(۲۹۲۲) سوال: بعد از اینکه نماز فرض را خواندم برای خواندن نماز سنت ایستادم و در کنارم مردی ایستاد او را منع کردم اما به نماز خواندن همراه من ادامه داد سپس سلام دادم و او نمازش را کامل کرد. بعد از نماز به او خبر دادم که من نماز سنت می‌‌خواندم به من گفت: به نسبت تو نماز سنت است اما به نسبت من فرض محسوب می‌‌شود، آیا نمازش صحیح است؟

جواب:

اول: باید بدانیم که هرگاه شخصی آمد در حالی که برادرش نماز می‌‌خواند سپس نمازگزار او را هل داد تا اینکه اشاره کند به اینکه او نمی‌‌خواهد همراهش نماز بخوانی لذا برای این شخصی که وارد شد جایز نیست همراه کسی که او را هل داد نماز بخواند زیرا کسی که او را هل داد هدفش این بود که نمی‌‌خواهد او را امام قرار دهد و لازمه‌‌ی آن این است که او نیت امامت نکرده و بیشتر اهل علم نظرشان این است که اگر امام نیت امامت نکند نماز درست نیست چون جماعت از امام و مأموم تشکیل می‌‌شود و هر یک از امام و مأموم باید بر آن حالتی که هستند نیت کنند لذا اگر امام برای امامتش نیت نکند در حالی که امام است جماعت و نماز درست نیست.

بنابراین هرگاه وارد مسجد شدی و کسی را در حال نماز خواندن دیدی ولی تو را هل داد تا اینکه همراه او نماز نخوانی، همراه او نماز نخوان و تو اگر از جماعت تخلف نمودی تا اینکه از تو به خاطر عذری فوت شد گناهی بر تو نیست اما اگر به تو اجازه داد و همراه او نماز خواندی نماز درست است و فرقی ندارد که نماز فرض یا نماز سنت باشد زیرا قول راجح این است که نماز فرض پشت سر کسی که نافله می‌‌خواند جایز است و دلیل آن این است که معاذ بن جبل رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ همراه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نماز عشاء را می‌‌خواند سپس به نزد قوم خود رفته و این نماز را برای آن‌‌ها می‌‌خواند. [۱] لذا به نسبت او نافله وبرای آن‌‌ها نماز فرض محسوب می‌‌شود.

قول راجح این است که شخص که به صورت انفرادی نماز می‌‌خواند نیت امامت نماید هر چند که در اثنای نماز باشد و دلیل آن این است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم شبی نماز خواندند در حالی که نزد میمونه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا بودند ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا نیز در آن جا حاضر بود و می‌‌‌‌خواست کیفیت نماز رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در شب را بداند هنگامی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای نماز بیدار شد ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا خواب بود لذا ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا بیدار شد و همراه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نماز خواند اما سمت چپ ایشان ایستاد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سر او را از پشت گرفت و او را در سمت راستش قرار داد. [۲]شاهد این حدیث این است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم او را در وارد شدنش همراه او در اثنای نماز تأیید کرد بنابراین هرگاه وارد مسجد شدی در حالی که نماز جماعت از تو فوت شده بود و دیدی کسی نماز می‌‌خواند و خواستی همراه او نماز بخوانی در حالی که تو را منع نکرد اشکالی ندارد همراه او نماز بخوان و هنگامی که سلام داد هر چقدر از نماز تو که باقی مانده بود را کامل کن.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.