شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۴۷۱۳) آیا گرفتن مبلغ اضافه بر حقوق از کارفرما جایز است؟

(۴۷۱۳) سوال: اگر مردی در شرکتی کار می کرد که کارش مستلزم گشتن در مزارع و تعمیر ماشین آلات و تجهیزات کشاورزی است و بعد پایان کار کارفرما مبلغی غیر تعیین شده به او می دهد، در حالی که کارگر آن را نخواسته است بلکه برعکس تلاش می کند آن را نگیرد اما کارفرما اصرار به دادن آن مبلغ اضافه بر حقوق شرکت می کند، آیا این مبلغ حلال است یا گرفتن آن جایز نیست؟

جواب:

تقوا و پارسایی این را قبول نمی کند و آن را وا می گذارد، زیرا پیامبر صلی الله علیه و آله، مردی از طایفه ی “أزد” به نام” ابن اتبیه” برای جمع آوری صدقه منصوب کرد، هنگامی که نزد پیامبر آمد گفت: این برای شماست و این را به من هدیه داده اند. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: « پس چرا در خانه پدرش یا مادرش نمی نشیند ببیند که آیا به او هدیه ای می دهند یا نه؟ قسم به کسی که جانم در دست اوست هیچ یک از شما چیزی از آنچه به او داده می شود، به ناحق برای خود نمی گیرد مگر اینکه روز قیامت آن را بر گردن خود حمل می کند، اگر شتر یا گاو  و یا گوسفندی باشد  مانند آنان بانگ بر می آورد»، سپس دستانش را چنان بلند نمودند که سفیدی زیر بغلش را دیدیم و سه بار فرمودند: بار الها آیا ابلاغ نمودم. این مبین این سخن اوست: « پس چرا خانه پدر یا مادرش نمی نشیند» . به همین دلیل است که صاحبان مشاغل عمومی  از پذیرفتن هدایا، برحذر شده اند، بنابراین اگر این کارگر در خانه اش می نشست، صاحب باغ به او چیزی می داد، پس اگر کاری انجام نداده که هدیه ای به او داده شود، و این کار وی، مزدی دارد که بر شرکت واجب است، او نباید چیزی را قبول کند و همانا این سالم تر و پرهیزکارتر است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا كان الرجل يشتغل في شركة، وعمله هذا يتطلب التجول في المزارع وإصلاح الماكينات والآلات الزراعية، وبعد الانتهاء من هذا العمل، يعطيه صاحب العمل مبلغا من المال غير محدد، ولم يطلب العامل ذلك، بل بالعكس يحاول عدم تناوله، ولكنه يُصِر على إعطائه إضافة إلى راتبه من الشركة، فهل هذا يُعَدّ حلالا، أم لا يجوز له تناوله؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الورع ألا يقبل هذا الشيء، وأن يدعه، لأن النبي صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَ رَجُلًا مِنَ الأَزْدِ ، يُقَالُ لَهُ ابْنُ الأُثْبِيَّةِ عَلَى الصَّدَقَةِ، فَلَمَّا قَدِمَ قَالَ: هَذَا لَكُمْ وَهَذَا أُهْدِي لِي. فَقَالَ النبي صلى الله عليه وسلم: «فَهَلًا جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ، أَوْ بَيْتِ أُمَّهِ، فَيَنْظُرَ يُهْدَى لَهُ أَمْ لَا؟ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَا يَأْخُذُ أَحَدٌ مِنْهُ شَيْئًا إِلَّا جَاءَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَحْمِلُهُ عَلَى رَقَبَتِهِ، إِنْ كَانَ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءُ، أَوْ بَقَرَةً هَا خُوَارٌ، أَوْ شَاةٌ تَبْعَرُ» ثُمَّ رَفَعَ بِيَدِهِ حَتَّى رَأَيْنَا عُفْرَةَ إِبْطَيْهِ: «اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ». ثَلاثًا. فدل ذلك، وهو قوله: «فَهَلًا جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ، أَوْ بَيْتِ أمه». على السبب الذي من أجله حذَّر أصحاب الأعمال العامة من قبول ما يهدى إليهم، فهذا العامل لو أنه جلس في بيته ما أهدى إليه صاحب البستان شيئًا، فلولا أنه عمل ما أهدي إليه، وعمله هذا له أجر مستحق على الشركة، فلهذا ينبغي له ألا يقبل منه شيئًا، فإن هذا أسلم وأورعُ.

مطالب مرتبط:

(۴۷۱۲) آیا پرداخت درصدی به کارگر علاوه بر حقوق ماهیانه جایز است؟

اگر به او اجازه  معامله درصدی با کارگران را دادند پس بر او در این معامه باکی نیست به شرطی که کار را بپذیرد و آنچه که خواسته شده انجام بدهد..

ادامه مطلب …

(۴۷۰۳) حکم شرعی در مورد تقسیم ارث و عمل به وصیت پدر و مادر پس از فوت آنان

از آنچه پدرتان به ارث گذارده، یک سوم آن صرف عمل به وصیتش می­گردد و بقیه تقسیم می­شود....

ادامه مطلب …

(۴۷۰۴) حکم شرعی دریافت دستمزد برای تدریس قرآن

همان طور که انسان مصحفی با پول می­خرد تا آن را قرائت کند، همان طور می­تواند کسی را استخدام کند تا به او قرائت قرآن را آموزش دهد و هیچ اشکالی در این امر نیست....

ادامه مطلب …

(۴۷۰۷) آیا مجاز است از کارگران تحت کفالت درصدی از سود یا مبلغی ثابت دریافت کنیم؟

جذب کارگر از خارج کشور، در شرایطی که بین واردکننده و بین حکومت (خداوند به حکومت توفیق دهد) شروط معینی وجود داشته باشد:...

ادامه مطلب …

(۴۷۰۹) حکم شرعی درخواست دستمزد در صورت غیبت از مدرسه به دلیل بیماری

اگر فرد به خاطر عذری از کار خودداری کرد، و اگر کسی را در جای خود قرار داد، مستحق حقوق کامل است، و اگر کسی را به جای خود قرار نداد، پس آن بستگی به سازمانی دارد- سازمان های دولتی- که در آن کار می کند...

ادامه مطلب …

(۴۶۹۱) حکم اسلام درباره حق سرقفلی چیست؟

اگر موجر قبل از موعد اتمام قرارداد از مستاجر تقاضای تخلیه ملک را دارد، طلب مبلغی پول به عنوان عوض مدت باقیمانده از قرارداد بلامانع است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه