سه‌شنبه 16 ذیحجه 1447
۱۲ خرداد ۱۴۰۵
2 ژوئن 2026

(۳۸۷۶) حکم شنا کردن در آب و تأثیر آن بر روزه‌داری

(۳۸۷۶) سوال: صبح زود برای جست و جوی گوسفندانم به صحرا رفتم و اندکی پیش از ظهر برگشتم؛ چنان تشنه بودم که که مجبور شدم برای کم شدن عطش و گرمای بدنم، در آب، غوطه‌‌ور شوم که ناگهان پدر، همسر و سه خواهرم فریاد زدند که این‌کار روزه‌ات را باطل می‌کند. این سخن آنان، تا چه اندازه صحت دارد؟

جواب:

این سخن، صحت ندارد؛ برای روزه‌دار جایز است که برای کم کردن شدت گرما و تشنگی‌اش در آب فرو رود، در برابر کولر بخوابد و لباس و بدنش را خیس کند. از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز روایت شده است که: «كان يصب على رأسه الماء من العطش»[۱] : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر اثر عطش و تشنگی، آب روی سرش می‌ریخت). ابن عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا نیز در حال روزه بر اثر عطش و تشنگی، لباسش را خیس می‌کرد. انس ابن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ نیز حوض آبی داشت که در حال روزه در آن فرو رفته و غوطه‌‌ور می‌شد.

تمام این موارد از نعمت‌های الله جَلَّ‌جَلَالُهُ است تا انسان با انجام آن، سختی و درد عبادت را کم کند و عبادت را با آسانی و آسودگی انجام دهد؛ الله جَلَّ‌جَلَالُهُ در سیاق آیات روزه می‌فرماید: {يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمْ الْيُسْرَ وَلا يُرِيدُ بِكُمْ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ} [البقرة: ۱۸۵] : (الله برای شما آسانی را می‌خواهد و سختی را برایتان نمی‌خواهد تا روزه‌ها را تکمیل نمایید و الله را به بزرگی یاد کنید که شما را هدایت نمود؛ امید است که شکرگزاری کنید).


۱-مسند احمد: (٢٤١/٢٥، شماره ١٥٩٠٣).  سنن ابوداود: كتاب الصوم، باب الصائم يصب عليه الماء من العطش ويبالغ في الاستنشاق، شماره (٢٣٦٥).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

قول السائل: ذهبت مُبكرًا إلى البَرِّ لكي أبحث عن أغنام لنا، ولم أعد إلا قبيل صلاة الظهر، وعدتُ عطشان، مما اضطرني أن أنغمس في ماء كثير لكي أُذهب عن قلبي وعن كبدي شدة الحرارة، فصاح علي أهلي وإخوتي الثلاثة ووالدي، وقالوا: إن هذا يُفسد صومك. فما مدى صحة ذلك؟

فأجاب رحمه الله تعالى: لا صحة لذلك، فالصائم يجوز له أن ينغمس في الماء، ويجوز له أن ينام عند المكيف، ويجوز له أن يبل ثيابه، ويرش بدنه من أجل الحر وشدة العطش، وقد رُوي عن النبي صلى الله عليه وسلم أَنه «كَانَ يَصُبُّ عَلَى رَأْسِهِ المَاءَ مِنَ الْعَطَشِ». وكان ابن عمر رضي الله عنهما يبل ثوبه وهو صائم من العطش، وكان لأنس بن مالك رضي الله عنه حوض ينغمس فيه وهو صائم.

وكل هذا من نعمة الله سبحانه وتعالى أن يفعل المرء ما يُخفف عنه شدة العبادة وألمها، حتى يُؤدِّي العبادة وهو مستريح، وهي ميسرة عليه، وقد قال الله تعالى في سياق آيات الصوم: ﴿ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللهَ عَلَى مَا هَدَنَكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴾ [البقرة: ١٨٥].

مطالب مرتبط:

(۳۸۳۷) باطل کننده‌های روزه چیست؟

چیزهایی که روزه را باطل می‌کند؛ الله در قرآن سه مورد از آن‌ها را که اعم از خوردن، نوشیدن و هم‌بستری هستند، بیان نموده و فرموده است....

ادامه مطلب …

(۳۸۸۵) حکم هم‌بستری در ماه رمضان به دلیل ناآگاهی از حکم آن

اگر واقعا جاهل بوده و تصور می‌کرده که روزه فقط با خوردن و نوشیدن باطل می‌شود و هم‌بستری روزه را باطل نمی‌کند، چیزی بر او واجب نیست....

ادامه مطلب …

(۳۸۶۷) حکم روزه در صورت استنشاق غیر عمدی بوی بنزین یا ورود آن به حلق

اگر هر چیزی اعم از بنزین، آب و... بی‌اختیار وارد حلق شود، روزه را باطل نمی‌کند؛ زیرا از جمله شروط باطل شدن روزه، این است که روزه‌دار: آگاه، هوشیار و با اختیار باشد...

ادامه مطلب …

(۳۸۸۴) کفاره باطل کردن عمدی روزه

اگر باطل شدن روزه‌اش در رمضان با چیزی غیر از هم‌بستری بوده است، فقط باید قضای آن روزه را انجام دهد اما اگر با هم‌بستری بوده باشد، بر وی واجب است که توبه نماید، قضا را انجام دهد و کفاره بپردازد؛ کفاره‌اش آزاد کردن برده است که اگر نیافت، دو ماهِ پیاپی را روزه بگیرد و اگر نتوانست، شصت مسکین را غذا دهد....

ادامه مطلب …

(۳۸۷۷) حکم افطار زودهنگام در ماه رمضان به طور غیر عمد

خلاصه‌ی جواب برای این برادر که بین مكه و مدينه افطار نموده و گمان کرده که غروب مكه زودتر از غروب مدينه می‌باشد، این است که نیازی به انجام قضا نیست.....

ادامه مطلب …

(۳۸۸۳) حکم و کفاره هم‌بستری در روز رمضان

درباره‌ی كفاره واجب است که او و همسرش در صورتی که از وی اطاعت کرده باشد، کفاره بپردازند؛ كفاره‌ نیز این است که هر کدامشان یک برده آزاد کنند. اگر برده یافت نشد، هر کدامشان باید دو ماهِ پیاپی را روزه بگیرند و اگر نتوانستند، شصت مسکین را غذا دهند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه