(۵۱۱۰) سوال: محارم و غیر محارم چه کسانی هستند؟

جواب:

محارم مردان کسانی هستند که ازدواج با آن به صورت دائمی حرام می­باشد، و کسانی که ازدواج با آنان به صورت دائمی حرام است در قرآن ذکر شده است: الله عَزَّوَجَلَّ می فرمایند: {حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالَاتُكُمْ وَبَنَاتُ الْأَخِ وَبَنَاتُ الْأُخْتِ}[النساء:۲۳] ترجمه: (خداوند بر شما حرام نموده است ازدواج با مادرانتان، دخترانتان، خواهرانتان، عمّه‌هایتان، خاله‌هایتان، برادرزادگانتان، خواهرزادگانتان،).

پس آنان ازدواج با آنها حرام است و همچنین همانند آنان از طریق شیرخوارگی، سخن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم انجا که می­فرمایند: «يحرم من الرَّضاعة ما يحرم من الولادة»[۱]. ترجمه: شیرخوارگی سبب محرمیت می­شود، همانگونه که خویشاوندی سبب محرمیت می­شود.

پس پدر شیری بر دخترش از طریق شیرخوارگی محرم می­شود، همچنین دیگر افرادی که هفت نفر هستند.

همچنین از محارمی که دائمی است و در قرآن ذکر شده است. الله عَزَّوَجَلَّ می فرماید: { وَلَا تَنكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُم مِّنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۚ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًا وَسَاءَ سَبِيلًا }[النساء:۲۲] ترجمه: (و با زنانی ازدواج نکنید که پدران شما با آنان ازدواج کرده‌اند. چرا که این کار، عمل بسیار زشتی است و (در پیش خدا و مردم) مبغوض بوده و روش بسیار نادرستی است؛ مگر آنچه گذشته است (و در زمان جاهلیّت بوده است که مورد عفو خدا قرار می‌گیرد).

پس فرزند شوهر، با زن پدرش محرم است و هرچه بالاتر برود و همچنین الله عَزَّوَجَلَّ می­فرماید:{ وَحَلَائِلُ أَبْنَائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلَابِكُمْ}[النساء:۲۳] ترجمه: (همسران پسران صلبی خود،).

پس پدر شوهر، محرم زن می­شود و هرچه پایین تر رود، الله عَزَّوَجَلَّ می­فرماید: {وَرَبَائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُم مِّن نِّسَائِكُمُ اللَّاتِي دَخَلْتُم بِهِنَّ فَإِن لَّمْ تَكُونُوا دَخَلْتُم بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ}[النساء:۲۳] ترجمه: [دختران همسرانتان از مردان دیگر که تحت کفالت و رعایت شما پرورش یافته و با مادرانشان همبستر شده‌اید، ولی اگر با مادرانشان همبستر نشده باشید، گناهی (در ازدواج با چنین دخترانی) بر شما نیست].

پس شوهر مادر با دخترانی که از شوهر دیگر هستند، محرم است، به شرط اینکه دخول صورت گرفته باشد، یعنی با مادر نزدیکی کرده باشد. الله عَزَّوَجَلَّ می فرماید: {وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ}[النساء:۲۳] ترجمه: (مادران همسرانتان).

پس شوهر دختر با مادرانش و مادربزرگش و هرچه بالاتر رود محرم است، پس این هفت نفر محارم نسبی هستند، وهفت نفری که از طریق شیر خوارگی محرم می­شوند، و چهار نفر از طریق دامادی محرم می­شوند، که در مجموع ۱۲ زن می­باشد، اما آنچه ازدواج با آنان حلال است، ازمحارم به شمار نمی­آیند.

[۱] – امام بخاری آن را تخریج کرده است: کتاب نکاح، باب ما یحل من الدخول والنظر الی النساء فی الرضاع، حدیث شماره(۵۲۳۹) و امام مسلم : کتاب الرضاع، باب مایحرم من الرضاعئ ما یحرم من الولاده، حدیث شماره(۱۴۴۴).