سه‌شنبه 23 جمادی‌الاول 1448
۱۲ آبان ۱۴۰۵
3 نوامبر 2026

(۴۷۱۳) آیا گرفتن مبلغ اضافه بر حقوق از کارفرما جایز است؟

(۴۷۱۳) سوال: اگر مردی در شرکتی کار می کرد که کارش مستلزم گشتن در مزارع و تعمیر ماشین آلات و تجهیزات کشاورزی است و بعد پایان کار کارفرما مبلغی غیر تعیین شده به او می دهد، در حالی که کارگر آن را نخواسته است بلکه برعکس تلاش می کند آن را نگیرد اما کارفرما اصرار به دادن آن مبلغ اضافه بر حقوق شرکت می کند، آیا این مبلغ حلال است یا گرفتن آن جایز نیست؟

جواب:

تقوا و پارسایی این را قبول نمی کند و آن را وا می گذارد، زیرا پیامبر صلی الله علیه و آله، مردی از طایفه ی “أزد” به نام” ابن اتبیه” برای جمع آوری صدقه منصوب کرد، هنگامی که نزد پیامبر آمد گفت: این برای شماست و این را به من هدیه داده اند. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: « پس چرا در خانه پدرش یا مادرش نمی نشیند ببیند که آیا به او هدیه ای می دهند یا نه؟ قسم به کسی که جانم در دست اوست هیچ یک از شما چیزی از آنچه به او داده می شود، به ناحق برای خود نمی گیرد مگر اینکه روز قیامت آن را بر گردن خود حمل می کند، اگر شتر یا گاو  و یا گوسفندی باشد  مانند آنان بانگ بر می آورد»، سپس دستانش را چنان بلند نمودند که سفیدی زیر بغلش را دیدیم و سه بار فرمودند: بار الها آیا ابلاغ نمودم. این مبین این سخن اوست: « پس چرا خانه پدر یا مادرش نمی نشیند» . به همین دلیل است که صاحبان مشاغل عمومی  از پذیرفتن هدایا، برحذر شده اند، بنابراین اگر این کارگر در خانه اش می نشست، صاحب باغ به او چیزی می داد، پس اگر کاری انجام نداده که هدیه ای به او داده شود، و این کار وی، مزدی دارد که بر شرکت واجب است، او نباید چیزی را قبول کند و همانا این سالم تر و پرهیزکارتر است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا كان الرجل يشتغل في شركة، وعمله هذا يتطلب التجول في المزارع وإصلاح الماكينات والآلات الزراعية، وبعد الانتهاء من هذا العمل، يعطيه صاحب العمل مبلغا من المال غير محدد، ولم يطلب العامل ذلك، بل بالعكس يحاول عدم تناوله، ولكنه يُصِر على إعطائه إضافة إلى راتبه من الشركة، فهل هذا يُعَدّ حلالا، أم لا يجوز له تناوله؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الورع ألا يقبل هذا الشيء، وأن يدعه، لأن النبي صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَ رَجُلًا مِنَ الأَزْدِ ، يُقَالُ لَهُ ابْنُ الأُثْبِيَّةِ عَلَى الصَّدَقَةِ، فَلَمَّا قَدِمَ قَالَ: هَذَا لَكُمْ وَهَذَا أُهْدِي لِي. فَقَالَ النبي صلى الله عليه وسلم: «فَهَلًا جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ، أَوْ بَيْتِ أُمَّهِ، فَيَنْظُرَ يُهْدَى لَهُ أَمْ لَا؟ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَا يَأْخُذُ أَحَدٌ مِنْهُ شَيْئًا إِلَّا جَاءَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَحْمِلُهُ عَلَى رَقَبَتِهِ، إِنْ كَانَ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءُ، أَوْ بَقَرَةً هَا خُوَارٌ، أَوْ شَاةٌ تَبْعَرُ» ثُمَّ رَفَعَ بِيَدِهِ حَتَّى رَأَيْنَا عُفْرَةَ إِبْطَيْهِ: «اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ». ثَلاثًا. فدل ذلك، وهو قوله: «فَهَلًا جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ، أَوْ بَيْتِ أمه». على السبب الذي من أجله حذَّر أصحاب الأعمال العامة من قبول ما يهدى إليهم، فهذا العامل لو أنه جلس في بيته ما أهدى إليه صاحب البستان شيئًا، فلولا أنه عمل ما أهدي إليه، وعمله هذا له أجر مستحق على الشركة، فلهذا ينبغي له ألا يقبل منه شيئًا، فإن هذا أسلم وأورعُ.

مطالب مرتبط:

(۴۷۰۷) آیا مجاز است از کارگران تحت کفالت درصدی از سود یا مبلغی ثابت دریافت کنیم؟

جذب کارگر از خارج کشور، در شرایطی که بین واردکننده و بین حکومت (خداوند به حکومت توفیق دهد) شروط معینی وجود داشته باشد:...

ادامه مطلب …

(۴۷۱۴) حکم پرداخت مبلغ اضافی به کارگر به خاطر حسن رفتار

رای کارگر، زیرا تو به خاطر حسن رفتارش، تنها به او داده ای و صاحب کارگاه حقوق عادی خود را دارد....

ادامه مطلب …

(۴۷۱۶) آیا فوت ناشی از بیهوشی یا خطای پزشکی شهید محسوب می‌شود؟

او شهید محسوب نمی شود، زیرا این مرگ با انتخاب و عمل او اتفاق افتاده است...

ادامه مطلب …

(۴۷۰۵) کم شرعی دریافت پول برای قرائت فاتحه در مراسم ترحیم

جایز نیست کسی به خاطر تلاوت قرآن چیزی اخذ کند، اما دریافت وجه برای تعلیم قرآن مجاز است. زیرا تعلیم قرآن بر خلاف قرائت عملی است که نفعش به غیر می­رسد....

ادامه مطلب …

(۴۶۸۹) حکم پرداخت کمتر از مزد توافق شده به کارگر

اگر کسی کارگری به کار بگمارد و به صورت کامل از او کار بکشد، سپس دستمزد او را کامل به او ندهد، خداوند در روز قیامت دشمن او خواهد بود...

ادامه مطلب …

(۴۷۰۳) حکم شرعی در مورد تقسیم ارث و عمل به وصیت پدر و مادر پس از فوت آنان

از آنچه پدرتان به ارث گذارده، یک سوم آن صرف عمل به وصیتش می­گردد و بقیه تقسیم می­شود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه