(۳۸۴۹) سوال: آیا دود ناشی از سوختن چوب، هیزم و… روزه را باطل می‌کند؟ آیا سرمه، روزه را باطل می‌کند؟

جواب:

دود، باعث باطل شدن روزه نمی‌شود. سرمه نیز حتی اگر طعمش به حلق برسد، روزه را باطل نمی‌‌کند که این بنا بر دیدگاه برتر و راجح می‌باشد که شيخ الإسلام ابن تيميه رَحِمَهُ‌الله نیز همین را برگزیده است؛ زیرا سرمه: خوردنی، نوشیدنی و معادل خوردن و نوشیدن نیز نیست. همچنین چشم محل ورود غذا و نوشیدنی به جسم محسوب نمی‌شود. دود نیز روزه را باطل نمی‌کند مگر این که شخص آن را استنشاق کند و دود به جوف (سینه) برسد که در این صورت، موجب بطلان روزه می‌شود؛ زیرا دود دارای ذراتی است که وارد مجرای تنفسی و بویایی می‌شود و به حلق و سینه می‌رسد و وقتی آن ‌را استنشاق کند، آن را از راه عادی وارد بدن کرده است زیرا بینی، یکی از راه‌های ورود عادی برای خوراک و نوشیدنی است که وقتی شخص نتواند از راه دهانش تغذیه کند، از بینی استفاده می‌کند؛ بدین خاطر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به لقيط بن صبره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ فرمود: «أسبغ الوضوء وخلل بين الأصابع وبالغ في الاستنشاق إلا أن تكون صائما»[۱] : (وضو را کامل بگیر، بین انگشتانت را خلال کن و در استنشاق و شستن بینی مبالغه کن مگر این ‌که روزه‌دار باشی).

باید دانست که تمامی باطل کننده‌های روزه چنین هستند که اگر روزه‌دار نداند که موجب باطل شدن روزه می‌شوند یا فراموش کند که روزه‌دار است، روزه‌اش را باطل نمی‌کنند؛ زیرا الله جَلَّ‌جَلَالُهُ می‌فرماید: {رَبَّنَا لا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا} [البقرة: ۲۸۶] : (پروردگارا! اگر از یاد بردیم یا اشتباه کردیم، ما را بازخواست ننما) که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در جواب فرموده است: {قد فعلت} : (چنین کردم). همچنین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «إذا نسي فأكل و شرب فليُتِمَّ صومَه فإنما أطعمه الله وسقاه»[۲] : (هرگاه روزه‌‌دار از روی فراموشی خورد و نوشید، روزه‌اش را تکمیل کند زیرا همانا الله به او خورانده و نوشانده است).  در صحيح بخاري نیز ثابت است که اسماء بنت ابوبكر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا گفته است: «أفطرنا على عهد النَّبِيّ صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم يومَ غيم ثم طلعتِ الشمسُ»[۳] : (در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در یک روز ابری افطار نمودیم سپس ناگهان خورشید در آمد). به قضا گرفتن امر نشدند زیرا بی‌ خبر بودند که هنوز در وقت روز قرار دارند.

۱-تخریج آن گذشت.

۲-تخریج آن گذشت.

۳-تخریج آن گذشت.