(۵۵۶۹) سوال: زنی بیان می‌کند که مادرش برخی داروها و موارد شیمیایی را روی سرش استفاده کرده که منجر به ریزش بیشتر موهای سرش شده که وقتی با سایر زنان می‌نشیند، باعث شرمندگی و خجالتش می‌گردد؛ شخص دیگری که همین مشکل را داشت، درمانی را به کار گرفت و موجب رشد موهایش شد؛ اما ذکر نموده که این درمان بعد از اینکه شفا یافته متوجه شده که حاوی چربی و خون خوک است، او می‌‌خواهد بداند که آیا اجازه دارد از این درمان استفاده کند؟ چون استفاده از کلاه‌گیس هم برای زن مسلمان حرام است. لطفا پاسخ دهید.

جواب:

این سؤال دارای دو بخش است:

اول: استفاده از کلاه‌گیس در چنین حالتی که توضیح داد، یعنی ریزش مو به شکلی که امید رشد دوباره‌اش نیست، ایرادی ندارد؛ زیرا امری اضافه و علاوه بر زیبایی نیست و بلکه برای برطرف نمودن عیب است، لذا جزو حدیث وصل که مورد لعن رسول الله   صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار گرفته، محسوب نمی‌شود، زیرا رسول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : «لعن الواصلة والمستوصلة».[۱] (زنی را که موها را وصل کند و زنی که موهایش را وصل ‌کنند را لعنت نموده است) واصله یعنی زنی که موهایش را به چیزی وصل می‌‌کند؛ اما در واقع این زن همانند واصله نیست، زیرا به قصد آرایش و افزودن به موهایی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آفریده این کار را نمی‌کند و فقط می‌خواهد نقص و عیبی که برایش پیش آمده را برطرف سازد و این کار ایرادی ندارد؛ زیرا برای رفع عیب است نه آراستگی و آرایش و میان این ‌دو تفاوت وجود دارد.

دوم: درباره‌ی استفاده از دارویی که در آن چربی خوک است، اگر ثابت شود که در آن چربی خوک وجود دارد، هنگام نیاز اشکالی ندارد، زیرا از خوک فقط خوردن گوشت آن حرام است: {إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ}[بقره: ۱۷۳]: (فقط مردار و خون و گوشت خوک بر شما حرام شده است) الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به رسولش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: (قُلْ لا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ}. [انعام: ۱۴۵]. (بگو: در آن‌چه به من وحی شده، هیچ چیز را برای خورنده‌ی غذا حرام نیافتم به جز این‌که مردار یا خون ریخته یا گوشت خوک باشد) ثابت شده که رسول الله   صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «إنما حرم من الميتة أكلها»: (از مردار، خوردنش حرام شده است) و استفاده از پوست آن را بعد از دباغی اجازه دادند[۲] و نیز از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده که می‌‌فرماید: «إن الله حرم بيع الخمر والميتة والخنزير والأصنام فقيل يا رسول الله أرأيت شحوم الميتة فإنه يطلى بها السفن ويدهن بها الجلود ويستصبح بها الناس فقال الرسول صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم لا هو حرام». (الله خرید و فروش شراب و مردار و خوک و بت را حرام نموده است؛ گفته شد: ‌ای رسول الله! نظرتان درباره‌ی چربی خوک چیست؟ زیرا کشتی‌ها را با آن آغشته می‌کنند و پوست‌ها را چرب می‌نمایند و مردم شب را با نور آن به صبح می‌رسانند؟ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: خیر، حرام است)[۳] يعني خرید و فروش آن حرام است؛ زیرا موضوع حدیث درباره‌ی خرید و فروش است و صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم این سؤال را نه برای دانستن حکم این چیزها پرسیدند؛ بلکه برای اینکه خرید و فروش آن را توجیه کنند پرسیدند، گفتند: این منافعی که مردم از چربی مردار بهره می‌‌برند آیا توجیهی برای خرید و فروش آن نیست؟ رسول الله   صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: خیر، حرام است. بنابراین استفاده از این دارو برای آغشته کردن سر، در صورتی که فایده‌اش به اثبات برسد، در مواقع نیاز ایرادی ندارد؛ اما وقتی از آن استفاده نمود، هنگام نماز باید آن‌ را بشوید؛ زیرا چربی خوک ناپاک است و این در صورتی است که ثابت شود.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] بخاری: کتاب الزکاة، باب الصدقة علی موالی أزواج النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، شماره ۱۴۲۱؛ مسلم: کتاب الحیض، باب طهارة جلود المیتة بالدباغ، شماره ۳۶۳.

[۳] بخاری: کتاب البیوع، باب بیع المیتة و الأصنام، شماره ۲۱۲۱؛ مسلم: کتاب المساقاة، باب تحریم بیع الخمر و المیتة و الخنزیر و الأصنام، شماره­ی (۱۵۸۱).