جمعه 22 شوال 1447
۲۱ فروردین ۱۴۰۵
10 آوریل 2026

(۴۲۴۳) حکم حج بدون ذبح هدی و سفر به ریاض پس از طواف وداع

(۴۲۴۳) سوال: همراه با گروهی در ماشین خصوصی از راه مدینه­ی منوره حج را ادا کردیم و هنگام احرام یکی به ما گفت: این­گونه نیت کنید: (اللهم لبیک عمرة) این در روز ششم ذی الحجه بود و به همین صورت هنگامی که به مکه­ی مکرمه رسیدیم طواف نموده و بین صفا و مروه سعی کردیم موهای سر خود را کوتاه کردیم و از احرام خارج شدیم و تا صبح روز هشتم بدون احرام بودیم از این جهت که از منی احرام بستیم سپس طواف نموده و سعی کردیم، در منی ماندیم، بر کوه عرفات ایستادیم، در مزدلفه ماندیم و صبح روز عید به سوی کعبه رفتیم و طواف افاضه را انجام دادیم سپس برگشتیم و جمره­ی عقبه را رمی نمودیم و از احرام خارج شدیم اما ذبح نکردیم در روز دوم و سوم (بعد از عید) جمرات سه­گانه را رمی نمودیم در حالی که ذبح نکردیم و طواف وداع را انجام دادیم سپس مکه را به سمت ریاض ترک کردیم زیرا در ریاض مقیم هستیم؛ آیا حج ما با این وجود که هدی را ذبح نکردیم قبول است زیرا بعد از طواف وداع به سمت ریاض رفتیم؟

جواب:

عمره­ی آن­ها درست و اشکالی ندارد زیرا بر وجه مشروع بوده است اما حج، آن­ها از منی احرام بستند و اشکالی ندارد که از منی احرام بستند اما طواف و سعی نمودند و نمی­دانم هدف آن­ها از طواف و سعی چه بوده است اگر به منظور طواف و سعی حج بوده که درست نیست با این که او ذکر نمود که در روز عید طواف نمودند لذا اگر قصدشان طواف و سعی حج بوده درست نیست زیرا در غیر محل آن واقع شده است و محل آن بعد از ایستادن در عرفه و مزدلفه است بنابراین باطل تلقی می­شوند.

در همین قضیه ذکر نمودند که طواف افاضه را انجام دادند و برای حج سعی نکرده­اند لذا سعی بر گردن آن­ها باقی می­ماند و سعی بنابر قول راجح نزد اهل علم رکنی از ارکان حج است همچنین هدی تمتع نیز بر آن­ها باقی می­ماند زیرا آن­ها ذبح نکرده­اند و بر آن­ها واجب است آن را در ایام عید یا ایام تشریق در مکه و در حرم ذبح کنند.

بنابراین آن­ها برای کامل ساختن حج نیاز به بازگشت به مکه دارند تا این که بین صفا و مروه سعی کنند همچنین هدی را که بر کسانی از آن­ها که توانایی آن را دارند واجب است، ذبح کنند و کسانی که نمی­توانند ده روز روزه بگیرند سپس بعد از سعی طواف وداع را انجام داده و به شهر خود بر می­گردند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أديت فَرِيضَةَ الْحَج مع جماعة في سيارة خاصة من طريق الْمَدِينَةِ المنورة، وعند الْإِحْرَام قال قائل لنا: أن انووا كالتالي: اللهم لبَّيْكَ عُمْرَةً، هذا في اليوم السادس من شهر ذي الْحَجَّة، وبهذا الشكل لما وصلنا مَكَّةَ الْمُكَرَّمَةِ طفنا بالبيت، وسعينا بين الصَّفَا  َوالْمَرْوَةِ، وقَصَّرْنَا شعرنا، وحللنا إحرامنا، وبقينا غير مُحرِمِينَ حتى صباح اليوم الثامن، حيث أحرمنا من مِنّى، ثم طفْنَا، وسَعَيْنَا، وبتنا في مِنّى، ووقفنا على جبل عرفات، وبتنا في الْمُزْدَلِفَةِ، وفي صباح يوم العيد ذهبنا إلى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ، وطُفْنَا طَوَافَ الْإِفَاضَةِ، ثم رجعنا ورمينا جمرة العقبة، وحللنا ولم نذبح، وفي اليوم الثاني والثالث رمينا الحمار الثلاث ولم تذبح، وطفنا طَوَافَ الْوَدَاعِ، ثم غادرنا مَكَّةَ الْمُكَرَّمَةِ إلى الرياض حيث إننا من المقيمين في الرياض، فهل حجنا هذا جائز مع عدم ذبحنا الهدي، حيث إننا بعد طَوَافِ الْوَدَاعِ سِرْنَا إلى الرياض؟

فأجاب رحمه الله تعالى أما عمرتهم فصحيحة لا غبار عليها لأنها على الوجه المشروع، وأما حجهم فهم أَحْرَمُوا من مِنّى، ولا حرج عليهم في الْإِحْرَامِ من منى، لكنهم طافوا وسعوا، ولا ندري ماذا أرادوا بهذا الطَّوَافِ والسَّعْي، إن أرادوا به أنه طَوَافُ الْحَجِّ وسَعْي الْحَجِّ، فهما غير صحيحين، مع أنه ذكر في القضية أنهم طافوا يوم العيد، فإن أرادوا أن هذا الطَّوَافَ والسَّعْيِ لِلْحَجِّ فهما غير صحيحين لأنهما وقعا في غير محلهما، إذ محلهما بعد الْوُقُوفِ بِعَرَفَةَ ومزدلفة، وعلى هذا فيعتبران ملغيان.

وقد ذكروا في القضية أنهم طافوا طَوَافَ الْإِفَاضَةِ، ولم يَسْعَوْا لِلْحَجِّ فبقي عليهم إذن السعي، وهو ركن من أركان الْحَجِّ على القول الراجح عند أهل العلم، وبقي عليهم أيضًا الْهَدْى، هدي التَّمَتُّع فإنهم لم يذبحوه، والواجب أن يذبح في أيام العيد أو أيام التشريق، في مَكَّةَ، فِي الْحَرَم.

وعلى هذا فهم يحتاجون الآن إلى إكمال الْحَجِّ بالرجوع إلى مَكَّةَ والسَّعْي بين الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وكذلك ذبح الْهَدْي الواجب على المستطيع منهم، ومن لم يستطع فليصم عشرة أيام، ثم بعد السَّعي يطوفون طَوَافَ الْوَدَاعِ ويرجعون إلى بلدهم.

مطالب مرتبط:

(۴۲۴۷) آیا جماع بعد از احرام عمره تمتع، حج را باطل می‌کند؟

حج او باطل نمی­شود زیرا این عمره از آن جدا است لذا حج او درست است و چیزی در آن نیست....

ادامه مطلب …

(۴۲۴۲) حکم عمره با لباس معمولی برای افراد دارای معلولیت جسمی

بله، اگر انسان نمی­تواند لباس احرام بپوشد هر لباس دیگری که می­تواند بپوشد و بر او نزد اهل علم واجب است یا گوسفندی را ذبح نموده و بین فقرا تقسیم کند یا به شش مسکین غذا دهد برای هر مسکین نصف صاع و یا سه روز روزه بگیرد ....

ادامه مطلب …

(۴۲۴۵) حکم فدیه معوق در حج پس از ده سال

شایسته نیست و آن چه برای انسان شایسته است این است که برای برائت ذمه­اش بشتابد و آن چه بر گردن او است را پرداخت کند و الان بر تو واجب است هفت روز روزه­ی خود را بگیری...

ادامه مطلب …

(۴۲۴۴) آیا حج تمتع بدون ذبح و روزه پذیرفته می‌شود؟

بر او هدی (قربانی) لازم است به شرط این که به شهرش برنگردد اگر به شهرش برگشت سپس با ایجاد سفری جدید برای ادای حج آمد و برای حج فقط احرام بست در این صورت حج او افراد است و تمتع نیست و هدی واجب آن چیزی است که در قربانی کفایت می­کند که دارای شروطی است...

ادامه مطلب …

(۴۲۴۶) حکم جماع در حال احرام

در صورتی که جماع او در حال احرام حج باشد اگر قبل از خروج ابتدایی از احرام باشد بر او واجب است شتر ذبح نموده و آن را به فقرا صدقه بدهد و نسک او نیز فاسد می­شود لذا قضای آن بر او واجب می­شود ...

ادامه مطلب …

(۴۲۴۱) کفاره واجب برای کسی که ناخواسته محرمات احرام را مرتکب شود

تمامی محرمات احرام هرگاه انسان آن­ها را از روی فراموشی، جهل یا اجبار انجام دهد چیزی بر او نیست ....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه