فروردین ۱۴۰۵
17 آوریل 2026

(۵۷۱۹) مقصود از کلمه‌ی “القواعد من النساء” چیست؟

(۵۷۱۹) سوال: مقصود از کلمه‌­ی “القواعد من النساء” چیست؟

جواب:

مقصود از “القواعد من النساء” زنان سالخورده‌ای هستند که به دلیل ناتوانی و ضعف دیگر توان حرکت و فعالیت ندارند همانطور که در این آیه آمده است: {اللاَّتِي لا يَرْجُونَ نِكَاحاً}[نور: ۶۰]: (کسانی‌که امید ازدواج ندارد) این زنان دیگر توقع ازدواج ندارند. این زنان می‌توانند بدون گناه لباس‌های خود را بردارند، به شرط آنکه بدون زینت و آرایش باشد، یعنی لباس‌های معمولی خانه را بپوشند که به طور معمول زنان در آن لباس‌ها به بیرون می‌روند، بدون آنکه زینت و آرایش نمایان باشد که باعث فتنه شود.

بنابراین، اگر چنین زنی به بازار با لباس‌های معمولی خانه برود که لباس زینت نباشد، هیچ اشکالی ندارد، اما بهتر است از بیرون رفتن خودداری کند تا از تقلید جوانان جلوگیری شود و آن‌ها تصور نکنند که این حکم برای آن‌ها نیز هست. هرچیزی که ممکن است به فساد منتهی شود، حتی اگر مباح باشد، باید از آن پرهیز کرد.

در این آیه دلیلی آشکار وجود دارد که غیر از زنان سالخورده، بر دیگر زنان گناه است اگر پوششی را که عادت داشتند هنگام بیرون رفتن به بازار بپوشند، کنار بگذارند و این دلیل بر وجوب پوشاندن صورت بوده؛ زیرا آشکار کردن صورت از بزرگ‌ترین جلوه‌های زینت است. چراکه نمایان کردن صورت، از لباسی زیبا فتنه‌انگیزتر است، بلکه از عطری که بوی آن پراکنده می‌شود نیز فتنه‌انگیزتر است؛ زیرا دلبستگی مرد به زنی که صورت خود را آشکار کرده، شدیدتر از دلبستگی او به زنی است که لباس‌های زیبایی پوشیده ولی چهره‌اش دیده نمی‌شود.

به همین مناسبت، دوست دارم نصیحتی به دختران و خواهرانمان داشته باشم که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را درباره­ی خود رعایت کنند و با آرایش و زینت به بازار بیرون نروند همچنین با عطری که بوی آن ظاهر و مردان آن را استشمام می‌کنند، بیرون نروند و صورت‌هایشان را آشکار نکنند؛ زیرا صورت، بزرگ‌ترین زینتی است که فتنه را برمی‌انگیزد و شیطان در وجود انسان همچون جریان خون حرکت می‌کند و زن را وادار می‌کند که از اندک به زیاد و از کوچک به بزرگ گام بردارد. بنابراین زنان بر عادت خود و بر آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فطرتا در آن‌ها قرار داده، یعنی حیا، باقی بمانند و فریب‌خورده­ی کسانی که هلاک شده‌اند نشوند؛ زیرا الله تعالی در کتابش می‌فرماید: {وَإِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ)[الأنعام: ۱۱۶]: (و اگر از بیشتر کسانی که در روی زمین هستند اطاعت کنی، تو را از راه الله گمراه می کنند،زیرا (آن­ها) جز از گمان پیروی نمی کنند) از الله خواهان توفیق و محافظت از اسباب شر و فتنه هستیم.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما المقصود بكلمة القواعد من النساء؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: المراد بالقواعد العجائز اللاتي قعدن عن الحركة لعدم قوتهنَّ ونشاطهنَّ ﴿الَّتِي لَا يَرْجُونَ نِكَامًا﴾ [النور: ٦٠] يعني اللاتي يئسن من أن يتقدم لهنَّ أحد لكبر سنهنّ ، هؤلاء القواعد ليس عليهن جناح أن يضعن ثيابهنَّ غير متبرجاتٍ بزينةٍ ، يعني أن يضعن ثياب الخروج التي جَرَتِ العادة أن تخرج بها النساء، بشرط ألا يتبرجن بزينة، أي ألا يظهرن زينة جمال يكون بها فتنة.

