(۵۵۹۹) سوال: در منطقه‌ی ما شایع شده که برخی جوانان دکمه‌های لباس‌شان را نمی‌بندند و می‌گویند که این کار از سنت است و به حدیث قرة بن ایاد مزنی که نزد ابو داود و دیگر منابع  آمده است استناد می‌‌کنند که او و افرادش برای بیعت با رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمدند و در حالی که دکمه‌‌های او باز بود او را دیدند.[۱] سؤال این است که آیا این حدیث نشان می‌دهد که از سنت است که مردان دکمه‌‌ی لباس خود را باز گذارند؟

جواب:

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «مَنْ يُرِدِ اَللَّهُ بِهِ خَيْراً يُفَقِّهْهُ فِي اَلدِّينِ»: (هر کسی که الله برای او اراده‌‌ی خیر نماید، او را در دین آگاه و فقیه می‌‌کند)  فقه، تصور چیزی بر صورت آن است و تطبیق فروع با اصول تنها، علم نیست. این حدیثی که سؤال کننده ذکر کرده، هیچ دلالتی بر مشروعیت باز کردن یقه ندارد، نه از نزدیک و نه از دور، زیرا این گروهی که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را دیدند که یقه‌‌اش باز بوده، آیا می‌‌دانند که او این کار را به قصد عبادت یا سنت انجام داده یا اینکه به خاطر هدف دیگری بوده است، مثلا به دلیل گرمای شدید یا حرارت در ناحیه‌‌‌‌ی سینه یا مواردی مشابه آن؟ ما نمی‌‌دانیم، بلکه چیزی که بیشتر به ذهن می‌‌رسد این است که او این کار را به قصد سنت انجام نداده است؛ زیرا اگر این کار از سنت بود، اساسا دکمه‌‌ای قرار داده نمی‌‌شد، در این صورت فایده‌‌ی دکمه‌‌ای که بسته نشود چیست؟ اما انسان گاهی اوقات به دلایلی دکمه‌‌ها را باز می‌‌کند، یا برای خنک شدن، یا به دلیل گرمایی که در ناحیه‌‌ی سینه دارد که در میان مردم به حساسیت معروف است یا به دلایل دیگر. برای ما جایز نیست که از این حدیث و امثال آن برداشت کنیم که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این کار را به قصد به قصد عبادت انجام داده است، زیرا اصل بر منع عبادت است مگر اینکه دلیل واضحی وجود داشته باشد که احتمال معنای دیگر نداشته باشد.

نصیحت من به برادرانم و امثال آن‌‌ها که در امور به خوبی فکر نمی‌‌کنند این است که نخست در رابطه با خودشان تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه نموده سپس در رابطه با برادرانشان همچنین در فهم شریعت و دلایل آن و اینکه آن را بر اساس مقصود الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به کار گیرند تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه کنند. بنابراین به این افراد توصیه می‌‌کنم اگر لباسشان دکمه دارد، دکمه‌‌های آن را ببندند و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با چیزی عبادت نکنند که مشروع بودن آن ثابت نشده است.

از جمله قواعدی که توسط همه علمای اسلام تأیید شده، این است که اصل در عبادت ممنوعیت است؛ مگر اینکه دلیلی بر مشروعیت آن وجود داشته باشد. صرف اینکه گروهی دیدند که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دکمه‌‌ی لباسش را باز کرده است، دلالتی بر مشروعیت آن ندارد. همان‌‌طور که گفتیم: چرا دکمه‌‌ها قرار داده شدند؟ مگر برای بسته شدن؟! دکمه‌‌ها فقط برای زینت و زیبایی قرار داده نشده‌‌اند و اگر بسته نشوند، هیچ زیبایی هم در آن‌‌ها نیست.

خلاصه اینکه چنین فهمی اشتباه است و برای مسلمان سنت نیست که از روی عبادت دکمه‌های پیراهنش را باز کند. اما اگر اسبابی مانند گرمای شدید یا دیگر اسباب وجود داشته باشد، چنین کاری طبیعی است که انسان چاره‌‌ای ندارد که خود را خنک کند و دکمه‌‌های پیراهن خود را باز کند تا خنک شود.

[۱] ابو داود: کتاب اللباس، باب فی حل الأزرار، شماره ۴۰۸۲؛ ابن ماجه: کتاب اللباس، باب حلّ الأزرار، شماره ۳۵۷۸.