(۴۶۵۳) حکم حواله درهم از طریق بانک به صورت بین‌المللی

(۴۶۵۳) سوال: حکم حواله درهم از طریق بانک چیست؟ بدین معنی که اینجا درهم عربستان به بانک دهم و آنجا درهم مراکش با چک به من تحویل دهد، سپس این چک را از طریق پست به مراکش بفرستم و در آنجا مبلغ فرستاده شده با آن دریافت گردد؟

جواب:

آنچه از این سوال درک کردیم این است که ایشان میخواهند پول نقد را با پول نقد معامله و صرافی کنند بدون اینکه شرط فقهی قبض را جاری نمایند. یعنی درهم سعودی را به درهم مراکش تبدیل کنند بدون این که دو طرف معامله آنا مطالبات خود را در هنگام معامله و بدون نسیه دریافت کنند.

و وجه دیگر این مساله این است که چکی برای درهمهای مراکشی دریافت میکند، در حالی که درهم عربستانی تحویل داده است. اما اولی بدون شک ربا است، زیرا در تعامل با اوراق نقدی نسیه جاری شده است. نوع این اوراق نقدی تفاوت دارد و حکم آن مانند مبادله طلا و نقره است و حتما باید دست به دست باشد. اما حکم تبدیل آن به چک هم مانند حالت اول است. زیرا چک ورقه تحویل به حساب میآید و نه وجه المعامله. یعنی اگر فرض کنیم چک بی محل باشد ارزشی ندارد. در واقع چک تفاوتی با کاغذی که روی آن نوشته باشد فلان مبلغ را به فلان تحویل دهید ندارد و ابدا وجه نقد به حساب نمیآید (و شرط قبض را جاری نمیکند).

این چیزی است که ما در این مساله میبینیم. در این اوراق نقدی اختلاف زیادی بین مردم وجود دارد به حدی که حدود شش رای مختلف از علما در این باره وجود دارد. اما قول ارجح نزد من این است که به آن اشاره کردم. یعنی در این امر ربای نسیه جاری است و ربای فضل جاری نیست. اما طریق صحیح برای انجام این معامله این است که از اینجا درهم مراکشی بخری و به بانک بدهی تا آنها را به مراکش حواله کند. یا مثلا از اینجا دلار امریکایی بخری و به بانک بدهی تا آن را برای تو به امریکا حواله کند و … اما اگر ارز سعودی به آنها داده و در کشوری دیگر ارزی دیگر بگیری، این کار ابدا جایز نیست.

این فرد دوباره میپرسد: جناب شیخ، اگر برای مثال ارز مراکشی بخری و در بانک بگذاری و همان ارز را آنجا تحویل نگیری، و باز ورقهای آنجا بماند تا ارز را تحویل دهی، حکم آن چیست؟

شیخ – رَحِمَهُ‌الله علیه – در پاسخ گفت: احسنت! وقتی ارز مراکشی خریدی و تبدیل به ارز عربستانی کردی، این تبدیل ارز دست به دست است. سپس این درهمهای مغربی را به بانک بده تا آنها را به مراکش حواله کند، درست مانند این است که (مثلا) این درهم ها را به بانکی در استان القصیم عربستان حواله کند و (تفاوتی در حکم شرعی ندارد) و در باب فروش است که علما نام آن را سفته گذاشتهاند، بدین معنا که در اینجا از تو درهم میگیرد و در جای دیگر به تو تحویل میدهد.

تعداد بازدید: 19

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حُكْمُ تحويل الدراهم عن طريق البنك؟ بمعنى أن أدفع ريالا سعوديًا هنا في السعودية، ويعطي لي درهما مغربيا هناك بموجب الشيك، يُسلّم إلي، وأبعثه إلى المغرب عن طريق البريد، وبعد ذلك يستلم به المبلغ المبعوث هناك، والمتفق عليه؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: فهمنا من هذا السؤال أنه يريد صرف نقد بنقد بدون ،قبض، بمعنى أنه يصرف دراهم سعودية إلى دراهم مغربية، بدون أن يقبض العوض هذا وجه.

وهناك وجه آخر، وهو أن يقبض الشيك الذي حوّل إلى دراهم مغربية، وقد سلم دراهم سعودية، أما الأول، فإنه ربا، لأننا نرى أن التعامل في هذه الأوراق النقدية يجري فيه ربا النسيئة، بمعنى أنه لا يصرف بعضها إلى بعض إلا يَدًا بيد، لأنها نقود اختلف نوعها، فتكون بمنزلة الذهب والفضة، والذهب والفضة إذا بيع أحدهما بالآخر، فلا بد أن يكون يدا بيد، وأما تحويله إلى شيك فهو أيضًا مثل الأول، لأن الشيك يعتبر ورقة تحويل، وليس قبضا للعوض، وبهذا لو فرض أنه لم يجد رصيدا للجهة التي حول إليها بهذا الشيك يرجع به على الأول، ولا يعتبر مستلما لما حول ،به ما دام الشيك بيده حتى يقبض عوضه، فلا فرق بين أن يُسلّم شيكًا به، أو يُكتب معه كتاب ويبلغ به الجهة الأخرى.

هذا هو رأينا في هذه المسألة، فهذه الأوراق النقدية اختلف فيها الناس اختلافا كثيرا على نحو ستة أقوال لأهل العلم، لكن الذي يترجح لي هو ما أشرت إليه، أنه يجري فيه رِبَا النسيئة دون رِبَا الفضل، فنقول الآن الطريق السليم إلى هذا أن تشتري من هنا دراهم مغربيةً، وتعطيها للبنك يحولها لك إلى المغرب مثلا، أو تشتري دولارًا أمريكياً من هنا وتعطيه البنك يحوله لك في أمريكا وهكذا، وأما أن تعطيهم عُملة سعودية، ثم تقبض عوضها عملة أخرى في البلد الذي حولت عليه، فلا يجوز هذا.

يقول السائل: فضيلة الشيخ لو اشتريت مثلا نُقودًا مغربيَّةً، ووضعتها في البنك، ولن تستلمها نفس العملة هناك، وإنما تبقى أيضًا ورقة لتُسلم هناك عملة، فما حكم ذلك ؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: بارك الله فيك لما اشتريت عملة مغربية، صرفتها بعملة سعودية، فهذا هو الصرف، صار يدا بيد، ثم أُعطي البنك هذه الدراهم المغربية ليحولها إلى المغرب، مثل أن أعطي البنك في الرياض دراهم سعودية ليحولها إلى القصيم دراهم سعودية ، فهذا من باب البيع، وهذا يسميه العلماء سفتجة، بمعنى أنه يأخذ منك دراهم في هذا المكان، ثم يحولها لك في المكان الآخر، وتقبض منه.