وعلى هذا فإذا خرجت مثل هذه المرأة إلى السوق بثياب البيت التي ليست ثياب زينة فلا حَرَجَ عليها في ذلك، إلا أنه ينبغي ألا تخرج لئلا يقتدى بها ولئلا تظن الشابة أن هذا الحكم عام لها وللقواعد، وما كان يفضي إلى مفسدة فإنه ينبغي ألا يفعل، وإن كان مباحًا؛ سدًّا للزريعة.

وفي هذه الآية دليل واضح على أن من سوى النساء القواعد فعليها جناح إذا وضعت ثوبها الذي اعتادت أن تخرج به إلى السوق، وهو دليل على وجوب ستر الوجه؛ لأن ستر الوجه من أعظم التَّبَرُّج بالزينة؛ فإن إظهار الوجه أشد فتنة من ثوب جميل، بل وأشد فتنة من طيب يفوح؛ فإن تعلق الرجل بالمرأة التي كشفت وجهها أشد من تعلقه بامراة عليها ثياب جميلة إذا لم يشاهد الوجه.

وبهذه المناسبة أَوَدُّ أن أوجه نصيحة إلى بناتنا وأَخَوَاتِنا بأن يتقين الله تعالى في أنفسهن، وألا يخرجن إلى السوق متبرجات بزينة، وألا يخرجن إلى السوق بريح طيب تظهر ويشمها الرجال، وألا يكشفنَ وُجُوههن؛ لأن الوجه أعظم زينة تجلب الفتنة، والشيطان يجري من ابن آدم مجرى الدم، ويحمل المرأة على أن تدرج من القليل إلى الكثير ، ومن الصغير إلى الكبير، فلتبق النساء على عادتهن وعلى ما جبلهن الله عليه من الحياء وألا تغتر بمن هلك؛ فإن الله تعالى يقول في كتابه: ﴿وَإِن تُطِعْ أَكْثَرَ مَن فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ﴾ [الأنعام: ١١٦]. نسأل الله التوفيق والحماية من أسباب الشر والفتنة.

مطالب مرتبط:

(۵۷۰۰) لطفاً روش صحیح حجاب را توضیح دهید

حجاب یعنی اینکه زن هر چیزی را که نمایان شدن آن باعث فتنه می‌شود، بپوشاند و از جمله­‌ی آن­ها صورت است، زیرا بیشترین فتنه از آن ناشی می‌شود...

ادامه مطلب …

(۵۶۹۶) حکم کشف صورت در سفرهای خارجی

واجب است بدانیم که شریعت الله در سرزمین‌های اسلامی و سرزمین‌های کفر تفاوتی ندارد، بلکه در اینجا و آنجا یکسان است.....

ادامه مطلب …

(۵۶۹۳) صفت کامل حجاب زن چیست؟

صفت کامل حجاب زن این است که تمام بدن خود را از مردان غریبه که از محارم او نیستند بپوشاند......

ادامه مطلب …

(۷۵۰۷) حکم آشکار شدن موها در هنگام بیهوشی

اگر هنگام تشنج صورتش آشکار شود؛ گناهی ندارد، زیرا این کار از روی قصد و اختیار نیست....

ادامه مطلب …

(۵۶۸۸) لزوم رعایت حجاب در برابر برادر شوهر

نصیحت می‌کنیم که تقوای الله را پیشه کنند و صورت خود را در برابر خویشاوندان شوهر، به‌جز محارم مانند پسر و پدر شوهر، بپوشانند.....

ادامه مطلب …

(۵۷۱۸) حدود فروانداختن نگاه چیست؟

فرو انداختن نگاه به معنای محدود کردن نگاه به گونه‌ای است که به آنچه نگاه به آن جایز نیست، چشم دوخته نشود. برای زن اشکالی ندارد که مرد را ببین...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه