یکشنبه 3 شوال 1447
۱ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۳۲۹۹) حکم ابراز شادمانی هنگام تشییع جوان مجرد

(۳۲۹۹) سوال: در کشور ما وقتی جوانی که ازدواج نکرده است وفات می‌یابد، زنان به هنگام خروج او از خانه با صدای بلند ابراز شادمانی می‌کنند، در نگاه شما حکم شرع درباره این عمل چیست؟

جواب:

شادمانى خود را با صداى بلند آشكار كردن در اصل عملی بیهوده‌ و لهو و از صداهای زشت است، فرقی ندارد برای خروج میت جوان از خانه‌اش باشد یا برای ازدواج یا برای شادی در عید و یا مواردی از این قبیل، بلکه به‌طور مطلق از آن نهی می‌شود، اگر هم مربوط به خروج میت جوانی که ازدواج نکرده از خانه‌اش باشد به مراتب قبیح‌تر است و من می‌ترسم که این نوعی از نوحه‌‌‌خوانی باشد و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که: «أَنَّهُ لَعَنَ النَّائِحَةَ وَالْمُسْتَمِعَةَ»[۱]: (ایشان (یعنی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم) نوحه‌‌خوان و شنونده‌ی آن را لعنت کردند) و فرموده‌اند: «النَّائِحَةُ إِذَا لَمْ تَتُبْ قَبْلَ مَوْتِهَا، تُقَامُ يوْمَ الْقِيامَةِ وَعَليْهَا سِرْبَالٌ مِنْ قَطِرَانٍ، وَدِرْعٌ مِنْ جَرَبٍ»[۲]: (زن نوحه خوان اگر توبه نکند، روز قیامت در حالی حشر می‌شود که پیراهنی از مس مذاب و زرهی از بیماری گال بر تن او خواهد بود).


[۱] . أبوداود در کتاب جنائز، باب درباره­ی نوحه­خوانی، به شماره (٣١٢٨) و أحمد در (٦٥/٣)، به شماره (١١٦٤٠) آن را تخریج کرده‌­اند.

[۲] . مسلم در كتاب جنائز، باب وعید سخت درباره­ی نوحه­‌خوانی، به شماره (٩٣٤) آن را تخریج کرده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: تُوفي والدي منذ فترة بسيطة، ولكن عند تجهيزه للدفن، أو بعد تجهيزه، استدعاني أحد أقربائي من أجل وداع والدي، ولكن في ذلك الوقت كان مُكَفَّنًا ومُجَهَّزا ، ولم أُوَدِّعْهُ بسلام أو تقبيل أو غير ذلك، فما حكم الشرع في ذلك؟ علما بأنني -والحمد لله – كنت بارا به، ودعا لي أنا وإخوتي قبل وفاته بالتوفيق والنجاح، فهل علينا شيء؟ أفيدونا مأجورين.

فأجاب -رحمه الله تعالى-: وداع الميت بعد موته ليس بسُنَّة مطلوبة، ولكن العلماء قالوا: لا حَرَجَ أن يُقَبَّلَ الميتُ بعد موته؛ استدلالا بفعل أبي بكرة رضي الله عنه، حين دخل على النبي صلى الله عليه وسلم بعد موته وكان مُسَجِّى بثوب، فكشف عن وجهه ثم قَبْلَهُ وقال له: «بأَبي أَنْتَ وَأُمِّي، طبْتَ حَيًّا وَمَيِّتًا، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُذِيقُكَ اللهُ الْمَوْتَتَيْنِ أَبَدًا». وأما ما يفعله بعض الناس اليوم في وداع الميت: فيجعلونه في مكان يمر من عنده أقاربه وأصحابه، فإن هذا بدعة لم يكن معروفًا في عهد النبي صلى الله عليه وسلم ولا في عهد أصحابه، ولم أعلم أنه جرى في هذه المناسبة أكثر مما حصل من أبي بكر رضي الله عنه، بل كان الميت إذا مات أسرعوا في تجهيزه بالتغسيل والتكفين والصلاة عليه ودفنه؛ لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «أَسْرِعُوا بِالْجِنَازَةِ، فَإِنْ تَكُ صَالِحِةٌ فَخَيْرٌ تُقَدِّمُونَهَا، وَإِنْ يَكُ سِوَى ذَلِكَ، فَشَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ».

وإنني بهذه المناسبة أود أن أنبه على شيء بدأ الناس يُحْدِثُونه في أمر الجنائز، ألا وهو تأخير دفن الميت حتى يَقْدَمَ أهله وأقاربه وأصحابه من مكان بعيد، فربما يبقى يوما أو يومين ولم يُجهز ، فهذا خطأ، فإن الميت إذا كان مؤمناً كان أحبَّ شيء إليه أن يُقَدَّمَ إلى ما أَعَدَّ الله له من النعيم؛ ولهذا إذا خرجوا بالرجل من بيته وكان صالحا فإن نفسه تقول : قدموني قدموني. فالذي ينبغي لأهل الميت فعله أن يبادروا بتجهيزه والصلاة عليه ودفنه، ولا حرج أن ينتظروا ساعة أو ساعتين أو نحو ذلك، في مدة وجيزة لانتظار القريب الذي قد يتأثر إذا لم يحضر جنازته. ثم على فرض أن القريب لم يحضر جنازته فلا حرج عليه أن يخرج إلى المقبرة ويُصَلَّى على قبره، وقد ورد فعل هذا عن النبي صلى الله عليه وسلم و ففي الحديث: أَنْ امْرَأَةٌ سَوْدَاءَ كَانَتْ تَقُمُ الْمَسْجِدَ – أَوْ شَابًّا – فَفَقَدَهَا رَسُولُ الله صلى الله عليه وسلم، فَسَأَلَ عَنْهَا أَوْ عَنْهُ – فَقَالُوا: مَاتَ، قَالَ: «أَفَلَا كُنتُمْ آذَنْتُمُونِي؟»، قَالَ: فَكَأَنَّهُمْ صَغَرُوا أَمْرَهَا أَوْ أَمْرَهُ – فَقَالَ: ادُلُّونِ عَلَى قَبْرِهِ» فَدَلُّوهُ، فَصَلَّى عَلَيْهَا، ثُمَّ قَالَ: «إِنَّ هَذِهِ الْقُبُورَ عَمَلُوءَةٌ ظُلْمَةٌ عَلَى أَهْلِهَا، وَإِنَّ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ – يُنَوِّرُهَا هُمْ بِصَلَاتِي عَلَيْهِمْ»؛ فالقريب والصديق إذا فاتته الصلاة قبل الدفن فإنه يُصَلِّى عليه بعد الدفن ولو طالت المدة.

مطالب مرتبط:

(۳۲۹۴) چگونگی کفن کردن میت و نماز بر او

چگونگی کفن کردن میت: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در سه پارچه سفيد، بدون پيراهن و عمامه کفن شدند ، پس سه پارچه می‌آورند و مقداری از آن را روی دیگری می‌گسترانند سپس میت را روی آن می‌گذارند....

ادامه مطلب …

(۳۲۹۸) حکم وداع نکردن با میت پس از کفن شدن

وداع با میت پس از مرگ سنتی مطلوب نیست اما علماء می‌گویند: اشکالی ندارد که میت بعد از مرگش بوسیده شود...

ادامه مطلب …

(۳۳۰۰) حکم پرداخت هزینه‌های کفن و قربانی برای پدر توسط عموی میت

اشکالی ندارد، یعنی عمویت برادرش را با مال خویش آماده (کفن و دفن) کرده است و او با این کار مالش را بخشیده است که از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اجر و ثواب می‌خواهد...

ادامه مطلب …

(۳۳۰۱) آیا بر کفن زکات است یا خیر؟

نگه داشتن کفن سنت نیست مگر به خاطر امری مشروع....

ادامه مطلب …

(۳۲۹۶) کفن میت یک تکه است یا که چند تکه می‌باشد؟

در مورد کفن میت همین‌‌ که یک تکه باشد و تمام بدن میت، چه مرد و چه زن، را بپوشاند کفایت می‌کند اما به نسبت کفنِ کامل‌تر و بهتر: مرد در سه تکه پارچه سفید کفن می‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۲۹۷) حکم کفن میت در صورت ناتوانی مالی

مادامی‌که این لباس بلند بوده و تمام بدنش را پوشانده است چیزی بر تو نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه