(۲۹۴۴) حکم ترک نماز در حالت بیماری شدید و فقدان طهارت

(۲۹۴۴) سوال: مادرم فوت نموده و در آخرین‌‌ روزهای عمرش به دلیل اینکه در بیشتر اوقات بر غیر طهارت بود نماز نمی‌‌خواند یعنی نمی‌‌توانست خود را کنترل کند و می‌‌گفت: نماز نیاز به طهارت دارد در حالی که این شرط را نداشت با دانستن اینکه او به شدت بیمار بود و بیش از یک ماه بر رختخواب خوابیده بود و نمی‌‌توانست حرکت کند با این وجود من او را به نماز توصیه می‌‌کردم زیرا از اهمیت آن آگاه بودم لطفا پاسخ داده و ما را نصیحت کنید.

جواب:

از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به خاطر کوتاهی که از این زن سر زده برای او طلب گذشت می‌‌کنم زیرا بر بیمار واجب است که نماز را در وقتش بخواند مگر اینکه بر او دشوار باشد در این صورت می‌‌تواند بین ظهر و عصر و بین مغرب و عشاء جمع ببندد و برای او در هر حالی که باشد جایز نیست نماز را از وقتش به تأخیر بیندازد اگر بر او، لباسش و رختخوابش نجاست باشد و نمی‌‌تواند از آن‌‌ها رهایی یابد در این صورت نماز می‌‌خواند هر چند بر نجاست باشد همچنین اگر عدم طهارت او دائمی است یعنی ادرار، مدفوع و یا باد همیشه از او خارج می‌‌شود و نمی‌‌تواند کنترل کند نماز می‌‌خواند هر چند که چیزی از او خارج شود مگر اینکه او در این حالت برای نماز مگر بعد از دخول وقت آن وضو نمی‌‌گیرد.

همچنین بر او واجب است که ایستاده نماز بخواند اگر نتوانست به صورت نشسته و اگر نتوانست بر روی پهلو نماز می‌‌خواند.

آنچه به این زن به آن استدلال کرده که نماز بدون طهارت درست نیست این صحیح است که نماز بدون طهارت درست نیست اما این در صورت توانایی است اما در حالت ناتوانی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا}[بقره: ۲۸۶](الله هیچ کس را جز به اندازه‌‌ی توانش تکلیف نمی‌‌کند) همچنین می‌‌فرماید: {يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ}[بقره: ۱۸۵](الله برای شما آسانی می‌‌خواهد و برای شما دشواری نمی‌‌خواهد) همچنین می‌‌فرماید: {فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ}[تغابن: ۱۶](پس تا (جایی که) می‌توانید از تقوای الله را پیشه کنید).

بنابراین می‌‌گوییم: آنچه نزد عوام شهرت یافته از آن سخنی که این زن گفته است که او نماز بدون طهارت نمی‌‌خواند قول باطلی است و در شریعت و کلام اهل علم اصلی برای آن وجود ندارد لذا بر بیمار واجب است آن‌‌طور که می‌‌تواند نماز بخواند و آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر او واجب نموده را به اندزه‌‌ی توانش انجام دهد.

تعداد بازدید: 106

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: تُوُفِّيَتْ والدتي وقد كانت في أيامها الأخيرة لا تصلي، وذلك بسبب أنها كانت على غير طهارة معظم وقتها، أي: إنها كانت لا تتحكم في نفسها، وكانت تقول: إن الصلاة تتطلب طهارة وهي فقدت هذا الشرط، علما أنها كانت مريضة مرضًا شديدًا، وكانت ترقد على الفراش أكثر من شهر ولا تستطيع الحركة، ومع ذلك كنت أوصيها بالصلاة لعلمي بأهميتها. أفيدونا وانصحونا في هذا مأجورين.

فأجاب رحمه الله تعالى: أسأل الله تعالى أن يتجاوز عن هذه المرأة بما حصل منها من تفريط، فإن الواجب على المريض أن يصلي الصلاة في وقتها، إلا إذا كان يشق عليه، فله أن يجمع بين الظهر والعصر، أو بين المغرب والعشاء، ولا يحل له أن يؤخر الصلاة عن الوقت على أي حال كان، فإذا كان عليه نجاسة، أو على ثوبه، أو على فراشه ولا يستطيع التخلص منها، فإنه يصلي ولو في النجاسة، وكذلك إذا كان حَدَثُهُ دائما، أي: إن البول يخرج منه دائما، أو الغائط، أو الريح، ولا يتحكم في ذلك، فإنه يصلي ولو خرج منه شيء، إلا أنه في هذه الحالة لا يتوضأ للصلاة إلا بعد دخول وقتها.

ثم إنه يجب عليه أن يصلي قائمًا، فإن لم يستطع فقاعدًا، وإن لم يستطع فعلى جنب، فالأمر واسع.

وأما ما تعللت به هذه المرأة من أن الصلاة لا تكون إلا على طهارة فهذا أن الصلاة لا تكون إلا على طهارة، لكن هذا في حال القدرة، أما في صحیح حال العجز فقد قال الله تبارك وتعالى: ﴿و لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وسعها ﴾ [البقرة: ٢٨٦]، وقال تعالى: ﴿ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ ﴾ [البقرة: ١٨٥]، وقال تعالى: ﴿ فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ ﴾ [التغابن: ١٦]. وعلى هذا فنقول: إن ما اشتهر عند العامة من هذا القول الذي قالته المرأة: إنها لا تريد الصلاة إلا على طهر ، قول باطل لا أصل له من الشرع ولا من كلام أهل العلم، فالواجب أن يصلي المريض على حسب حاله، وأن يأتي بما أوجب الله عليه في صلاته بقدر مستطاعه.