(۳۹۶۱) سوال: فضیلت کدام‌یک از این روزه‌های نفل، بیشتر است: روزه‌ گرفتن شش روز از شوال، روزه‌ گرفتن دوشنبه و پنج‌شنبه، روزه‌ گرفتن سه روز از هر ماه، روزه‌ گرفتن دهه‌ی ذي الحجه و روز عرفه یا روزه‌ گرفتن تاسوعا یا عاشورا؟

جواب:

هر یک از این روزه‌ها، فضیلت و ارزش خود را دارد. اگر کسی ماه رمضان و به دنبالش شش روز از شوال را روزه بگیرد، مانند کسی است که تمام سال را روزه گرفته است اما این فضیلت در روزه‌ی دوشنبه و پنج‌شنبه کسب نمی‌شود؛ اما کسی که دوشنبه و پنج‌شنبه‌ در ماه شوال را روزه بگیرد و نیت روزه‌ی شش روز شوال را نیز داشته باشد، همان اجر و پاداش را به دست می‌آورد؛ زیرا اگر دوشنبه‌ها و پنج‌شنبه‌های شوال را روزه بگیرد، شش روز از شوال را قبل از پایان ماه، کامل خواهد کرد. روزه‌ی دهه‌ی اول ذي الحجه و روزه‌ی روز عرفه نیز فضیلت و اجر خود را دارد؛ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «ما من أيام العملُ الصالحُ فيهن أحبُ إلى الله من هذه الأيام العشرة -يعني عشرة من ذي الحجة-، قالوا: ولا الجهاد في سبيل الله؟ قال: ولا الجهاد في سبيل الله إلا رجل خرج بنفسه وماله ولم يرجع من ذلك بشيء»[۱] : (عمل صالح و نیک در هیچ روزی، نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ محبوب‌تر از این ده روز (دهه‌ی اول ذی الحجه) نیست. گفتند: حتی جهاد در راه الله؟ فرمود: حتی جهاد در راه الله مگر فردی که با جان و مالش روانه شود و هیچ‌یک از جان و مالش باز نگردد).

درباره‌ی روزه‌‌ی روز عرفه نیز فرمود: «أحْتَسِبُ على اللهِ أنْ يُكَفِّرَ السنَةَ التي قَبلَهُ، والسنَةَ التي بَعدَهُ»[۲] : (امید دارم که الله با روزه گرفتن این روز، گناهان سال قبل و سال بعدش را بیامرزد)؛ اما باید دانست که روزه‌ گرفتن روز عرفه برای شخص حاجی که در سرزمین عرفه حضور دارد، سنت نیست زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در آن حالت، روزه نبود و خوردن در آن روز را علنی به مردم نشان داد و یارانش نیز او را دیدند تا از ایشان پیروی کنند. این کار رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که آن را به امتش نشان داد تا آنان نیز همان‌گونه عمل نمایند و از او پیروی کنند از عموم حديثی که بیانگر فضیلت روزه‌ی روزعرفه است که قبلا بیان شد، استثنا شده و تخصیص یافته است.

روزه‌ی تاسوعا و عاشورا نیز فضیلت و اجر دارد؛ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم درباره‌ی روزه‌ی عاشورا فرمود: «أحتسب على الله أن يُكَفِّرَ السنةَ التي قبلَه»[۳] : (امید دارم که الله به خاطر روزه گرفتن این روز، گناهان سال قبلش را بیامرزد). رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم همچنین دستور داد که روز قبل یا بعد از عاشورا نیز روزه گرفته شود و فرمود: «لَئِن عِشتُ إلى قابل لأَصُومَنَّ التاسعَ»[۴] : (اگر تا سال بعد زنده بمانم، حتما روز نهم را نیز (به همراه روز دهم) روزه خواهم گرفت). بنابراین اگر کسی خواست عاشورا را روزه بگیرد، سنت این است که روز نهم را نیز روزه بگیرد و اگر نتوانست، می‌تواند روز یازدهم را روزه بگیرد. این برای مخالفت کردن با يهود است که عاشورا را روزه می‌گرفتند زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در آن روز، موسى صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و قومش را نجات داد و فرعون و قومش را هلاک نمود.

۱-صحیح بخاری: كتاب الجمعة، أبواب العيدين، باب فضل العمل في أيام التشريق، شماره (٩٦٩).

۲-صحیح مسلم: كتاب الصيام، باب استحباب صيام ثلاثة أيام…، شماره (١١٦٢)

۳-تخریج آن گذشت. این حدیث، قسمتی از  حدیث قبلی است.

۴-صحیح مسلم: كتاب الصيام، باب أي يوم يصام في عاشوراء، شماره (۱۱۳۷).