(۴۵۱۹) سوال: بعضی از کالاهایی که برایم میآید، آنها را با کالاهای قدیمی قاطی میکنم، درحالی که هیچ کدام از کالاهی قدیمی خراب و یا فاسد نیستند، آیا این کار مشکلی دارد؟ و آیا باید برای مشتری روشن کنم و حتما بگویم که این کالا جدید است و این قدیمی است؟
جواب:
چیزهایی وجود دارد که با قدیمی شدن تغییر میکنند، اگر چه به وضوح فاسد شدن آنها اشکار نمیشود، ای نوع کالاها را نباید با کالاهای جدید شریک کرد و به عنوان کالای جدید فروخت، بلکه باید کالای قدیمی و جدید را هر کدام جداگانه فروخت.
و چیزهایی هم وجود دارد که با گذر زمان تغییری نمیکند، این نوع کالاها را میتوان با کالاهای قدیمی شریک کرد، مثلا اگر انسان کالاهای آهنی داشته باشد، به دلیل اینکه با گذر زمان تغییری در آن حاصل نمیشود، قاطی کردن آنها با یکدیگر مشکلی ایجاد نمیکند، زیرا حکم در اصل تغییر نمیکند، و ارزش آن تغییر نمیکند، و رغبات در آن تغییری نمیکند، بنابراین قاطی کردن آنها با یکدیگر خدعه و فریب محسوب نمیشود، و بدان که خریدار و فروشنده اگر در معامله خود صداقت و وضوح به خرج دادند الله در معامله آنها برکت میاندازد، و اگر دروغ دادند و پنهان کاری کردند برکت خرید و فروش آنها را از بین میبرد، و کسی که داد و ستد با مردم دارد این حدیث و گفته پیامبر صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم را جلوی چشمش بگذارد که فرمودند: (هیچ بندهای ایمان نمیآورد تا زمانیکه برای برادرش دوست نداشته باشد آنچه را برای خودش دوست دارد). و همچنین این گفته پیامبر که فرمودند: (پس هرکس، دوست دارد که از آتش جهنم، دور شود و وارد بهشت گردد، تلاش کند که با ایمان به الله و روز قیامت از دنیا برود. و با مردم آنگونه رفتار کند که دوست دارد مردم با او رفتار کنند). و همچنین این گفته که فرمودند: (کسیکه ما را فریب دهد، از ما نیست).
هنگامی که انسان معاملهی خود را بر این پایههای بزرگ و استوار و روشن بنا کرد، آنگاه خود را به خیر و خوبی بشارت دهد، و بداند که اگر چه درآمدش ضعیف باشد اما الله در همین درآمدش برکت قرار میدهد، و اگر خلاف آن کار را انجام داد و به این وسیله به درآمد کلانی رسید، بداند که هیچ خیری در این کثرت وجود ندارد، زیرا برکت از آن زدوده خواهد شد و هیچ فایدهای برایش نخواهد داشت، و مثل این خواهد ماند که چیزی به دست نیاورده است، و شاید آفتهایی گریبان گیرش شود که محبور باشد تمام پولش را خرج از بین بردن آن کند، و شاید هم مرضی گریبان گیر خودش و خانوادش شود که مجبور باشد تمام این پولها را خرج درمان کند، از این رو انسان باید مراقب باشد که همانطور که خود دوست دارد مردم با او رفتار کنند با مردم رفتار کند، والله ولی التوفیق.