(۳۰۲۱) سوال: حکم شریعت پیرامون نماز جمع  تقدیم هنگام بارندگی چیست؟

جواب:

دلیل جایز بودن نماز جمع آن چیزی است که ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا در حدیث بدان اشاره نموده است که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مدینه بدون وجود ترس یا بارندگی نماز جمع خواندند گفتند: برای چه این کار را انجام داد؟ گفت: خواست که امتش را در سختی نیندازد. [۱]

لذا هرگاه در ترک نمودن نماز جمع سختی و مشقت باشد جایز است نماز جمع خوانده شود چه بین ظهر و عصر یا بین مغرب و عشاء باشد لذا انسان به خاطر بیماری بارانی که باعث تر شدن لباس و مشقت شود همچنین اگر بین او و بین مسجد راهی باشد که خاک و لغزنده باشد بین نمازها جمع می‌‌بندد و به خاطر همه‌‌ی این‌‌ها نماز جمع می‌‌خواند تا اینکه از جماعت جدا نشود همچنین برای مسافرت جمع می‌‌بندد اما آیا بهتر است جمع ببندد یا خیر؟ می‌‌گوییم: اگر سبب آن وجو داشته باشد بهتر است به دلیل داخل شدن آن در عموم فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ :  {و مَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ ۚ}[حج: ۷۸](و در دین برای شما هیچ سختی (و تنگنایی) قرار نداد) همچنین فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : { يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ}[بقره: ۱۸۵](الله برای شما آسانی می‌‌خواهد، و برای شما دشواری نمی‌‌خواهد) و اما اگر سبب آن یافت نشود حرام است زیرا واجب است هر نمازی در وقت خودش خوانده شود به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا}[نساء: ۱۰۳](همانا نماز (فریضه‌ای است که) در اوقات معینی بر مؤمنان واجب (و نوشته) شده است) و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اوقات را به صورت خیلی واضح مشخص نموده ومی‌‌فرماید: «وقت الظهر إذا زالت الشمس و کل ظل الرجل کطوله، ما لم یحضر العصر، و وقت العصر ما لم تصفر الشمس، و وقت صلاة المغرب ما لم یغب الشفق، و وقت صلاة العشاء إلی نصف اللیل الأوسط، و وقت صلاة الصبح من طلوع الفجر ما لم تطلع الشمس»[۲](وقت نماز ظهر از زوال آفتاب آغاز شده و تا زمانی که سایه‌‌ی شخص به اندازه‌‌ی خودش نشده و وقت نماز عصر نرسیده ادامه دارد و وقت نماز عصر (از وقتی که سایه‌‌ی شخص به اندازه‌‌ی خودش می‌‌شود) تا هنگام زدرد شدن خورشید است و وقت نماز مغرب (از غروب آفتاب) تا زمانی است که شفق (سرخی) پنهان نشده است و وقت نماز عشاء (بعد از پنهان شدن شفق) تا نصف شب است و وقت نماز صبح از طلوع فجر تا قبل از طلوع خورشید است) لذا اصل بر این است که واجب است هر نماز در وقات آن خوانده شود اما اگر سبب جمع وجود داشته باشد جایز است بین مغرب و عشاء و بین ظهر و عصر جمع تقدیم یا تأخیر بسته شود اما نماز صبح با نماز قبل و بعدش جمع بسته نمی‌‌شود همچنین نماز عصر با نماز جمعه جمع بسته نمی‌‌شود یعنی اگر مسافری روز جمع از شهری عبور کند و تا عصر در آن جا بماند و در نماز جمعه شرکت کند نماز جمعه را می‌‌خواند و نماز عصر را همراه آن جمع نمی‌‌بندد حتی اگر شهر را قبل از نماز عصر ترک کند جمع نمی‌‌بندد بلکه گفته می‌‌شود: منتظر بمان تا اینکه وقت نماز عصر فرا رسد بعد نماز عصر را بخوان.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] مسلم: کتاب المساجد و مواضع الصلاة، باب أوقات الصلوات الخمس، شماره­ی (۶۱۲).