چهارشنبه 20 شوال 1447
۱۹ فروردین ۱۴۰۵
8 آوریل 2026

(۴۵۷۳) حکم شرعی بیعانه در صورت فسخ معامله از سوی مشتری

(۵۶۷۳) سوال: آیا اگر مشتری به فروشنده پیش پرداخت بدهد، سپس معامله به دلیل نپذیرفتن کالا از جانب مشتری باطل شود، در این حالت پیش پرداخت متعلق به فروشنده و حق اوست؟

جواب:

بله، پیش پرداخت به دلیل نگرانی فروشنده از فسخ معامله از جانب مشتری اخذ می­گردد. مثلا اگر فروشنده زمینی به قیمت ده هزار ریال به کسی بفروشد و به او بگوید: من از تو هزار ریال پیش پرداخت می­خواهم و مشتری نیز به او این مبلغ را بپردازد؛ اگر معامله انجام شد که پیش پرداخت جزئی از قیمت کل بوده و مشتری نه هزار ریال دیگر می­پردازد. اما اگر معامله انجام نشد، آن هزار ریال پیش پرداخت متعلق به فروشنده است زیرا اینگونه با هم قرار گذاشته­اند و این شرط حلالی را حرام و حرامی را حلال نمی­کند و مصلحت طرفین در این کار است. مصلحت مشتری هم در این است که از کالایی که برای آن پول پیش پرداخت کرده خلاص می­گردد.

و آشکار است که جریمه و ضرر پیش پرداخت، باعث جلوگیری از بروز ضرر بزرگتر می­گردد. فروشنده پول پیش پرداخت را در عوض نظر مردم درباره کالایی که خریدار از خرید آن انصراف داده برمی­دارد. خلاصه کلام این است که پیش پرداخت بلااشکال است. اگر معامله نهایی شد که قسمتی از قیمت کل است و اگر نهایی نشد، متعلق به فروشنده خواهد بود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل العربون الذي يدفعه المشتري للبائع، ثم يبطل البيع بسبب رفض المشتري السلعة، هل هو من حق البائع؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم العُرْبُون هو أن البائع إذا خاف من المشتري أن يَفْسَخ البيع طلب منه العُرْبون، فمثلا إذا باع عليه أرضًا بعشرة آلاف ريال، وقال: أنا أريد منك عُربونا قدره ألف ريال. فأعطاه إياه، فإن تم البيع فالعربون من الثمن ويسلم تسعة آلاف فإن لم يتم، فالعربون للبائع لأنه هكذا جرى بينهما، وهذا الشرط لا يُحرّم حلالا، ولا يُحِلُّ حراما، وهو من مصلحة الطرفين، أما المشتري فمصلحته أنه تخلص من السلعة التي قدم لها العربون.

ومعلوم أنه لن يؤثر غرامة العربون إلا لتلاقي خسارة أكبر منها، وأما البائع، فإن من مصلحته في العُرْبُون أنه يأخذ هذا العربون عوضًا عن نظرة الناس إلى المبيع الذي فسخه المشتري، فالمهم أن بيع العُرْبُون صحيح، فإن تم البيع، فالعُرْبُون أول الثمن، وإن لم يتم البيع، فالعُرْبُون للبائع.

مطالب مرتبط:

(۴۵۷۴) آیا پیش از تملک کامل می‌توان ملک را به صورت اقساطی فروخت؟

معامله تا الان نهایی نشده است پس فروش آن جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۴۵۷۵) آیا پیش‌پرداخت مشتری که از خرید منصرف شده، برای بنگاه‌دار حلال است؟

متعلق به صاحب ملک است و صاحب بنگاه فقط اجرت خود را از آن برداشت می­کند و اگر پیش پرداخت پانصد ریال باشد، سهم او، نصف یک دهم است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه