پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۳۵۸۰) حکم اشتباه در شمارش گوسفندان برای پرداخت زکات

(۳۵۸۰) سوال: بسیاری از ما خصوصا بادیه‌نشینان در شمارش تعداد چهارپایانی که دارند، دچار اشتباه می‌شوند و بدون این که تعداد دقیق آن را بدانند، زکات می‌پردازند؛ این حالت در مورد گوسفند، بیشتر اتفاق می‌افتد. برخی نیز گوسفندان زیادی دارند اما فقط زکات تعداد اندکی از آن را پرداخته‌اند. حکم شرع در این باره چیست؟

جواب:

بر مسلمان واجب است برای پرداخت زکات مالش اعم از چهارپایان، حبوبات، میوه‌ها، کالاها، نقدینگی و… را با دقت شمارش نماید زیرا در قرآن کریم، زکات به همراه نماز آمده است و ممانعت از پرداخت آن، مجازات سختی در پیش دارد؛ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَلا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمْ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْراً لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ} [آل عمران: ۱۸۰] : (کسانی که از مالی که الله از فضل خویش به آنها داده، بخل می‌ورزند هرگز گمان نکنند که این برایشان خوب است بلکه برایشان شر و بد است؛ آنچه که در آن بخل ورزیده‌اند در قیامت، زنجیر گردن آن‌ها خواهد شد و میراث آسمان‌ها و زمین فقط برای الله است و الله به چیزی که انجام می‌دهید، آگاه است). همچنین می‌فرماید: {وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلا يُنفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَزْتُمْ لأَنفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنتُمْ تَكْنِزُونَ} [التوبة: ۳۴-۳۵] : (کسانی که طلا و نقره را ذخیره می‌کنند و در راه الله انفاق نمی‌کنند را به عذابی دردناک مژده بده. روزی که در آتش دوزخ گداخته شود و پیشانی‌، پهلو و پشت‌هایشان را با آن داغ کنند، این است آن‌چه برای خود اندوخته کرده‌اید. اکنون بچشید چیزی را که اندوخته می‌کردید). رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز فرمود: «مَا مِنْ صَاحِبِ ذَهَبٍ، وَلا فِضَّةٍ، لا يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا إِلاَّ إِذَا كَانَ يَومُ القِيَامَةِ صُفِّحَتْ لَهُ صَفَائِحُ مِنْ نَارٍ، فَأُحْمِيَ عَلَيْهَا في نَارِ جَهَنَّمَ، فَيُكْوَى بِهَا جَنْبُهُ، وَجَبِينُهُ، وَظَهْرُهُ، كُلَّمَا بَرَدَتْ أُعِيدَتْ لَهُ في يَومٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ ألْفَ سَنَةٍ، ثُمَّ يَرَى سَبيلَهُ، إمَّا إِلَى الجَنَّةِ، وَإمَّا إِلَى النَّارِ»[۱] : (هر کسی که دارای طلا و نقره‌ باشد و زکاتِ آن را نپردازد، روز قیامت طلا و نقره‌اش به ورق‌هايی از آتش تبديل می‌شود و اين ورق‌ها را در آتش دوزخ، داغ می‌کنند سپس با آن پهلو، پيشانی و پُشت آن شخص را داغ می‌نهند و هر بار که اين ورق‌ها سرد شود، دوباره داغ می‌گردد و اين عذاب برای آن شخص در روزی که مقدارش به اندازه‌ی پنجاه هزار سال است ادامه پیدا می‌کند سپس عاقبت خود را خواهد دید که به سوی بهشت يا به سوی دوزخ است). بنابراین، این مسئله‌ مهم و خطرناک است و مسلمان باید برای پرداخت زکاتش دقت نماید تا آن را با یقین بپردازد.


۱-تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يكثر من يخطئ منا وخاصة أهل البادية في معرفة عدد المواشي التي عنده ويزكي بدون معرفة العدد وخاصة في الغنم والبعض عنده كثير ولم يُزك إلا بالعدد البسيط، فما حكم الشرع في هذا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الواجب على الإنسان أن يتحرى في ماله لإخراج الزكاة منه، سواء كان ذلك من المواشي، أو من الحبوب والثمار، أو من عروض التجارة، أو من النقدين الدراهم؛ لأن الزكاة قرينة الصلاة في كتاب الله، ومنعها فيه عقوبة عظيمة، قال الله تبارك تعالى: ﴿ وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يبْخَلُونَ بِمَا تَنهُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَّكُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَّهُمَّ سَيْطَوَقُونَ مَا يَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ ﴾ [آل عمران: ١٨٠]. وقال تعالى: ﴿ وَالَّذِينَ يَكْذِرُونَ الذَهَبَ وَالْفِضَةَ وَلَا يُنفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللهِ فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَرْتُمْ لِأَنفُسِكُمْ فَذُوقُوا ما كنتم تكيزون ﴾ [التوبة: ٣٤-٣٥]. وقال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «ما من صاحب ذهب ولا فضة لا يؤدي منها حقها، إلا إذا كان يوم القيامة صُفْحَت له صفائح من النار، فأخي عليها في نار جهنم، فيكوى بها جنبه وجبينه وظهره، كلما بردت أعيدت في يوم كان مقداره خمسين ألف سنة، ثم يرى سبيله : إما إلى الجنة، وإما إلى النار». فالمسألة خطيرة، وعلى الإنسان أن يتحرى ويحاسب نفسه في ماله حتى يؤدي الزكاة بيقين.

مطالب مرتبط:

(۳۵۸۱) آیا زکات بز و بره به یک اندازه است؟

مقدار زکات آن مشخص است: هر چهل رأس، یک گوسفند زکات دارد. هر صد و بیست و یک رأس، دو گوسفند زکات دارد. هر دویست و یک رأس، سه گوسفند زکات دارد؛ سپس هر صد رأس، یک گوسفند زکات دارد.....

ادامه مطلب …

(۳۵۸۳) حکم گله‌ی گوسفندی که صاحبشان به آن‌ها علف می‌دهد

گله‌ی گوسفندی که صاحبش به آن علف دهد برای تجارت یا برای پرورش آن است؛ اگر برای تجارت باشد، زكات دارد هر چند که به آن علف دهند.....

ادامه مطلب …

(۳۵۷۸) حکم فروش گوسفند برای پرداخت زکات به صورت نقدی

در زكات چهارپایان، واجب است که زکات از جنس مال باشد یعنی گاو از گاو، گوسفند از گوسفند و شتر از شتر؛ مگر این که تعداد شتران کم‌تر از بیست و پنج شتر باشد که در این صورت زکاتش گوسفند است ....

ادامه مطلب …

(۳۵۷۷) حکم پرداخت زکات در هنگام عدم حضور در کشور محل مالکیت

هرگاه یک سال بر اموالتان گذشت، واجب است زکاتش را بپردازید؛ کسی را برای پرداخت زکات، وکیل خود قرار داده و آن را به او بسپارید تا برایتان در مصر پرداخت کند. اعطای وکالت در پرداخت زکات، جایز است...

ادامه مطلب …

(۳۵۸۲) مقدار زکات شصت رأس گوسفند

این گوسفندان که نصف سال را به طور کامل به آن‌ها علف می‌دهید، زكات ندارد؛ زیرا چهارپایان تنها در صورتی زکات دارند که تمام سال یا بیشتر آن را از چراگاه و آن‌چه الله از زمین می‌رویاند تغذیه کنند...

ادامه مطلب …

(۳۵۸۴) حکم پرداخت زکات برای گله گوسفندی که از علف خریداری شده تغذیه می‌کند

اگر انسان برای پرورش و تولید نسل از گوسفند نگهداری می‌کند، زكات ندارد مگر این که سائمه باشد؛ یعنی تمام سال یا بیشتر سال را از چراگاه تغذیه کند اما اگر کل سال یا بیشتر آن را به آن علف بدهند، زکات ندارد.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه