سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۲۸۵۵) حکم قرائت نماز صبح از روی مصحف برای امام جماعت به سبب کثرت خطا

(۲۸۵۵) سوال: او در یکی از مساجد امام است و برایش مشکل است که در نماز صبح قرآن را از حفظ بخواند زیرا زیاد اشتباه می­کند لذا از روی مصحف می­خواند و می­گوید: از لحاظ روانی مشکل دارم نظرتان در آنچه می­گوید چیست؟

جواب:

اشکالی ندارد که چه در نماز فرض و چه در نماز سنت در حالی که نماز می­خواند از روی مصحف بخواند زیرا نیاز است هر چند که برای ورق زدن، حمل مصحف و قرار دادن آن بر روی زمین یا صندلی در کنارش حرکت می­کند اما این حرکت اندکی به خاطر مصلحت نماز است و بیشترین وقتی که چنین اتفاقی می­افتد در نماز صبح روز جمعه است زیرا مشروع است در نماز صبح روز جمعه در رکعت اول سوره­­ی سجده که بین سوره­ی لقمان و احزاب است و در رکعت دوم سوره­ی انسان که بین سوره­ی قیامت و مرسلات است خوانده شود. این دو سوره را به صورت کامل در نماز صبح روز جمعه می­خواند و بر همین حالت پیش می­رود مگر برخی اوقات یعنی مثلا در ماه یک دفعه در نماز صبح جمعه غیر از این دو بخواند تا اینکه مردم گمان نکنند که واجب است در نماز صبح روز جمعه این دو سوره خوانده شود لذا این دو سوره طولانی هستند چه بسا برای هر امامی آسان نباشد که از حفظ بخواند در این صورت اشکالی ندارد که از روی مصحف بخواند.

در این مسأله­ای نکته­ای وجود دارد و آن هم اینکه برخی از امامان سوره­ی سجده را در دو رکعت نقسیم می­کنند یا اینکه نصف سوره­ی سجده را در رکعت اول و نصف سوره­ی انسان را در رکعت دوم می­خوانند در حالی که این اشتباه است زیرا در این صورت سنت را نصف نموده است لذا یا اینکه سنت را کامل انجام داده و یا اینکه سوره­ی دیگری بخواند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنه إمام في أحد المساجد، ويتعذر عليه أن يقرأ من القرآن في صلاة الفجر عن ظهر قلب، وذلك لأنه يكثر عنده الخطأ، فيقرأ من المصحف، وليس من حفظه، يقول: لأني أكون مرهقا نفسيًا. ما رأي فضيلتكم فيما ذكر؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا حرج أن يقرأ القرآن في الفريضة أو النافلة من المصحف وهو يُصَلِّي؛ لأن ذلك حاجة، وهو وإن كان يتحرك بتقليب الورق وحمل المصحف ووضعه على الأرض أو على كرسي حوله، لكن هذا عمل يسير لمصلحة الصلاة، وأكثر ما يقع هذا في صلاة الفجر يوم الجمعة، فإن المشروع في صلاة الفجر يوم الجمعة أن يقرأ في الركعة الأولى: ﴿ المَ تنزيل ﴾ [السجدة: ١-٢] السجدة، وهي التي بين سورة لقمان والأحزاب، وفي الركعة الثانية: ﴿ هَلْ أَتَىٰ عَلَى ٱلْإِنسَـٰنِ حِينٌۭ مِّنَ ٱلدَّهْرِ ﴾ [الإنسان: ١] وهي التي بين القيامة والمرسلات، يقرأ السورتين كاملتين في فجر كل يوم جمعة، ويُدِيمُ ذلك إلا يسيرا، يعني مثلا في الشهر مرة يقرأ بغيرهما في فجر يوم الجمعة؛ لئلا يظن الناس أنه يجب أن يقرأ بهما في فجر يوم الجمعة، فهاتان السورتان طويلتان، ربما لا يتيسر لكل إمام أن يحفظهما عن ظهر قلب، فلا بأس أن يقرأ بالمصحف. وهنا نقطة في هذه المسألة، وهي أن بعض الأئمة يُقسم سورة السجدة في الركعتين، أو يقرأ نصف سورة السجدة في الركعة الأولى، ونصف سورة الإنسان في الركعة الثانية، وهذا غلط؛ لأنه حينئذ يكون شَطَّر السنة، فإما أن يأتي بالسُّنَّة كاملة، وإما أن يقرأ بسورة أخرى.

مطالب مرتبط:

(۲۸۷۵) حکم اقتدا به امامی که متوسل به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اولیاء می‌شود

توسل جستن به اولیا بعد از مرگشان نوعی شرک است و اگر اعتقاد فعل در آن¬ها داشته باشد شرک اکبر است....

ادامه مطلب …

(۲۸۶۷) حکم اقتدای ایستاده به امام نشسته در نمازهای جماعت

بله، اگر امام توانایی ایستادن را ندارد و از ابتدای نماز به صورت نشسته نماز خواند کسانی که پشت سر او نماز می­خوانند به صورت نشسته می­خوانند ...

ادامه مطلب …

(۲۸۷۱) حکم نماز پشت سر مبتدع

نماز خواندن پشت سر امام مبتدع در صورتی که بدعتش مکفره باشد جایز نیست ...

ادامه مطلب …

(۲۸۴۷) آیا برای کسی که بلاغ نشده جایز است که برای مردم خطبه و نماز بخواند؟

بله، قول راجح این است که جایز است...

ادامه مطلب …

(۲۹۰۵) حکم امامت در حالت فراموشي جنابت و اثر آن بر صحت نماز جماعت

بر تو واجب است که آن را دوباره بخوانی و به نسبت جماعتی که پشت سر تو نماز خوانده‌‌اند دوباره خواندن بر آن‌‌ها لازم نیست زیرا آن‌‌ها در مورد جنابت تو چیزی نمی‌‌دانند...

ادامه مطلب …

(۲۹۱۱) آیا بر امام لازم است هنگام تشهد اول و تشهد آخر صدایش را هنگام تکبیر گفتن کوتاه کند؟

آن چه برایم از سنت آشکار است این است که تکبیرات انتقال به یک صورت است و فرقی بین تکبیر رکوع، سجده، قیام و نشستن نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه