(۳۸۸۷) سوال: مردی بیست و دو ساله و متأهل هستم. رمضان سال قبل را روزه گرفتم و در روزی از رمضان، نماز صبح را در مسجد خواندم سپس به خانه برگشتم. ابليس بر من مسلّط و چیره شد تا این که خسته‌ام کرد و با همسرم همبستر شدم و چیزی احساس نکردم. حکم این ماجرا چیست؟

جواب:

بدون تردید برادر سؤال کننده می‌داند که هم‌بستری در روز رمضان برای روزه‌دار، حرام و گناه بزرگی است. وی عنوان می‌کند که با همسرش هم‌بستری کرده و متوجه نشده است؛ اگر منظورش این است که در خواب یا در حالتی بین خواب و بیداری بوده و نمی‌دانسته چه می‌کند، چیزی بر او واجب نیست زیرا متوجه رفتارش نبوده و نمی‌دانسته چه کاری انجام می‌دهد؛ اما اگر منظورش این است که نفسش بر او غلبه کرده، او را به انجام آن کار واداشته و اختیارش را از وی گرفته تا این که چنین کاری انجام داده است، باید به درگاه الله جَلَّ‌جَلَالُهُ توبه نماید و اگر می‌تواند، دو ماهِ پیاپی را روزه بگیرد اما اگر نتوانست، باید شصت مسکین را غذا دهد.

حکم همسرش نیز اگر با اختیار خودش این کار را انجام داده است همانند حکم خود او می‌باشد اما اگر مجبور بوده، چیزی بر او واجب نیست؛ به دلیل حدیث ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ در مورد ماجرای مردی که نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمد و گفت: (ای رسول الله! نابود شدم). فرمود: «ما أهلكك؟» : (چه چیزی تو را نابود کرده است؟) گفت: (در روز رمضان و در حالی که روزه بودم با همسرم هم‌بستر شدم). رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از او پرسید: «هل يجد رقبة؟» : (آیا توان آزاد کردن برده‌ای را دارد؟» گفت: (خیر). فرمود: «هل تستطيع أن تصوم شهرين متتابعين؟» : (آیا می‌توانی دو ماهِ پیاپی را روزه بگیری؟) گفت: (خیر). فرمود: «هل تستطيع أن تطعم ستين مسكيناً؟» : (آیا می‌توانی شصت مسکین را غذا دهی؟) گفت: (خیر).[۱] این حدیث بر وجوب كفاره با این ترتیب، دلالت دارد: آزاد کردن برده، اگر برده نیافت، دو ماه روزه‌ی پیاپی، اگر نتوانست غذا دادن به شصت مسكين.

۱-تخریج آن گذشت.