(۵۶۷۲) سوال: حکم شرعی درباره تاجری که چیزی را به تو میفروشد وبا تو  شرط می‌کند که چیز دیگری را با آن از تو بگیرد چیست. چون مردم آن جنس مورد نظر را دوست ندارند. حکم این فروش چیست ؟ آیا صحیح است یا خیر ؟ آیا گناهی در آن است یا خیر؟

جواب:

بله این اشکالی ندارد ، اگر فروشنده به تو بگوید : این جنس را به تو نمی‌فروشم مگر آن که آن جنس دیگری را بخری . و اگر به این مورد راضی شدی پس مشکلی در این معامله نیست . همانطور که خداوند فرمود:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ. (مائده : ۱)

 ای کسانی که ایمان آورده اید! به پیمانها (و قرار دادهای خود) وفا کنید.

و پیامبر فرمود: مسلمانان بر شروط خود هستند.

و همچنین فرمود: شروطی که عمل کردن به آنها از همه‌ی‌ شروط، لازم‌تر است، شروطی می‌باشد که شما بوسیله‌ی‌ آنها شرمگاه‌ها را حلال قرار میدهید.

پس اصل در شرط مانند اصل در عقود است و تا زمانی که دلیلی بر منع آن نیاید مباح است . اگر فروشنده شرط کند که تو باید با کالاهایی که میخواهی کالاهای دیگری هم بخری ، حرجی بر تو نیست که از او بخری، مگر اینکه کالایی را شرط کند که شامل ربا می شود، مانند اینکه غذایی را با غذا بخری، مثل گندم با گندم، و او بر شما شرط کند که گندم دیگری را هم بخری، در این حالت جایز نیست از او خرید کنی زیرا به تفاضل در فروش دو جنس با یکدیگر ختم می شود، و اجناس اگر با یکدیگر فروخته شوند وجود تفاضل در آنها جایز نمی باشد، به دلیل فرموده ی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم: طلا را در برابر طلا، نقره را در برابر نقره، گندم را در برابر گندم، جو را در برابر جو، خرما را در برابر خرما و نمک را در برابر نمک، مثل هم بطور مساوی و دست بدست بفروشید. اما اگر نوع آنها با هم تفاوت داشت (مثلاً طلا را در برابر نقره خواستید بفروشید) هر گونه که فروختید، اشکالی ندارد؛ به شرط اینکه دست بدست باشد.

پس گفتیم که ایراد ندارد اگر فروشنده بر مشتری شرط کند که همراه کالایی که می‌خواهد،  کالای دیگری هم بخرد تا زمانی که ممنوعیت شرعی نداشته باشد.

مثال دیگری می آوریم ، مثلا اگر خواستی ساعتی بخری و فروشنده گفت آن را نمی‌فروشم مگر به این شرط که جنس دیگری هم بخری ، و آن کالای دیگر کالای لهو مانند آلات موسیقی باشد ، این کار درست نیست چرا که منع شرعی دارد، و بنا به قول پیامبر باطل است ، همانطور که فرمودند : هر شرطی که در کتاب خدا نباشد ، باطل است ، حتی اگر صد شرط باشد.